InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Filosofie > De relatie tussen taal, denken en werkelijkheid

De relatie tussen taal, denken en werkelijkheid

De relatie tussen taal, denken en werkelijkheid Taal, het verwerven van taal en deze te gebruiken voor onderlinge communicatie is dat wat de mens onderscheidt van de dieren. Tevens is taal een onmisbaar medium van het denken en daardoor ook een begrenzing van het denken. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de relatie tussen taal en denken één van de hoofdthema's in de filosofie is. Taal en denken zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Zonder taal geen denken, geen denken zonder taal.

Filosofie en taal

Vanaf de oudheid hebben filosofen nagedacht en geschreven over taal. Sinds de tweede helft van de 18e eeuw werd het idee geopperd dat taal een sleutelrol speelt in de ontwikkeling van kennis. Het gaat vanaf deze periode dan ook niet uitsluitend om de vraag: wat is rede? Maar ook om de vraag: wat is taal? Want zonder taal hebben wij geen rede. Vooral het werk van Wittgenstein (1889-1951) heeft in de filosofie een belangrijke bijdrage geleverd aan de verbinding tussen taal en denken. Zijn denken heeft ervoor gezorgd dat tegenwoordig van een linguistic turn wordt gesproken. Vragen betreffende de aard van de taal en de centrale rol ervan in het denken en handelen spelen na deze linguïstische ommekeer een belangrijke rol.

Invloed van taal op het denken

Taal is een systeem van regels en principes waarmee woorden, woordgroepen en zinnen worden gevormd. Het systeem van iedere taal wordt gebruikt als een instrument om ideeën weer te geven. Ook kunnen door dit systeem zelf ideeën worden gecreëerd. De taal heeft een grote rol bij het verwerken van indrukken, het interpreteren van de werkelijkheid en het ordenen van de gedachten. Er wordt dan ook verondersteld dat de woorden waar een taalgebruiker over beschikt op de één of andere manier invloed heeft op zijn/haar denken. Met het specifieke taalgebruik en de bijbehorende gedachten beschrijft of verwijst een individu naar de hem omringende werkelijkheid.

De invloed van taal op het denken kan onder andere worden geïllustreerd door de Chinese taal en het Chinese schrift, deze staan wat structuur betreft namelijk ver af van alle moderne talen van Europa. Verondersteld wordt dat een wetenschappelijke logica, zoals die zich in Griekenland in het Westen ontwikkelde, zich niet in China kon ontwikkelen. De westerse logica ontstond namelijk in relatie met de grammatica van de Indo-Europese talen, die strikt onderscheid maakt tussen substantief, adjectief en werkwoord, en tussen subject, object en predikaat. Met als gevolg dat een samenleving met een taalstructuur als de Chinese taal dan ook anders moet denken dan een willekeurige westerse samenleving.

Conceptuele kaders en wereldbeelden

De denkbeelden die in Europa in de loop der eeuwen over uiteenlopende onderwerpen van het menselijke leven zijn geformuleerd, zijn niet op een eenduidige manier met elkaar te verenigen. Dit wordt ook wel incommensurabiliteit genoemd.
Wetenschappers gebruikten in de loop der eeuwen namelijk verschillende conceptuele kaders, dit is het geheel van samenhangende begrippen of concepten waarmee op dat moment wordt gedacht. Dat heeft tot gevolg dat in een bepaalde periode het simpelweg niet mogelijk is om een hypothese over een bepaald onderwerp te formuleren, omdat er in de dan beschikbare conceptuele kaders geen ruimte voor bestaat. Het is gewoonweg ondenkbaar.

