InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Psychologie > Eenzaamheid, de moderne plaag

Eenzaamheid, de moderne plaag

Eenzaamheid, de moderne plaag Ruim een kwart van de Nederlanders voelt zich eenzaam en dit aantal groeit. Eenzaamheid is niet leeftijdgebonden maar komt vaker voor bij ouderen bij wie het meestal gaat om een gemis aan sociale contacten. Bij veel anderen gaat het juist om een behoefte aan emotionele aansluiting dat niet wordt gevonden. Eenzaamheid heeft te maken met je verwachtingen, je karakter en je leefomstandigheden en kan worden getriggerd door een wijziging in je levenspatroon.

Leegte

Eenzaamheid is een gevoel van leegte dat voortvloeit uit een onvermogen om zich verbonden te voelen met de omgeving. Eenzaamheid staat los van alleen zijn of een sociaal isolement. Iemand kan bijvoorbeeld alleen zijn en zich toch niet eenzaam voelen. Vaker komt voor dat iemand geen gebrek heeft aan sociale contacten maar zich hierin toch eenzaam voelt. Deze eenzaamheid kan voorkomen bij alle sociale bijeenkomsten. Er is geen aansluiting met de mensen om je heen, of de aansluiting die wordt beoogd beantwoordt niet aan de verwachtingen die je hebt. Dit wordt emotionele eenzaamheid genoemd.

Algemene oorzaken eenzaamheid

Soms is eenzaamheid tijdelijk maar het kan door je verwachtingspatroon en karakter ook als een rode draad door je leven heen lopen. Eenzaamheid komt vaker voor bij oudere mensen, mensen die door omstandigheden tamelijk geïsoleerd door het leven gaan en bij mensen bij wie een verandering in hun levenspatroon heeft plaatsgevonden. Je kunt je bijvoorbeeld eenzaam voelen na een verhuizing, verandering van werkkring of werkloosheid, het krijgen van een kind, een echtscheiding of na het verlies van je partner of andere naaste. Door deze situaties verandert je relatie tot anderen. Je kunt je bijvoorbeeld onbegrepen gaan voelen, afgescheiden van andere mensen, vinden dat je te weinig steun krijgt, enzovoorts. Meer van de omgeving verwachten maakt eenzamer. En juist die roep om aandacht van de omgeving ontstaat vaak als persoonlijke omstandigheden daar aanleiding toe geven.

Wisselende sociale rollen

De mens van nu moet zich staande houden in veel verschillende sociale groepen die elk een andere rol vereisen. Op het werk ben je de collega, in je familie ben je vader, moeder, kind of broer/zus, op de cursus ben je cursist, in het verkeer ben je bestuurder, in de buurt ben je buurman of buurvrouw, op de school van je kinderen ben je de ouder, en ga zo maar door. Bij elke rol horen andere verwachtingen en zijn er andere sociale codes. Mensen die sociaal vaardig zijn en gemakkelijk contacten leggen passen zich zonder problemen aan de verschillende rollen aan. Niet iedereen kan dit moeiteloos. Niet alleen je eigen verwachtingen maar ook verwachtingen uit je omgeving kunnen je gevoel van leegte als het ware bevestigen. Onvoldoende aanpassing aan de (nieuwe) rol kan ervoor zorgen dat je je onterecht en onbewust afgewezen voelt. En dat geeft een immens gevoel van eenzaamheid.

Eenzaamheid bij de zakenman

Een minder voor de hand liggende en verborgen oorzaak van eenzaamheid vind je bij mensen die omringd zijn door honderden mensen en zich toch geïsoleerd voelen. Het zijn mensen die in zakenkringen en de politiek verkeren en door hun hoge positie te maken hebben met zeer veel contacten die enkel voortkomen uit hun beroep. In deze 'wereld' is echte vriendschap een zeldzaamheid en precies die diepgang van een vriendschap kan worden gemist en eenzaamheid veroorzaken.

