Psychische stoornissen: oorzaak, diagnose en behandeling

Er zijn vele verschillende psychische stoornissen. Ook zijn er vele verschillende oorzaken van psychische stoornissen. Wat dacht je van de vele symptomen of de vele mensen die er last van hebben. Maar wat is psychisch gestoord nu eigenlijk en noemen we mensen niet erg snel ‘gek’? Als iemand niet meegaat met ons idee van ‘normaal’ zijn, krijgen ze al snel het stempel ‘gestoord’ opgeplakt.

Steeds meer ‘gekken’

Zolang de mensheid bestaat, bestaan er ook psychisch gestoorde mensen. De laatste jaren lijkt het alsof er een grote toename is van deze gestoorde mensen. Als je kijkt naar de vreselijke daden die één persoon op zijn geweten kan hebben. Of de rare mensen die we steeds vaker tegenkomen. Dan lijkt het wel alsof we met zijn allen steeds gekker worden. Uiteraard komen er steeds meer psychisch gestoorde mensen bij, aangezien de wereldbevolking gestaag doorgroeit. Toch is uit langetermijnonderzoeken gebleken dat het percentage ‘gestoorde’ mensen niet is toegenomen. Dat het tegendeel waar lijkt te zijn, heeft andere oorzaken.

• De definitie van psychische klachten is door de jaren heen een stuk ruimer geworden. Ook mensen met lichte psychische klachten vallen nu onder deze noemer.
• De methodes om deze mensen te behandelen zijn beter geworden, daardoor kunnen meer mensen worden geholpen. Wat de indruk wekt dat er meer geesteszieken zijn.
• Vroeger was iedereen ‘normaal’ behalve de dorpsgek. Daar vond men niets geks aan. Tegenwoordig zijn dat soort mensen psychisch ziek en als iemand geen zin heeft om zijn bed te komen, wordt er al snel gekeken of er geen depressie achter zit.

Er zijn dus niet meer psychisch zieken bijgekomen. Onderzoeken hebben aangetoond dat ongeveer een op de vijf mensen aan een of andere geestelijke stoornis lijdt. Dat zijn best nog veel mensen die de pijn en het verdriet van deze ziektes met zich mee moeten torsen.

Wat is gek?

Het is niet gemakkelijk om iemand terecht het stempel ‘psychisch ziek’ te geven. Want wat is normaal en wat niet? Wanneer is gedrag zo anders dat het wijst op een psychische aandoening? Afgezien van de mensen die weten dat zij psychisch niet in orde zijn, zijn er nog vele anderen die ook niet in orde zijn, maar daar zelf geen weet van hebben. Zelf denken ze dat ze volkomen normaal zijn en alleen hun omgeving krijgt langzaam het idee dat bij deze persoon een draadje los zit. Maar dan nog, is de persoon dan echt ‘gek’ aan het worden of heeft de omgeving gebrek aan tolerantie? Is die eenzame vrouw die op de hoek van de straat woont en tegen iedereen die voorbijkomt klaagt, niet normaal? De zwervers die in portieken of op stations slapen, zijn die psychisch gestoord? Deze mensen leven immers niet naar de maatstaven die wij hebben van ‘normaal’. Zijn deze mensen ‘gek’ genoeg om ze te laten opsluiten? Mensen die problemen hebben of lastig zijn voor anderen hoeven echt niet psychisch gestoord te zijn. Maar soms zijn mensen abnormaal, de persoon vertoont abnormaal gedrag. De psychiatrie heeft richtlijnen om te bepalen of iemand abnormaal is:

Geestesziekte: De definitie van geestesziekte is: ‘geestesziekte is een psychologisch of gedragsmatig syndroom dat hetzij met pijn, hetzij met een belangrijke functievermindering gepaard gaat.’ Dat wil zeggen dat er een bepaald patroon van klachten is waarvan iemand langere tijd last heeft. Door deze klachten kan een persoon niet meer normaal functioneren op zijn werk of thuis. Het ligt aan de mate waarin deze persoon een gevaar voor zichzelf of zijn omgeving is of gedwongen opname noodzakelijk is of niet.