De vraag is echter of het denken en het wereldbeeld van de mens worden bepaald door de taal, in dat geval stuurt de taal de taalgebruiker op onontkoombare wijze. Of is er sprake van een grote invloed van de taal op het denken en het wereldbeeld van de mens, de rol van de taal is in dit laatste geval niet zo dwingend en allesoverheersend. Deze vraag heeft diverse wetenschappers uit verschillende vakrichtingen al generaties beziggehouden en de vraag is nog steeds niet volledig en unaniem beantwoord. Wel staat vast dat het denken voor een deel ook non-verbaal is. Schilderen, componeren en het oplossen van rekensommen gebeurt veelal niet via verbaal redeneren. Hieruit kan in ieder geval worden geconcludeerd dat de taal het denken niet bepaalt, maar dat er op z’n hoogst sprake is van beïnvloeding.
© 2008 - 2019 Ivan, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De kunst van de taalDe kunst van de taalDe taal is een belangrijk element van de wetenschap, zo zegt Thijs Pollmaan in zijn boek ‘De Letteren als Wetenschappen’…
Een wintervertelling uit Buenos Aires; Sylvia IparraguirrerecensieEen wintervertelling uit Buenos Aires; Sylvia IparraguirreBij Uitgeverij De Geus verscheen in 2011 de roman Een wintervertelling uit Buenos Aires van de Argentijnse schrijfster S…
Turn and Bank IndicatorDe Turn and Bank Indicator wordt ook wel bochtaanwijzer en slipkogel genoemd in een vliegtuig. Deze geeft weer hoe een b…
Tekens in de Semiotiek: Icoon, Index en SymboolTekens in de Semiotiek: Icoon, Index en SymboolSemiotiek of semiologie wordt ook wel de tekenleer genoemd. Bij semiotiek gaat het om het wezenlijke karakter, het ontst…
Kan een hond denken dat hij pijn heeft?Kan een hond denken dat hij pijn heeft?Er wordt tegenwoordig veel gesproken over dierenrechten, en wat precies het verschil is tussen dieren en mensen. Mensen…
Bronnen en referenties
  • Taal en betekenis. Een inleiding in de taalfilosofie - Martin Stokhof Geschiedenis van de filosofie - Hans Joachim Störig Wetenschapsfilosofie voor geesteswetenschappen - Michiel Leezenberg & Gerard de Vries

Reageer op het artikel "De relatie tussen taal, denken en werkelijkheid"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Nout, 05-02-2018 22:29 #14
Ik denk dat taal belangrijk is voor denken maar essentieel voor filosoferen. Je kunt namelijk wel denken zonder taal met namelijk schilderijen en non-verbale communicatie. Maar om verder te komen met filosoferen is een goede woordenschat erg belangrijk als je namelijk alleen wat basis woorden kent kom je niet/minder ver in de filosofie. Omdat bepaalde begrippen en woorden je moet weten om bepaalde vraagstukken te formuleren. Dit is ook de gedachte van de 2e visie van wittgenstein omdat hij zegt dat een van de functies van taal is het beantwoorden en filosoferen van filosofische vraagstukken.

Lara Groen, 05-02-2018 21:48 #13
Naar mijn mening is taal fundamenteel voor denken. Als je aan iets denk of over iets denkt heeft dat iets een woord. Woorden is een deel van taal. Je kan niet denken over iets waar geen woord over uit te spreken valt. Denken bevat woorden in je hoofd. Die woorden komen samen waardoor je kan denken over het gene waarover je denkt. Als je de gedachten opschrijft druk je dat ook uit in taal. Non-verbaal kan je bepaalde gedachtes ook uitleggen, maar die acties komen ook uit woorden in je hoofd. Bij elk object of persoon hebben wij een woord of naam in gedachte. Als wij over dat object of over die persoon denken denk je dus in taal. Dus taal is fundamenteel voor het denken. Dit idee heeft met Wittgenstein te maken wanneer hij zegt dat taal nodig is om logische termen te verklaren.

Amber, 04-02-2018 19:30 #12
Ik denk dat de relatie tussen taal en denken heel belangrijk is, maar niet noodzakelijk is, omdat gedachtes altijd bij mensen zullen opkomen. Ook baby's hebben namelijk gedachtes, terwijl ze deze niet kunnen uiten aangezien zij niet kunnen praten. Wel is de relatie tussen taal en denken belangrijk om ervoor te kunnen zorgen dat de mensen hun gedachtes kunnen uitwisselen en erover kunnen discussiëren. Op deze manier wordt het niveau van de gedachtes bij beide mensen hoger en komen ze ook dichterbij de werkelijkheid. Je ziet dit al terug komen bij kinderen, zij hebben vaak ruzies met elkaar omdat ze een andere werkelijkheid hebben. Ze proberen elkaar dan te overtuigen met behulp van taal en maken elkaar op die manier slimmer.