Eenzaamheid bij ouderen

Er is vaak een grote kloof tussen de oudere generatie en de kinderen die hieruit voortkwamen. Iedereen leeft zijn eigen leven, afgescheiden van de ouders. Soms wordt het gezelschap van ouders en grootouders vermeden omdat er geen gemeenschappelijke interesse meer bestaat. De oudere mens heeft de behoefte te praten over ouderdomskwalen en over de 'goede ouwe tijd' en vindt hierbij dikwijls geen luisterend oor. Door lichamelijke moeilijkheden is het ook niet meer zo eenvoudig om contacten bewust op te zoeken, kortom, de oudere mens raakt geïsoleerd en kan zich in de steek gelaten voelen. Het gevoel niet meer mee te tellen en op een zijspoor te staan maakt de eenzaamheid nog intenser.

Eenzaamheid binnen een relatie

Het sparen van de gevoelens van de ander kan eenzaamheid geven omdat je hierdoor alleen komt te staan in je gevoelens. Een communicatie die niet goed verloopt is een bedreiging voor de opgebouwde intimiteit en het vertrouwen in elkaar. De ander niet willen belasten houdt dus een risico in. Voorts kan eenzaamheid voortvloeien uit een gevoel niet begrepen te worden. Contact, echt luisteren naar elkaar, is een vereiste voor verbondenheid. Als dit wordt gemist is de basis voor eenzaamheid binnen een relatie gelegd.

Stad versus dorp

Eenzaamheid komt in de stad even vaak voor als in een dorp maar een sociaal isolement komt vaker voor in stedelijke gebieden. In een dorp liggen de sociale verbanden anders dan in de stad en is er meer sociale controle. Dat iemand maandenlang dood in een huis ligt komt dan ook veel vaker voor in de grote stad waar men soms niet weet wie de buren zijn, dan in een dorp waar het er 'ouderwetser' aan toe gaat en men de ander 'kent'. In de stad is er een groter risico op sociaal isolement indien er nauwelijks banden zijn met de samenleving en de persoon zich langzaam en geruisloos terugtrekt.

Taboe op eenzaamheid

Veel mensen voelen zich eenzaam maar geven dat nooit toe. In de huidige tijd waarin iedereen het 'druk, druk en druk' heeft is het 'not done' om te zeggen dat je je verloren voelt. Het lijkt een schril contrast met de wereld om je heen. Maar uiterlijke schijn bedriegt. In december zijn er ontelbaar veel mensen die de feestdagen in stille eenzaamheid doorbrengen of het gevoel hebben buiten de boot te vallen als het gaat om 'kerststress', uitgaan, consumeren, kerstkaarten versturen en het glas heffen op het nieuwe jaar. Zelfs de mensen die hierin volop betrokken zijn voelen een enorme leegte als de feesten zich voortslepen en ze zich wederom hebben laten leiden door verwachtingen van de buitenwereld. Eenzaamheid ligt ook op de loer als je in het zoveelste gezelschap het gevoel hebt 'er niet bij te horen' omdat je bespeurt dat de hele essentie gemist wordt. Toegeven dat je deze gevoelens hebt is ongepast en vreemd met het gevolg dat de eenzame ziel zijn mond houdt. Veel eenzaamheid is hierdoor volslagen 'onzichtbaar'.

Eigenwaarde

Eenzaamheid kent diverse oorzaken dus er is niet een pasklare oplossing die voor iedereen werkt. De mens heeft van nature de behoefte om zich min of meer aan anderen te binden en bij een gebrek hieraan lijkt de oplossing in zicht door gewoonweg andere mensen op te zoeken. Het is weliswaar enkel een middel maar soms ligt daar de sleutel van de oplossing. Je gevoel van eigenwaarde moet echter niet gerelateerd zijn aan het aantal sociale contacten of zelfs de kwaliteit van deze contacten. Dit is een valkuil: Veel mensen denken pas mee te tellen als ze een rijke vriendenkring hebben of in elk geval een hartsvriend(in) met wie ze alles kunnen delen. Maar een kluizenaar kan zich helemaal happy voelen met zichzelf, en iemand die elke dag honderden collega's en 'vrienden' spreekt kan zich doodongelukkig en eenzaam voelen. Verwacht dus niet dat anderen jouw eenzaamheid komen oplossen maar draag zelf verantwoordelijkheid voor hoe je je voelt. Eenzaamheid komt heel vaak voor en is in die zin niet bijzonder. Het is het taboe dat erop rust dat ervoor zorgt dat mensen zich er voor schamen en er niet over praten.

