InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Diversen > Redeneren en argumenteren: terminologie

Redeneren en argumenteren: terminologie

Redeneren en argumenteren: terminologie Als je wilt leren hoe je denkfouten en redeneerfouten op het spoor kunt komen en hoe je drogredenen kunt doorprikken, moet je, om te beginnen, ervoor zorgen dat je in elk geval de elementaire terminologie van de kunst van het logische redeneren in je vingers krijgt. De belangrijkste termen vind je hieronder in alfabetische volgorde weergegeven. Omdat veel literatuur over deze materie in de Engelse taal is gesteld, is tevens een Engelse vertaling van deze hoofdbegrippen opgenomen. Met behulp van de interne links binnen de definities krijg je eenvoudig grip op de elementaire terminologie van het logisch denken.

Terminologie van de redeneerkunst

De redeneerkunst wordt als onderdeel van de logica gerekend tot het terrein van de filosofie. Als het gaat om begrippen met betrekking tot het argumenteren en redeneren wordt een aantal termen gebruikt waarvan de betekenis afwijkt van die van het dagelijks taalgebruik. Hieronder tref je een korte uitleg aan van de hoofdtermen.

Argument

Een argument (argument) is een bewering (oordeel) of verzameling beweringen, aangevoerd ter verdediging van een conclusie of stellingname. Een argument wordt soms een ’reden’ of ‘grond’ genoemd.

Eenvoudiger gezegd: argumenten zijn formuleringen om redenen tot uitdrukking te brengen. Argumenten zijn dus taaluitingen waarmee sprekers of schrijvers hun standpunten verdedigen.

Een argument kun je eventueel ook wat uitgebreider omschrijven als:
  • een reeks zinnen, oordelen of beweringen
  • waarvan sommige dienst doen als premissen
  • en één als conclusie
  • en waarbij de premissen bedoeld zijn als reden voor de conclusie.

Zie ook: subargument.

Ter rechtvaardiging van een (deugdelijk) argument is een bron (ook wel ondersteuning of onderbouwing genoemd) nodig.

Argumentatieve indicator

Een argumentatieve indicator is het verbindingswoord dat het verband legt tussen een bewering en een standpunt. In Deze argumentatieve indicator kan overigens taalkundig gezien ook gekoppeld zijn aan het standpunt.

Na constructies met indicatoren zoals:
  • aangezien …
  • omdat …
  • overwegende dat …
  • vanwege …
  • want …
  • zodat …
volgt een argument.

Na constructies met indicatoren zoals:
  • adviseren we om …
  • ben ik van oordeel dat …
  • concluderend dat …
  • dus …
  • ergo …
  • is besloten dat …
volgt een standpunt.

Betoog

Een betoog (line of reasoning) is een samenstel van redeneringen dat bedoeld is ter verdediging van één bepaalde bewering. Bij een betoog gaat het om de argumentatie van een bepaalde stellingname.

Anders gezegd, een betoog is een schriftelijke of mondelinge uiteenzetting waarmee iemand een ander van een ingenomen standpunt probeert te overtuigen. Bij een beperkte omvang van een betoog spreken we liever van een redenering

Bewering

Een bewering (proposition), ook wel propositie genoemd, is een betekenisvolle, declaratieve zin die ofwel waar of ofwel onwaar is (ook al is het soms niet zeker of de zin waar is, zoals bijvoorbeeld in de zin: het gaat morgen regenen). Terwijl een bewering dus betrekking heeft op de betekenis van een zin, heeft een standpunt betrekking op de door de zin uitgedrukte bewering.

De verdedigde bewering noemen we de conclusie.
Volgens sommigen kan een propositie (bewering) eventueel een oordeel inhouden. Anderen menen dat proposities enkel beweringen kunnen zijn die uitsluitend waar of niet waar kunnen zijn en. In dat geval zou een bewering alleen van feitelijke aard kunnen zijn.