Luna, 04-02-2018 00:46 #11
Voor mijn idee is de relatie tussen taal en denken sterk. Voor mij is het vooral dat taal onze denken tot acties zet. Wat ik daarmee bedoel is dat, wij denken over een bepaald idee en taal zorgt ervoor dat we die ideeën kunnen verspreiden door te communiceren met andere waardoor ons denkwerken worden verspreid en uitgewerkt en veranderd en vis versa. Taal maakt het beter om ons denken te laten stimuleren. Wel denk ik dat het moeilijk is doordat er zoveel verschillende soorten talen zijn waardoor er een barrière ontstaat en dat daardoor je denken wordt verhinderd en zo kom ik met mijn idee uit bij de late Wittgenstein, omdat we allebei denken dat taal een barrière kan hebben en moeilijk kan zijn om een perfecte taal te hebben, maar dat er taalspelen zijn en dat je denken wordt verhinderd door deze taalspelen.

Bouke, 03-02-2018 18:41 #10
Taal past naar mijn mening heel goed bij denken. Sommige gedachten denk je in woorden, anderen in beelden. Zonder taal zou je een stuk minder gedachten hebben, omdat je dan alleen de gedachten in beelden kan hebben. Met taal kan je filosofische vraagstellingen en meningen erg goed formuleren. Verder vind ik dat taal orde creëert in de maatschappij: door taal kan je met anderen communiceren en kan je gedachten en visies uitwisselen. Als er geen taal is, kan je je gedachten niet overbrengen op een ander. Ook denk ik dat je door taal gebeurtenissen makkelijker kan verwerken. Je kan taalgebruik namelijk omzetten in gedachten.
Mijn visie heeft met Wittgenstein te maken, omdat de late Wittgenstein denkt dat een van de functies van taal het formuleren en beantwoorden van filosofische vraagstellingen is. Ook is de late Wittgenstein het eens dat je met taal je gedachten met een ander kan delen.

Hamta, 21-11-2011 23:21 #9
Taal heeft invloed op mensen maar het word overdreven. Het is meer een middel om je te uiten en te communiceren. Taal kan invloed hebben in de zin van hoe je iets verwoord en wat je intentie daarbij is. Dit relatie tussen een persoon zijn intentie en taal kan soms erg voor verwarring zorgen, goed verwoorden zal hier een oplossing zijn. Taal definieert ook gevoelens die een mensen eigenlijk nauwelijks kan vergelijken want als iemand pijn heeft hoeft het niet de zelfde soort pijn te zijn als die van een ander. Dus taal maakt dingen in dit geval een gevoel heel erg ruim. Er kan een zinvolle verband van taal een werkelijkheid bestaan maar dat hoeft niet perse want wat voor een werkelijkheid is, is voor een ander misschien geen werkelijkheid. Dus ik ben het niet eens met de eerste boek van Wittgenstijn.

Larissa, 21-11-2011 23:06 #8
Ik denk dat er zeker een sterke relatie tussen taal en denken is aangezien je niet alleen je gedachtes vaak uit door middel van taalgebruik maar ook andersom taalgebruik omzet in gedachtes en zo dingen verwerkt. Zoals in het artikel wordt aangegeven zijn er ook andere vormen van denken zoals in formules of muziek maar toch denk ik dat de twee vrijwel onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Zelfs bij muziek en formules kan er taal aan te pas komen als je erover nadenkt. De vroege Wittgenstein is naar mijn idee veels te abstract als het om taal gaat. Juist omdat taal iets is waar veel speling in zit ben ik het niet met zijn denkwijze eens in zijn eerste boek. In zijn tweede boek beschrijft hij naar mijn mening logischere redeneringen zoals dat de betekenis van taal in het gebruik zit. Dit lijkt mij logisch omdat je taal inderdaad op zoveel verschillende manieren kan gebruiken om jezelf uit te drukken.

Lotte, 21-11-2011 22:05 #7
Men beschikt over taal om zo gedachtes, gevoelens en kennis met elkaar te delen. Taal is het medium. Taal kan uitspraken bevatten die gaan over rationele ideeën die men ontwikkeld met zijn/haar verstand. Maar eveneens kan taal uitspraken doen over gevoelens en opkomende gedachtes, waarbij het er niet eens zozeer toe doet of de waar of onwaar en of deze wel controleerbaar zijn.
Wel denk ik dat de mate waarin je over taal beschikt, zoals woordenschat, invloed heeft hoe je denkt. Want woordenschat leidt ertoe dat je meer nuancering in je uitspraken komt en preciezer bent met wat je wilt overbrengen in je uitspraken. Door woordenschat kun je dus dieper en breder nadenken over het onderwerp. Daardoor heeft de mate waarin je over taal beschikt invloed op hoe je denkt.
Wat ik met de late Wittgenstein eens ben is dat taal in verband staat met levensvorm. Woorden krijgen betekenis door het een gewoonte is in een bepaalde sociale praktijk. Wanneer dit geen gewoonte zal zijn, zal de betekenis dus ook verschillen, daardoor staat taal in verband met leversvorm.