Onafhankelijkheid en opvoering contacten

Eenzaamheid heb je deels zelf in de hand. Je leefomstandigheden zijn soms niet te veranderen, je karakter eveneens niet maar je kunt in elk geval een start maken met het derde belangrijke facet, en dat is je verwachtingspatroon welke je zelf kunt beïnvloeden. Wacht dus niet op een ander maar maak een praatje met 'wie dan ook', want inderdaad, een dag waarop je helemaal geen mens hebt gesproken kan behoorlijk waardeloos zijn. Oplossingen voor sociale eenzaamheid kunnen dus worden gezocht in de richting van een opvoering van sociale contacten, hoe miniem ook. Emotionele eenzaamheid kun je sturen door een minder van anderen afhankelijke opstelling. Immers, eenzaamheid is nooit een status maar een gevoel.

Zoek aansluiting

Bij ernstige eenzaamheid wordt het zelfbeeld aangetast en komt de eenzame in een spiraal van negativisme, denkend dat er toch nooit iets zal veranderen. Maar zover hoeft het niet te komen. Als je niet de aansluiting vindt die je wenst, begin dan met aansluiting te vinden die misschien niet volledige bevrediging biedt, maar in elk geval een beetje. Gebruik dus de middelen. Heb je een computer ga dan vooral online en maak vrienden op bijvoorbeeld fora en in chatrooms. Het maakt niet uit op welk vlak je het aanpakt. Heb je geen computer ter beschikking en kun je ook de deur niet uit maak het dan knus voor jezelf en zorg ervoor dat de weinige mensen die je spreekt graag met jou praten of bij jou komen. Alle beetjes helpen.

“Solitude is fine but you need someone to tell that solitude is fine.” ~ Honoré de Balzac
© 2007 - 2019 Astrid-d-g, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Eenzaamheid is een taboeEenzaamheid is een taboeEenzaamheid is een taboe. Toch voelen veel mensen zich eenzaam. Sociale verbanden zijn weggevallen, de noodzaak om elkaa…
Moderne mythen rond eenzaamheidModerne mythen rond eenzaamheidEenzaamheid is een onderwerp dat sinds 2010 steeds vaker in de media opduikt. Er zou een groei zijn in het aantal 'eenza…
Eenzaamheid in een wereld vol communicatieEenzaamheid in een wereld vol communicatieNooit eerder zijn er zoveel communicatiemiddelen geweest, zoals mobiele telefoons, MSN, e-mail, chatrooms, internet, net…
Eenzaamheid, een hot item tegenwoordigEenzaamheid, een hot item tegenwoordigJe hoort steeds vaker dat mensen eenzaam zijn, waarbij de mens zeker niet alleen hoeft te zijn. Alleen of eenzaam is nat…
Tips tegen eenzaamheidTips tegen eenzaamheidVeel mensen voelen zich eenzaam, hoewel dat vaak helemaal niet nodig is. Eenzaamheid kan ontzettend vervelend zijn en he…
Bronnen en referenties

Reageer op het artikel "Eenzaamheid, de moderne plaag"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Adriana, 12-04-2016 12:50 #8
Héél herkenbaar, vond het artikel zéér interessant om te lezen. Ik ben een alleenstaande moeder met een 22 jarige zoon, die voor langer dan een half jaar in het buitenland (ver weg) stage gaat lopen. Ik weet het: de tijd van loslaten komt altijd bij kinderen, maar dat valt nu even extra zwaar. Ik was altijd al emotioneel eenzaam. Ik verdraag ook niet echt mensen om mij heen. Heb tot nu toe geen emotionele raakvlakken, mogelijk stop ik mijn gevoelens te ver weg. Ik zal regelmatig op de site kijken of ik iets kan leren en ik meld mij graag aan voor de nieuwsbrief, mogelijk staan er tips in waar ik mee kan werken om de eenzaamheid op te lossen. Want alleen zijn is niet fijn, maar eenzaamheid is dodelijk.

