InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Filosofie > Wat is gevolgenethiek?

Wat is gevolgenethiek?

In de gevolgenethiek staan de gevolgen van handelingen centraal bij de morele beoordeling van die handeling. Een handeling op zich is niet juist of onjuist, alleen hetgeen uit de handeling volgt is moreel relevant.

Utilisme

De gevolgenethiek wordt ook wel herkend als het ‘Ultilisme’. Het ultilisme wordt gekenmerkt door het feit dat het de gevolgen van handelingen afmeet aan een waarde. Deze waarden zijn genot, geluk of welzijn.

Jermey Bentham

Hij is de grondlegger van het utilisme. Het ultilisme stelt het gevolg van de handeling centraal bij de morele beoordeling ervan.
Goed is het als wanneer zij nuttig is, slecht wanneer zij schadelijk is. De vraag is dan wel wat is nuttig en waarvoor? Met andere woorden, wat is het doel waartoe de handeling een middel is? Dit doel moet iets zijn dat intrinsieke waarden heeft, dus dat op zichzelf goed is. Dit betekend dat de utilist primair uitgaat van een waardetheorie; hij heeft aller eerst een notie van wat intrinsiek goed is en vervolgens acht hij de morele juistheid daarvan afhankelijk.

De waarde theorie waarmee Bentham zijn ethiek verbindt is het ‘hedonisme’. De opvatting dat ‘genot’ het enige is dat op zichzelf goed is, en waarvoor al het andere instrumenteel is.

John Stuart Mill

John Stuart Mill bouwt voort op de gedachten van Bentham. Om twee redenen verschillen Mills beschouwingen van die van zijn voorganger. Volgens Mill moeten bij het bepalen van genot ook kwaliteiten in aanmerking worden genomen. Omdat het ene genot van nature waardevoller is dan het anderen. Helaas beantwoordt Mill de vraag niet, wat het ene genot waardevoller maakt dan het andere. Hij geeft slechts indicaties, bijvoorbeeld dat ‘hogere’ verlangens, zoals intellectuele verlangens, te verkiezen zijn boven ‘lagere’ verlangens, zoals lichamelijke of dierlijke verlangens.

De bevrediging van het verlangen een studie te voltooien leverd in kwalitatieve zin meer op dan de bevrediging van het verlangen om elke avond ‘ goede tijden slechte tijden' te zien of om elke maaltijd zoveel te kunnen eten als je wilt. Het tweede onderscheid wordt gevormd door het sociale karakter van Mills utilisme. Het was een reactie op de kritiek dat de positie van individuen niet altijd beschermd wordt, wanner uit de ‘berekening’ volgt dat het genot van de meerderheid groter is dan het ongeluik van enkelen. Dit zou uitbuiting en benadeling van minderheden tot gevolg kunnen hebben, omdat het utilisme van Bentham niet zegt over de verdeling van ‘genot’ en ‘pijn’ tussen mensen.

Vrijheidsbeginsel

Volgens Mill moeten we die handeling verkeizen die het meeste genot verschft en die niet in strijd is met de menselijke natuur. En waardigheid. Hij introduceert voor dit laatste het vrijheidsbeginsel: ieder is vrij om zijn eigen genot op zijn eigen manier na te streven zlang hij anderen hun genot niet ontneemt of in de weg staat. Het vrijheidsbeginsel wordt ook wel het ‘schadebeginsel’ genoemd; ‘men is vrij te doen en laten wat men wil, maar men mag anderen geen schade berokkenen.’ Echter het beginsel kan bijna nooit onverkort van toepassing zijn, omdat elke moreel probleem schade aan betrokkenen of in ieder geval een schaderisico met zich mee brengt.

Kritiek

Twee belangrijke kritiekpunten; geluk is niet objectief meetbaar en het utilisme kan leiden tot uitbuiting.
© 2011 - 2018 Skeepies, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Utilisme: een stroming binnen de ethiekUtilisme: een stroming binnen de ethiekIn de praktijk worden bestuurders geconfronteerd met het nemen van moeilijke beslissingen. Zij kunnen zich daarom af vra…
Gevolgenethisch of beginselethisch handelen?Bedrijven blijven steeds vernieuwen. Ze ondergaan vaak veranderingen, maar hierbij kan men zich afvragen of deze verande…
Wat is Ehtiek en Moraal?Om het begrip Ethiek te definiëren is geen makkelijke opgave. Ethiek is heeft namelijk door de eeuwen heen veel verschil…
Het maken van keuzes: ethische stromingenHet maken van keuzes: ethische stromingenDit is tevens een samenvatting van hoofstuk 4 uit Over Normaal Gesproken van Van Horen Zeggen. Elk mens maakt in zijn le…
Eenheid in de ethiek: deugdethiek en het utilismemijn kijk opEenheid in de ethiek: deugdethiek en het utilismeDe deugdethiek is één van de drie grote normatief ethische theorieën, naast het utilisme en de (Kantiaanse) deontologie.…

Reageer op het artikel "Wat is gevolgenethiek?"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Skeepies
Gepubliceerd: 22-06-2011
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Filosofie
Schrijf mee!