De psychologie van het liegen: ontmasker de leugenaar

De psychologie van het liegen: ontmasker de leugenaar Hoe zie je dat iemand liegt? Aan de ogen? Aan gedoe en gefrummel met handen en voeten? Dit zijn de overbekende standaard aannames. Maar het zijn wél mythes, volgens de wetenschap. Psychologie Magazine deed onderzoek naar de vraag hoe we leugenaars proberen te herkennen. Ook werd bekeken hoe goed de deelnemers aan het onderzoek waren in het ontmaskeren van leugens. Niet goed, bleek. Wie, wat en waarom? En hoe moet het dan wel? Lees verder. Hoe zie je dat iemand liegt? Nou eh... aan de ogen? Aan gefrummel met handen? Antwoorden en theoretische veronderstellingen genoeg. Maar Psychologie Magazine onderzocht hoe het nu echt zit. Zijn we wel zo goed in het doorzien van leugens als we denken? Nee dus. Het resultaat van het onderzoek wijst zelfs uit, dat we het nauwelijks doorhebben als iemand leugens aan ons staat op te hangen.

We letten op de verkeerde dingen

Hoe komt dat? Juist door die hierboven aangestipte standaard opvattingen. Een leugenaar wendt de blik af tijdens het vertellen van al die onwaarheden? Nee, zo is dat niet .Omdat we echter juist op zulke signalen focussen, doorzien we de leugenaar niet.
Al deze conclusies komen voort uit een onderzoek dat onder vierduizend lezers van Psychologie Magazine werd gehouden via de 'zelftest'. De proefpersonen testten op internet namelijk hun eigen vaardigheid in het doorzien van leugens. Daarnaast kregen ze vragen voorgeschoteld over het zélf vertellen van leugens.

50% zit fout bij het opsporen van leugens

Om te kijken hoe goed de deelnemers waren in het opsporen van de leugen, werden twee filmpjes online gezet. Het ene bevatte een leugen, het andere niet. Je raadt het al, de deelnemers aan het onderzoek mochten bepalen welke van die twee filmpjes de leugen bevatte. Wat bleek? De helft van de deelnemers zat goed bij het aanwijzen van de leugen, en dus niet minder de helft zat fout. Saillant detail is, dat dit dezelfde goed-foutscore is als een zogenaamd 'kansniveau' oplevert. Met andere woorden, als de deelnemers maar wat hadden gegokt, had dat hetzelfde resultaat opgeleverd.

De mythe ontmaskerd: waaraan herken je de leugen?

Zoals gezegd, zit onze gebrekkige vaardigheid in het herkennen van de leugen in het letten op de verkeerde dingen. Toen gevraagd werd, hoe mensen bepalen of iemand liegt of niet, antwoordde 60% van de deelnemers met een voor de hand liggend criterium: zij letten vooral op iemands lichaamstaal. Bijna de helft van de ondervraagden gelooft dat leugenaars je niet recht in de ogen kijken (49 procent). Een nog veel groter aantal, namelijk zeven op de tien deelnemers (70%) verwacht dat een leugenaar meer nerveuze bewegingen maakt. Het klinkt aannemelijk. Maar volgens wetenschappelijk onderzoek gaat het hier om (overigens hardnekkige) mythes.

Hoe betrap je de leugenaar dan wél?

Nu we klaar zijn met het loeren op lichaamstaal en draaiende ogen, is de vraag wel: hoe betrap je de leugenaar op een manier die zoden aan de dijk zet? Eigenlijk ligt het voor de hand. Een leugenverhaal bevat tegenstrijdigheden, omwegen, al te zwaar aangezette bevestiging of ontkenning en andere signalen dat het verhaal niet natuurlijk en glad in elkaar steekt.

Waar liegen we over?

  • 79% liegt als iets niet mooi gevonden wordt, zoals een cadeautje
  • 64% liegt over de reden waarom een afspraak wordt afgezegd
  • 34% over de vraag hoeveel geld zij of hij heeft uitgegeven
  • 31% over het gewicht
  • 28% over de kwaliteit van het seksleven
  • 18% over prestaties, zoals studie- of sportresultaten
  • 16% over salaris
  • 10% over arbeidsverleden (op het cv)
(bron: onderzoek Psychologie Magazine)

Waar liegen mensen over?