Theo, 18-11-2013 13:30 #7
Heel herkenbaar. Maar hoe verander je het zodat je minder eenzaam bent? Ik weet het niet, ik ben radeloos op dit vlak. Mijn eenzaamheid is emotioneel. Ik heb al hulp op dit gebied, maar ja… Hulpverleners kunnen eigenlijk de kern van het probleem niet veranderen. Ik heb meer dan gemiddeld aan sociale contacten (goede vrienden, goed contact met mijn kinderen), dus daar ligt het niet aan. Wel heel veel problemen (die hebben zich gestapeld bij mij en wel zoveel dat het niet meer in een rugzakje past, het is dus een vrachtwagen geworden).
Wat ik mis, is het gevoel aan intimiteit. Ik vind dat verschrikkelijk! Ik denk voortdurend dat ik niet de moeite waard ben. Ik ben (nog) actief. Maar ik geloof er niet (meer) in. Op datingsites kom ik alleen vrouwen tegen die me onmiddellijk op foto afwijzen. Andere vrouwen kom ik al helemaal niet tegen. Wat moet ik er mee? Ben ik alleen maar dat plaatje van achter in de 50, ooit knapper geweest en nooit superknap? Overigens ook nooit lelijk. Lekker belangrijk dus, ik heb zo veel meer te bieden. Maar ja… Niemand wil dat hebben. Hoe moet ik verder? Reactie infoteur, 15-02-2016
"If you live for people's acceptance, you will die from their rejection." ~ Lecrae

Johny, 24-09-2012 16:37 #6
Hallo,

Als vijftiger werk ik door de week in het buitenland.Zit hier op hotelletje.Heb destijds die stap gezet, om financiële redenen(vechtscheiding).Doe dit nu al 10 jaar, maar ik merk het laatste jaar, dat de enzaamheid toeneemt.Daar ik vrij gehecht ben aan mijn geboorteplaats, waar ik ook woon, besef ik dat hier in frankrijk, voor mij, als sociale plek, niets is weggelegd.Ik ervaar dan ook, om een relatie te onderhouden, en stand te houden(in Belgie), ook niet evident is.Daarom heb ik besloten, om terug in belgië aan de slag te gaan, opdat "het thuis"zijn(of niet thuis zijn)dit gevoel meer en meer ontbreekt.Dus de bedoeling is "dat hier "in dit geval, de sociale contacten, van zeer grote invloed geworden zijn, daar deze tijdens de werkweek, in Frankrijk, zeer minimaal zijn, en op termijn, begint dat te wegen

Groeten

Johny Reactie infoteur, 25-09-2012
Hi Johny, alleen op een hotelkamer zitten roept altijd wel een gevoel van eenzaamheid op. Als dit jaren duurt, kan het behoorlijk gaan knagen. Je doet er waarschijnlijk goed aan om weer terug te gaan naar je 'roots'. Grt, A.

Elmar, 29-04-2012 09:19 #5
Dit artikel heeft mij wel geholpen.
Zo zie ik dat het inderdaad goed voor mij kan zijn om nieuwe vrienden te ontmoeten en gewoon praatjes maken. Zelf merk ik dat een klein praatje met een toevallige voorbijganger al snel goed voelt, maar niet genoeg.

Ook komt hier nog iets anders aan te pas. Mijn vriendin heeft de tijd van haar leven en wordt overal voor uitgenodigd en is mexicaanse/ woont in mexico nog.
Elke keer doet het verschrikkelijk pijn dat ik niet meemaak wat zij meemaakt.
Op een boze manier probeer ik nu dingen te organiseren en het zo gek mogelijk te maken. Ik begrijp dat dit niet de manier is, maar ik wil gewoon gelukkig zijn.

Is er ergens nog een artikel wat betreft jaloezie? Reactie infoteur, 30-04-2012
Hi Elmar, InfoNu heeft een zoekfunctie. Via die functie kun je tal van artikelen over jaloezie vinden. Groetjes, A.

Marlène, 19-11-2011 20:01 #4
Mijn man en ik wonen aan de rand van een stad, in een soort gehuchtje waar maar 6 huishoudens zijn. Wij hebben alle mensen hier al een keer uitgenodigd, maar worden nooit teruggevraagd. Op een gegeven moment zijn we zèlf ook maar gestopt met uitnodigen. Ze zijn verder heus wel vriendelijk, maar uitnodigen… nee. Onze families wonen twee of drie uur rijden hiervandaan, dus dat komt er niet vaak van ze te bezoeken. Soms kunnen we er goed tegen, maar vinden het pijnlijk geen echte aansluiting te kunnen vinden. Gelukkig hebben we elkaar nog, maar het zou zo gezellig zijn om daarnaast wat vrienden te hebben. We zijn hier niet geboren, maar vanwege ons werk hier terecht gekomen. We denken eraan maar te gaan verhuizen naar een dorpje of zo. Reactie infoteur, 20-11-2011
Hi Marlene, misschien zien ze jullie als een soort indringers, omdat je er nu eenmaal niet geboren bent. Waarschijnlijk is de locatie, gezien jullie wensen ten aanzien van buurtcontact, voor jullie dan ook niet geschikt. Verhuizen is dan de oplossing. Groetjes, A.

