In alle landen gelden wetten en regels en dat is maar goed ook, want anders zag het leven er veel minder rooskleurig uit. Of die wetten en regels in ieder land ook in het voordeel zijn van de burgers, kan iedereen niet met zekerheid zeggen, maar gelukkig weten we wel dat Nederland een parlementaire democratie is. Dat betekent dat de burgers, d.m.v. hun stemrecht, invloed hebben op het beleid. De wetten en regels zijn meestal vastgelegd in wetboeken. De oudste wetteksten die men kent zijn afkomstig van een volk genaamd de Hittieten uit het Midden-Oosten in 1500 v.Chr.
De wetten van de Hittieten
Hebt u ooit weleens gehoord van de Hittieten? De Hittieten zijn een antiek volk uit het Midden-Oosten dat bestond tussen ongeveer 1700 en 1200 v.Chr. Ze spraken een Indo-Europese taal en vormden een koninkrijk rond Hattusa (nu noord-centraal Turkije). Het was een sterk en slim rijk, maar helaas viel het uiteen na de brandcatastrofe en de ijzertijd die het moest doorstaan. De overblijfselen waren onafhankelijke stadstaten, maar die verdwenen na ongeveer 700 v.Chr. De Hittieten hebben wel een geschreven bron over wetten met de wereld gedeeld. Koning Telepinusj was degene die de wetten voor het eerst heeft laten opschrijven.
Grondwet in Nederland
De Grondwet, ook wel constitutie genoemd, in Nederland is de basis voor alle andere wetten en daarmee dus ook de belangrijkste wet. Sinds 1798 heeft Nederland een Grondwet (ingesteld door de Fransen). De Grondwet geeft weer: de besturing van ons land (taken regering en Tweede Kamer), de rechten en plichten van het staatshoofd en de burgers, en de rechten die de overheid niet van een burger kan afnemen. Er staan twee verschillende soorten grondrechten bekend en beiden zijn even belangrijk. Klassieke grondrechten verbieden de overheid iets te doen dat tegen de vrijheid van de burgers ingaat, dus bijvoorbeeld verbod op censuur. In tegenstelling tot klassieke grondrechten dwingen sociale grondrechten de overheid iets te doen voor de burgers (denk aan woningaanbod). In 1848 kregen we een nieuwe Grondwet, bijna volledig ontworpen door de zeer gewaardeerde politicus Thorbecke.
Onze inspiratie Montesquieu
Het bestuur van ons land is gebaseerd op de opvattingen van een rechter en filosoof uit de Verlichting: Montesquieu (1681-1755). In zijn tijd was de Franse koning de absoluut heerser, en daarom schreef Montesquieu het boek L'espirit des lois (de geest der wetten), waarin stond dat de vrijheid van de burger dominant is wanneer er in een staat geen machtsmisbruik plaats kan vinden. Hij kwam met het idee van de trias politica: de drie belangrijkste machten zouden onafhankelijk van elkaar moeten werken. De wetgevende macht maakt de wetten (parlement + regering bestaande uit koning en ministers), de uitvoerende macht voert de wetten uit (regering, in de praktijk kabinet + ambtenaren) en de rechterlijke macht straft de overtreders van de wet (onafhankelijke rechters). De regering heeft invloed bij twee van de drie machten - iets wat volgens Montesquieu niet mag - en daarom moeten de wetten die de ministers maken altijd goedgekeurd worden door de meerderheid van het parlement (Eerste en Tweede Kamer).
Wat is de Trias Politica?De scheiding van de machten wordt in het hedendaagse leven als normaal beschouwd. Wat vele niet weten is dat deze scheiding van de…
Het recht: trias politicaHet trias politica wordt, ondanks dat het al eeuwen bestaat, nog steeds gebruikt in de hedendaagse klassiek-liberale rechtsstaat.…
De Trias Politica in NederlandIn de loop der eeuwen zijn er verschillende theorieën ontwikkeld over de vraag hoe de vrijheid van het individu beschermd kan wor…
Wat is een staat?Het woord 'staat' wordt veel gebruikt in het dagelijks taalgebruik. De betekenissen van het woord staat verschillen daarin nogal e…
Een filosofie van het arbeidscontractHet werken is vaak geregeld via een arbeidscontract. In dat contract worden wederzijdse verantwoordelijkheden en plichten vastgele…
