InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Esoterie, exoterie en Pythagoras

Esoterie, exoterie en Pythagoras

Esoterie, exoterie en Pythagoras Esoterie is in. Tot enkele tientallen jaren geleden waren“esoterisch” en “exoterisch” alleen veel voorkomende termen in de vergelijkende godsdienstwetenschap; tegenwoordig, in het tijdperk van de ‘New Age’ heeft iedereen de woorden op de lippen. Maar waar komen die woorden vandaan? En wat is nu precies het onderscheid tussen die twee?

Esoterie volgens het woordenboek

In de aloude Koenen staat dat esoterisch ‘voor ingewijden’ betekent, afgeleid van het Grieks esoterikos = verder naar binnen en esoterisme is de neiging tot groepsvorming, alleen voor ingewijden. De dikke van Dale spreekt over ‘geheim, bestemd voor de ingewijden, de deskundigen’. De ‘Encyclopedie van de mystiek en de mysteriegodsdiensten’ van John Ferguson vermeldt: ‘De esotericus onderkent als fundamentele benaderingswijze de wereld van energieën, die achter alle gebeurtenissen in de wereld van verschijnselen en de menselijke evolutie schuilgaat; deze energieën bewegen en werken onder de Wet van Oorzaak en Gevolg … Gebeurtenissen, voorvallen en stoffelijke verschijnselen van iedere soort zijn slechts symbolen van wat er in de innerlijke werelden gebeurt en deze werelden betreedt de esotericus ten einde zijn waarneming te vervolmaken. Alles wat bestaat is, volgens de esotericus, in werkelijkheid geest in openbaring.’

Esoterisch versus exoterisch

Esoterie staat tegenover exoterie. Dat laatste wil zeggen dat alle kennis en wetenschap voor iedereen makkelijk en publiek toegankelijk is. Wat is dan esoterie?

De herkomst van de woorden is Grieks.

Eenvoudig gezegd, in de Griekse taal betekent “esoterisch”, degenen die binnen zijn, de ingewijden – en het afgeleide “exoterisch”, degenen die buiten zijn, de niet-ingewijden.

Pythagoras

De term kwam oorspronkelijk bij Pythagoras vandaan, die achter een gordijn stond wanneer hij onderwees. Degenen die het was toegestaan aanwezig te zijn bij de lessen, maar niet om het gezicht van de leraar te zien, noemde hij exoterische volgelingen of discipelen; maar degenen die mochten binnengaan, achter het gordijn, noemde hij zijn esoterische studenten.

De woorden zijn geëvolueerd, zodat in de huidige tijd, “exoterisch” doorgaans refereert aan de uiterlijke verschijningsvormen van religie en geloof. Exoterisch is al datgene wat algemeen bekend is en beschikbaar voor het publiek, inclusief al datgene wat door de religieuze autoriteiten beschouwd wordt als zijnde ‘makkelijk te begrijpen en geschikt voor het grote publiek’: informatie samengesteld voor de massa.

Esoterie - twee betekenissen

“Esoterisch” daarentegen is geëvolueerd tot twee ietwat verschillende betekenissen en gebruiken. De eerste van de twee gebruikt het woord om gespecialiseerde informatie aan te geven, informatie die niet interessant is voor veel mensen. Informatie waarvan aangenomen wordt dat zij te complex is, te academisch of te subliem voor publieke verspreiding en begrip. Dientengevolge wordt deze informatie als relatief obscuur beschouwd, en wordt doorgaans buiten beschouwing gelaten bij het behandelen van meer traditionele perspectieven.

De tweede betekenis van “esoterisch” is geëvolueerd om informatie aan te geven die valt onder de categorie “subjectieve wijsheid”. Deze informatie is gebaseerd op ervaringen die men heeft verkregen op mystieke of zogenoemde buitenzintuigelijke wijze. Speciale technieken om deze vaardigheden te ontwikkelen en zodoende te kunnen waarnemen voorbij het direkt waarneembare, noemt men dan ook esoterische oefeningen of technieken. In de christelijke tradities vallen alle esoterische praktijken onder, wat men noemt, de ‘mysteriën’ (bijv. het mysterie van het kruis). De term ‘Westerse Mysterie Tradities’ omvat globaal alle groepen en individuen die zich bezighouden met ‘esoterische praktijken’.

En wat geloofde Pythagoras?

Pythagoras heeft geen geschriften achtergelaten, maar Aristoteles vatte de leer van Pythagoras en zijn opvolgers aldus samen: 1) de dingen zijn getallen en 2) de gehele hemel is harmonie en getal. Pythagoras combineerde voor het eerst wiskunde met theologie.
Pythagoras was overtuigd van de onsterfelijkheid van de ziel en onderwees de reïncarnatie. Dat is ook de reden waarom hij geen vlees at; lange tijd werden vegetariërs ook wel pythagoreeërs genoemd.
Pythagoras' religieuze voorstellingen waren waarschijnlijk van Oosterse, Indische oorsprong.
© 2011 - 2019 Nuna, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Stelling van PythagorasStelling van PythagorasMet de stelling van Pythagoras kun je de lengtes van de zijden van een rechthoekige driehoek berekenen. De stelling is r…
De psychologie en de functies van godsdienstDe psychologie en de functies van godsdienstGodsdienstwetenschap is een fascinerend vakgebied en dat is een reden om het te bestuderen. In de media alleen al lezen…
Filosoof uitgelicht; Pythagoras van SamosFilosoof uitgelicht; Pythagoras van SamosDe stelling van Pythagoras, deze stelling is bekend bij velen. Maar wie was nu Pythagoras. Een educatieve toelichting op…
Pythagoras, de wiskundige en filosoofPythagoras, de wiskundige en filosoofPythagoras was een Griekse wiskundige en filosoof die zeer veel verschillende experimenten heeft uitgevoerd. Het grootst…
Averroës oftewel Ibn RuschdAverroës oftewel Ibn RuschdIbn Ruschd, die in het Westen bekendheid kreeg als Averroës, was een eminent geleerde in zijn tijd. Hij was op veel gebi…
Bronnen en referenties
  • https://secure.wikimedia.org/wikipedia/nl/wiki/Pythagoras_%28geleerde%29

Reageer op het artikel "Esoterie, exoterie en Pythagoras"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Marika, 25-04-2016 18:52 #2
Die reactie van Jan is vreemd!
Pythagoras was een Griek, leefde rond 500 voor Christus dus dat verhaal van Nederlanders en Indonesië? Heeft er geheel niets mee te maken, was eeuwen later…

Jan, 06-07-2014 08:53 #1
Interessant verhaal over Pythagoras, met dat gordijn. Aan de kantlijn, ik denk niet dat Pythagoras iets van Indische afkomst heeft kunnen overnemen, daar de Nederlanders toen nog lang niet in Indonesië waren geweest ;-) Altijd weer een verwarrend woord. Ik denk dat u Indiaas bedoelt :-)

Infoteur: Nuna
Gepubliceerd: 03-04-2011
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 2
Schrijf mee!