Jessica, 21-11-2011 21:47 #6
Mijn idee over de relatie tussen taal en denken is dat als je anderen mensen wilt laten weten wat jij denkt, je de taal nodig hebt. Als je de taal gebruikt weet je bijna zeker dat de mensen je zullen begrijpen. Ik denk wel dat het mogelijk is om met alleen afbeeldingen te communiceren als je geen taal hebt geleerd. Er zullen wel minder mensen zijn die je dan begrijpen in de moderne samenleving.
Ik denk dat iets pas waar is als het bewezen is met andere waarheden, die ook bewezen zijn. Op deze manier zullen anderen mensen jouw uitspraken kunnen geloven, want het past dan binnen de werkelijkheid. Dan past het binnen jouw werkelijkheid en die van anderen mensen, omdat het binnen de context van de andere waarheden past. Dit komt grotendeels overeen met de late Wittgenstein.

Sylvia, 21-11-2011 18:04 #5
Ik denk dat de taal is ontstaan, doordat mensen hun gedachten met elkaar wilden delen. Het denken kan dus wel los van de taal bestaan, maar mensen begrijpen en weten zonder taal dus niet wat iemand anders denkt. Taal is in een samenleving daardoor wel noodzakelijk. De eerste mensen die hun gedachten wilden delen hebben waarschijnlijk de taal bedacht. Zij hebben toen bepaalde dingen een naam gegeven die wij nu nog steeds gebruiken, omdat iedereen dan begrijpt waarover je het hebt.
Dit idee komt gedeeltelijk overeen met het idee van de late Wittgestein, omdat hij ook dacht dat betekenissen in taal gevormd worden door het gebruik. De late Wittgestein denkt dat er iets pas waar is als het overeenstemt met andere waarheden. Dat ben ik met hem eens, want je kan pas iets concluderen als je het met andere waarheden hebt bewezen.

Melinda, 18-11-2011 22:58 #4
Mijn gedachte over de relatie tussen taal en denken is dat ik denk dat taal een manier is om je gedachten, gevoelens en ideeën te delen met anderen. Maar tevens is het ook een middel om te werkelijkheid te beschrijven zoals deze is. Ik denk niet zoals Wittgenstein I, dat er alleen over zinvol kan worden gesproken als je taal gebruikt als middel om alleen maar de werkelijkheid te beschrijven, maar dat er meer bij komt kijken zoals bijvoorbeeld je eigen denken. Je eigen denken zie ik niet als een werkelijkheid die voor iedereen zo gezien of over gedacht kan worden. Daarom denk ik dat de relatie tussen taal en denken meer is dan alleen het objectief beschrijven van de werkelijkheid. En dat de context waarin woorden worden gebruikt ook invloed kan hebben op de betekenis van woorden. Ik sluit me dus aan bij de late Wittgenstein, Wittgenstein II.

Alex Tess, 20-04-2011 23:13 #3
Als ik denk aan de relatie tussen taal en denken denk ik altijd meteen aan het boek 1984 van George Orwell. Hierin wordt er, ter onderdrukking, een nieuwe taal geschreven waarin woorden die het regiem niet op prijs stelt niet meer voorkomen. Een voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld het woord vrij. In de, zogenoemde, Nieuwspraak kan het woord vrij nog alleen maar in mededelingen als ‘de hond is vrij van luizen‘ gebruikt worden. Door simpelweg betekenissen als ‘politiek vrij’ te schrappen kon daar helemaal niet meer om gevraagd worden of zelfs maar aan gedacht worden.