Oorzaak, diagnose en behandeling

Oorzaak
Oorzaken van psychische stoornissen kunnen gevonden worden in biologische, sociale of psychologische factoren. De kwetsbaarheid om een psychische stoornis te krijgen, ligt aan aanleg, opvoeding en levenservaringen.

• Biologische factoren: Het niet goed functioneren van hersenen. Afwijkingen in de hersenstructuur die worden veroorzaakt door weefselschade. Bepaalde genetische afwijkingen. Lichaamseigen stoffen zoals hormonen. Stoffen die we binnenkrijgen door voedsel of inademen. Stoffen die we binnenkrijgen door contact met de huid. Stoffen die we binnen krijgen door medicijnen of drugsgebruik.
• Sociale factoren: Ervaringen uit de vroegste jeugd en uit de volwassen jaren. Bijvoorbeeld het verlies van een geliefd persoon, verlies van status, of constant de rol van zondebok toebedeeld krijgen.
• Psychologische factoren: Stoornissen in iemands persoonlijkheid door gebrek aan aandacht in de jeugd. In het bijzonder gebrek aan liefde en warmte van de moeder. Dit is funest in de ontwikkeling van de persoonlijkheid van een kind.

Het is meestal een wisselwerking tussen deze factoren waardoor een psychische stoornis kan worden veroorzaakt. Ook geeft geen van deze factoren de zekerheid dat iemand een psychische stoornis krijgt. Het is dus niet zo dat iemand die zonder de liefde van zijn moeder is opgegroeid een psychische stoornis zal ontwikkelen.

Diagnose
Voor het stellen van een diagnose zijn er een aantal niveaus waarop onderzoek wordt gedaan.

• Biologisch niveau: Afwijkingen in de hersenen moeten altijd worden onderzocht. Hetzij genetische afwijkingen in de hersenstructuur, hetzij afwijkingen veroorzaakt door weefselschade of afwijkingen ten gevolge van een verstoorde hormoonhuishouding of stoffen die het lichaam van buitenaf bedreigen.
• Sociaal niveau: Er zijn genoeg sociale redenen waardoor iemand psychisch in de knel kan komen. Problemen in of met het gezin, op het werk, in verenigingsleven of andere sociale problemen.
• Psychologisch niveau: Hierbij gaat men uit van de gevolgen van conflictsituaties waarin een persoon zich bevindt. Misschien zijn er traumatische ervaringen of onverwerkte emotionele gebeurtenissen die tot een innerlijk conflict hebben kunnen leiden.

Bij het vaststellen van een psychische ziekte gaat het om de mate waarin abnormaal gedrag voorkomt.

Behandeling
In de behandelingsmogelijkheden komen we wederom dezelfde driedeling tegen.

• Biologische factoren: Door middel van medicijnen kan worden geprobeerd de hersenfuncties gunstig te beïnvloeden.
• Sociale factoren: Met deze behandeling probeert de hulpverlener de behandeling van het individu te koppelen aan veranderingen in de sociale omgeving.
• Psychologische factoren: Hierbij gaat men ervan uit dat de aandoening opgelost kan worden door de belevingswereld van de persoon te onderzoeken.

Aangezien een psychische stoornis zelden kan worden toegeschreven aan één factor, kan ook een behandeling niet uit één factor bestaan. Meestal bestaat een behandeling uit verschillende factoren. Zelfs als een persoon gebaat is met het gebruik van medicijnen, is het raadzaam om psychotherapie toe te passen. Juist omdat er grote kans is dat psychische of sociale factoren hebben bijgedragen aan de aandoening, kan het niet anders dan ervoor zorgen dat deze psychische en sociale factoren worden behandeld.

Lees verder

• Psychische stoornissen: enkele van de meest voorkomende