Liz, 02-06-2010 09:16 #3
Ben vaak verhuisd, en woon nu in een nieuwbouwwijk in een dorp aan de andere kant v.h. land met overwegend gezinnen en hier en daar enkele senioren. Heb vaak overwogen om maar weer weg te gaan.
Als je zelf iets hebt wat in de ogen v. ander 'niet goed genoeg is' of 'niet aan de norm' voldoet dan val je net zo goed buiten de boot, hoe je zelf ook je best doet om aansluiting te vinden, je blijft een vreemde eend in de bijt. En dan het andere dialect waardoor men mij nauwelijks kan verstaan soms. Andere gewoonten, andere mentaliteit en noem maar op. Reactie infoteur, 03-06-2010
Hi Liz, als anderen je niet kunnen verstaan wordt contact maken wel erg moeilijk. Om dat te verbeteren kun je er wellicht aan werken jezelf verstaanbaar te maken voor iedereen in het land, en niet enkel in je 'eigen' regio. Wil of kun je dat niet, dan is verhuizen wederom een optie. Groetjes, A.

Roosje80, 25-02-2010 14:56 #2
Ik woon zelf in een buurt waar veel mensen eenzaam zijn, vooral ouderen. Op de radio hoor ik net een initiatief van solink, een stichting die een kamerzoekende student bij een eenzame oudere onderbrengt om op dit manier een twee behoeftes te voldoen (hun website is www.solink.nl). Wat Mien1234 hier net zegt over het groeiende egoisme constateer ik zoals eerder gezegd ook. Dat juist daarom nu een aantal mensen met een dergelijke oplossing komen om het te proberen op te lossen vind ik echt geweldig. Ben zelf vroeger ook student geweest en kon altijd heel goed met ouderen opschieten. Ben zelf echter nooit op kamers geweest en heb dagelijks lange reizen moeten maken van meer dan 2 uur per dag! Ik had ook verder geen behoefte om alleen op een kamer te zitten volgens het klassieke studentenhuis concept. Dit concept had destijds voor mij geweldig geweest en had er zeker aan deelgenomen. Denk dat er ook veel ouderen enthousiast zullen zijn over dit concept. Mega idee kan niet anders zeggen. Reactie infoteur, 26-02-2010
Hi Roosje, een goed initiatief! Dank voor deze toevoeging. Groetjes, A.

Mien1234, 20-01-2008 12:09 #1
De mensen hebben zogenaamd geen tijd meer, nee ze zijn alleen materialisties bezig ze willen alles en zeker ALLES voor de kinderen (wat alles de meeste kinderen hebben alles al) niet normaal hoe de kinderen verwend worden, maar tijd voor de oudere hebben ze niet meer. Loop eens eerder naar de ander toe en vraag eens hoe gaat het en andersom ook, stuur weer eens vaker een kaartje ook naar digene in in een of ander tehuis zitten of ziekenhuis of internaat. Ja dat krijg je als alles draait om geld! Veel jaloezie maar iemand opzoeken ho maar, nee eerst bellen, nee gewoon spontaan op bezoek gaan, laten zien dat je aan die persoon denkt! Wie kan dat nog? Doe het maar eens, misschien wordt je er eindelijk eens gelukkiger van, als alleen maar kopen en nog eens kopen! Reactie infoteur, 25-01-2008
Hallo Mien, tja, de consumptiemaatschappij houdt de mens aardig in de greep. Vaak worden eenzame ouderen en zieken het kind van de rekening. Ik begrijp uw zorg over het groeiend egoisme. Ik denk dat door de overvloed van prikkels men moeilijker keuzes kan maken en minder goed kan bepalen wat wel en niet belangrijk is in het leven. Groet, A.

Infoteur: Astrid-d-g
Laatste update: 25-11-2015
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Psychologie
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 8
Schrijf mee!