Hoewel wij er ons niet van bewust zijn gebeurd dit, in minder extreme maten, ook in het echt leven. Probeer maar eens na te denken over een karakter eigenschap waar gaan woord voor bestaat. Ik ben dan ook van mening dat taal van zo’n enorm groot belang is en dat er heel zorgvuldig mee om gegaan moet worden. De verarming van de Nederlandse taal is iets waar we voor moeten oppassen en waar we meer maatregelen in moeten nemen. Want op het moment dat de nieuwe generatie niet meer weet dat het woord propaganda bestaat zullen ze ook niet meer in staat zijn om zich er tegen te wapenen.

Karen, 19-04-2011 21:43 #2
Taal is in mijn beleving een hulpmiddel om ideeën uit te werken. Ideeën zijn rationeel en ontstaan in het verstand. Taal is een hulpmiddel om je gedachten en ideeën te delen en te verklaren. Op die manier kunnen andere bijvoorbeeld commentaar geven en kunnen de ideeën verbeterd worden. Hier is taal dus wel hulpmiddel om het denken te bevorderen. Verder kun je het zien als een sociale bevordering omdat het veel te maken heeft met communicatie. Op dit punt kun je mijn idee koppelen aan het idee van de late Wittgenstein die taalgebruik ziet als een sociale praktijk. Ook het idee dat betekenis ontstaat doordat we woorden op een bepaalde manier gebruiken vind ik juist. We hebben een betekenis van bepaalde dingen in ons verstand maar die kunnen door communicatie bijstellen hierbij heeft de taal dus invloed.

Agente (infoteur), 19-02-2011 21:06 #1
Top 10 Engelstalige landen

De wereld en zeker ook Nederland internationaliseert steeds meer en daarom is het bijna essentieel om Engels te spreken. Volg een taalcursus engels buitenland in een van de vele Engelstalige landen waar dan ook ter wereld. Een taalcursus in het buitenland is werkelijk een ervaring die je nooit meer zult vergeten. Vrijwel iedereen weet wel dat in de Verenigde Staten, Australië en Engeland Engels wordt gesproken, maar er zijn tal van landen waar dit minder bekend van is. Hier volgt een top 7 van meest indrukwekkende Engelstalige landen om te bezoeken:

1. Verenigde Staten

Ook wel omschreven als het land van de onbegrensde mogelijkheden, Amerika staat symbool voor de westerse cultuur. Het land kent de meest uiteenlopende landschappen en klimaten, maar het leuke is dat de cultuur overal in het land min of meer hetzelfde is. New York word vaak gezien als het centrum van de wereld vanwege de grote invloeden die de stad heeft op de economie, media, mode en kunst.

2. Australië

Vooral het land van de ruimte, ondanks dat het het zesde land ter wereld is wat betreft oppervlakte wonen er toch niet veel meer mensen dan in Nederland (22 miljoen). Steden als Melbourne & Sydney zijn het meest dichtbevolkt.

3. India

In India is Hindi de meest gesproken taal, maar ook Engels is een officiële taal in India en een groot gedeelte van de bevolking beheerst deze taal ook. India is een land dat zich razendsnel ontwikkeld, na China is India zelfs de snelst groeiende economie ter wereld. New-Delhi is de hoofdstad, maar Bombay is met 13 miljoen inwoners de grootste stad.

4. Canada

De V.S. zijn het meest bekende land van Noord-Amerika, maar minstens zo mooi wat betreft natuur is Canada. Veel natuur in Canada is onaangetast en er zijn vele nationale parken. Wanneer je naar de gewoontes van Canadezen kijkt zijn de Fanse en Engelse invloede goed te merken.

5. Engeland

Deel van Europa, maar wat cultuur betreft zo anders. Aan alles merk je dat Engelsen eilandbewoners zijn. Voetbal is volkssport nummer 1, een wedstrijd bezoeken van een van de teams in de premier league is een ervaring op zich.

6. Schotland

Beroemd vanwege de schitterende landschappen van bergen en meren.

7. Nieuw-Zeeland

Nieuw-Zeeland bestaat uit meerdere eilanden waar zich een geheel eigen flora en fauna hebben ontwikkeld. Bijzondere dieren en planten zijn gemakkelijk te vinden.

Een studenten uitwisseling in een Engelstalig land zal absoluut meer helpen dan een taalcursus in eigen land, omdat de mensen om je heen enkel en alleen Engels spreken.

Infoteur: Ivan
Laatste update: 01-11-2008
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Filosofie
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 14
Schrijf mee!