We kunnen er ook niets aan doen, de stereotypen worden weer waargemaakt. Psychologie Magazine legde de deelnemers aan het onderzoek een aantal onderwerpen voor met de vraag: lieg je hier weleens over? Het bleek dat vrouwen vaker liegen over het gewicht, dus over een standaard bij de vrouw neergelegd onderwerp: het dieet. Ook liegen vrouwen vaker de sociale harmonie bij elkaar, bijvoorbeeld door te liegen over iets dat ze eigenlijk niet mooi vinden: 'Echt een enig cadeau hoor!' Daarnaast blijkt weer dat in Nederland het overgrote deel van de vrouwen financieel afhankelijk is. Vrouwen liegen namelijk relatief vaak over hoeveel geld ze uitgeven. Dat mannen nog altijd maatschappelijke prioriteiten hebben in de lijn van status en geld, wordt ook hier onderstreept: zij liegen vaker over prestaties en inkomen.
© 2011 - 2021 Mariawrites, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Liegen en leugens: pathologisch liegen of waanbeelden hebbenLiegen en leugens: pathologisch liegen of waanbeelden hebbenEen leugentje om je bestwil is gauw verteld, bijvoorbeeld als te laat bent op een afspraak. Dat er ook mensen zijn die h…
Liegen is fout, maar als je toch liegt doe het dan wel goedLiegen is fout, maar als je toch liegt doe het dan wel goedMet een stalen onbewogen gezicht een leugen vertellen is moeilijk. Omdat we angst hebben dat de leugen van ons gezicht i…
Waarom kinderen liegenWaarom kinderen liegenKinderen liegen wel eens. Niet alle kinderen doen dit opzettelijk. Liegen bij kinderen kun je eenvoudig verhelpen, door…
Pathologische leugenaarZe hebben een drang om te liegen en vaak weten ze niet meer of wat ze zeggen nou waar is of niet. Ze leven in een fantas…

Emotionele volwassenheid een indicatie van volwassenheid?Emotionele volwassenheid een indicatie van volwassenheid?Wat is emotionele volwassenheid? Is emotionele volwassenheid een indicatie van volwassenheid in ons gedrag en emoties? O…
Je moet veranderen, maar je kan het nietJe moet veranderen, maar je kan het nietVerlang jij naar een verandering in je leven? Waarom onderneemt iemand geen actie om iets te veranderen in zijn leven, t…
Bronnen en referenties
  • Persbericht Psychologie Magazine
Reacties

Brmm, 22-08-2015
Ik heb
1. antisociale persoonlijkheidsstoornis
2. narcistische persoonlijkheis
dsstoornis

wie kan mij helpen? Reactie infoteur, 24-08-2015
Beste lezer, Een hulptraject begint doorgaans bij de huisarts. Deze kan helpen bepalen, welke behandeling voor jou eventueel de verhoopte resultaten kan geven. Sterkte en succes met het vinden van adequate behandeling. Vriendelijke groet, Maria

Bastiaan, 14-11-2014
Hallo ik weet niet precies van hoe of waar ik moet beginnen het enige wat ik weet is dat ik vanaf jongst af aan al aan de ziekte cq. psychische stoornis lijdt, heb dringend hulp nodig, het heb me meerdere relaties gekost, vriendschappen en huwelijken en het me zo diep in de ellende doen belanden dat ik er momenteel zelfs werkloos en dakloos ben door geworden!

AUB help mij want het laatste wat ik wil is niet eindigen hoe mijn vader het gedaan heeft!

Bastiaan 0629266355 Reactie infoteur, 15-11-2014
Beste Bastiaan,
Wat een moeilijke situatie is dat. Ik voel met je mee. Dit gezegd hebbend, Infonu is een informatiesite, geen hulpverlenerssite, dus het beste lijkt mij als je contact zoekt met Stichting Korrelatie, www.korrelatie.nl. Of bel 0900 1450. Hier zitten mensen klaar om je advies te geven. Stel je zo snel mogelijk in verbinding, blijf er niet alleen mee rondlopen. Denkelijk is het mastschappelijk werk de beste optie. Alle sterkte en verbetering van je situatie gewenst,
Maria

Mariawrites (540 artikelen)
Laatste update: 07-11-2016
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Psychologie
Bronnen en referenties: 1
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.