Conclusie

Een conclusie (conclusion) is een in een redenering verdedigde bewering. Je zou ook kunnen zeggen: een conclusie is ieder standpunt dat met argumenten kan worden verdedigd.

Declaratieve zin

Een declaratieve zin bevat een beschrijving of een bewering. Voorbeeld: 'De zon schijnt. '

Oordeel

Zie: Bewering en standpunt

Premisse

Een premisse (premise) is een bewering die je aanvoert om de conclusie van een redenering te verdedigen.

Reden

Een reden (reason) is een overweging ter verklaring of rechtvaardiging. Zie ook argument

Redenering

Een redenering (reasoning) is een verzameling beweringen. Één daarvan vormt de conclusie. De andere beweringen gebruik je ter verdediging van die ene conclusie.

Standpunt

Een standpunt (opinion) houdt formeel de positie (keuze, zienswijze) in die iemand inneemt over een bepaalde bewering. In dit kader spreekt men ook wel van conclusie, oordeel of claim.

Een standpunt is:
  • positief of instemmend: iemand stelt dan het eens te zijn met de bewering
  • negatief of afwijzend: iemand is het dan niet eens met de bewering of
  • neutraal of opschortend: iemand stelt dat hij het niet weet.

Anders gezegd, een standpunt is de mening die een spreker of schrijver over een bepaalde bewering heeft.

Stellingname

Een stellingname (position) is de in een betoog verdedigde bewering, het standpunt waar het in het betoog uiteindelijk om draait.

Subargument

Een subargument (sub-argument of subordinate argument) is een argument ter verdediging van een ander argument.
© 2012 - 2019 Manon-troppo, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Argumenten: inductieve en deductieve logicaArgumenten: inductieve en deductieve logicaWanneer je een bepaalde stelling verdedigen en beargumenteren moet is het handig als je je positie tegenover de stelling…
Wat is methodisch handelen?Methodisch handelen wordt ook in de verpleegkunde gebruikt. Dit wordt volgens een vaste manier zodat je zo goed en snel…
Propositielogica: waarheidstafelsLogica is een apart onderdeel van de wiskunde. Het kent verschillende vormen, waaronder de propositielogica. Deze vorm v…
Computerpioniers: George BooleComputerpioniers: George BooleComputers spreken geen mensentaal. Om een computer iets duidelijk te maken moeten de opdrachten en informatie gecodeerd…
Verpleegkunde: Klinisch Redeneren volgens Marc BakkerVerpleegkunde: Klinisch Redeneren volgens Marc BakkerEen verpleegkundige observeert de patiënt en verbindt daar conclusies aan. Dat is nodig om de arts een zo duidelijk moge…
Bronnen en referenties
  • Think again: How to Reason and Argue; Walter Sinnott-Armstrong, Ram Neta; https://www.coursera.org/course/thinkagain;
  • Writing a Philosophy Paper:II Vocabulary and Logic; Mara Harrell;: http://www.hss.cmu.edu/philosophy/harrell/writingvocab.html
  • Wikipedia-bronnen gezocht op de ingangstermen die in bovenstaande terminologielijst zijn opgenomen en hun Engelstalige tegenhangers
  • Taalbeheersing voor juristen; A. Soeteman, E.A. Huppes-Cluysenaer; L.K. van Zaltbommel; Rechtswetenschappelijke reeks; uitgeverij Wolters-Noordhoff, 1992.
  • Kritisch denken in de rechtspraktijk; E. Vaartjes;http://www.kritischehouding.nl/p/ebook-kritisch-denken.html
  • Argumenteren; Rijksuniversiteit Groningen; http://www.rug.nl/education/other-study-opportunities/hcv/mondelinge-vaardigheden/voor-studenten/argumenteren

Reageer op het artikel "Redeneren en argumenteren: terminologie"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Manon-troppo
Laatste update: 23-12-2012
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Diversen
Bronnen en referenties: 6
Schrijf mee!