InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Psychologie > Synesthesie: welke kleur heeft maandag?

Synesthesie: welke kleur heeft maandag?

Synesthesie: welke kleur heeft maandag? De vraag "welke kleur heeft maandag?" zal voor velen van ons als een onzinnige vraag beschouwd worden. Voor een klein aantal mensen is dit echter een heel normale en logische vraag. Deze mensen leggen automatisch verbanden tussen kleuren en begrippen die zij ook beiden voelen. Deze mensen hebben synesthesie. Sommige mensen hebben de perceptuele conditie genaamd synesthesie.
Het woord synesthesie betekent letterlijk “tegelijk waarnemen”. Een persoon met synesthesie ervaart consistent en automatisch zintuiglijke input in één zintuig als een zintuiglijke ervaring in verschillende zintuigen. In de meeste gevallen ervaart een persoon specifieke kleuren wanneer ze letters van het alfabet zien of horen.

Galton beschreef synesthesie voor het eerst. Bij het opkomen van het behaviorisme viel synesthesie uit de belangstelling totdat het door Baron-Cohen weer interessant werd. Deze deed testen waarmee hij aantoonde dat hij synesthesie had.

De natuur van synesthesie

De aanwezigheid van synesthesie bij personen blijkt consistent over tijd. Synesthesie is vaak eenrichtingsverkeer. Het zien van de letter B kan de kleur rood oproepen maar de kleur rood hoeft geen letter B op te roepen Denken aan de letter B kan echter wel de kleur rood oproepen. Synesthesische ervaringen zijn gelimiteerd aan percepties op een vrij laag niveau, zoals kleur en ruimtelijke locatie. De meeste mensen ervaren synesthesie niet als een last maar als een hulpmiddel.

Twee soorten

Er zijn twee soorten synethesisten:
  1. Projectors: ervaren kleur als extern
  2. Associators: ervaren kleur als intern
90% van de synthesisten is associator.

Voorkomen en erfelijkheid

Baron-Cohen onderzocht dat synesthesie bij ongeveer 1 op de 2000 mensen voorkomt, waarvan 80% vrouwelijk is. 50% van de mannen met een moeder die synesthesie heeft sterft aldus Baron-Cohen in de baarmoeder. Latere onderzoeken spreken van andere incidentiecijfers.

Experimenteel onderzoek naar synesthesie

Verschillende onderzoekers hebben de Strooptest gebruikt om de natuur van synesthesie te onderzoeken. Volgens Mattingley is openlijke herkenning van opwekkende stimuli is cruciaal… synesthesie wordt uitgelokt door selectief attented stimuli die beschikbaar zijn voor bewuste rapportage. Actuele perceptie van de opwekkende stimulus is volgens Dixon niet noodzakelijk voor het opwekken van het synesthetische concept. Uit de resultaten van een ander onderzoek van Dixon volgde dat eerder de synesthetische interpretatie van een stimulus is dan de fysieke eigenschappen dat de synesthetische ervaringen en daarmee taakprestaties voorspelt. Voor projectors is de perceptie van synesthetische kleuren meer automatisch dan voor associators.

De ervaring van synesthesie

Sommige associaties zijn zo sterk dat ze ons affect beïnvloeden, zoals de kleur rood en bloed. Dit komt het dichtst in de buurt van de ervaring die mensen met synesthesie hebben.

Hersenstudies van synesthesie

De hersenactiviteit tussen mensen met synesthesie en mensen zonder synesthesie is verschillend. Bij synesthesisten activeert ook het hersendeel dat geassocieerd wordt met een bepaalde ervaring. Paulesu deed een onderzoek met PETscans. Synesthesche ervaringen lijken voort te komen uit activering van bepaalde visuele verbindingen. Nunn deed een onderzoek met fMRIscans. Normaal vertoont men activiteit in het kleurgebied in de cortex, V4 genaamd, bij perceptie van een kleur. De synesthesisten vertoonden activiteit in V4 wanneer ze naar woorden luisterden. Bij de controlegroep was dit niet zo. Dit toont aan dat synesthesie meer is dan aangeleerde associaties of mentale representaties.

Het proces onderliggend aan synesthesie

Baron-Cohen suggereert dat synesthesie het gevolg is van een afbraak van modaliteit het idee dat je hersenen uit verschillende, onafhankelijke bouwstenen bestaat) die veroorzaakt wordt door abnormale interconnecties welke zich ontwikkelen tussen modules of doordat bepaalde verbindingen niet afsterven in de vroege ontwikkeling van de hersenen wat ze wel horen te doen.

Ramachandran en Hubbard ontdekten dat de hersengebieden die verantwoordelijk zijn voor kleurperceptie en het lezen van visueel gepresenteerde letters aangrenzend aan elkaar zijn. Synesthesie zou volgens hen veroorzaakt worden door gekruiste verbindingen tussen deze twee gebieden.

Grossenbacher en Lovelace stelden de ‘disinhibited-feedback’ theorie voor. Connecties tussen hersengebieden zijn normaal volgens hen, maar meestal wordt communicatie via deze verbindingen geremd. Synesthesie is een gevolg van het slecht functioneren van deze rem.

LSD kan deze rem tijdelijk aanzetten, maar kan niet zorgen voor de groei van nieuwe verbindingen.
© 2008 - 2018 Melod, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Soorten synesthesie: vermenging van de zintuigenSoorten synesthesie: vermenging van de zintuigenSynesthesie is de eigenschap die mensen hebben die geluiden kunnen zien, beelden kunnen proeven of vormen kunnen ruiken.…
De voordelen van synesthesie: vermenging van de zintuigenDe voordelen van synesthesie: vermenging van de zintuigenSynesthesie is de koppeling van de zintuigen, mensen met deze eigenschap nemen geluiden waar in beeld of kunnen juist vo…
Synesthesie - Woorden proeven en kleuren ruiken?Wanneer je een aantal jaren geleden zou zeggen dat je woorden kan proeven, of dat woorden een bepaalde kleur hebben, zou…
Opmerkelijke psychische aandoeningenOpmerkelijke psychische aandoeningenEen psychische aandoening (of psychische stoornis) is een aandoening die wordt gekenmerkt door afwijkend gedrag en afwij…
Leren snellezen: lezen in clustersLeren snellezen: lezen in clustersAls je voor je werk of school veel moet lezen, is het handig dat je snel en begrijpend kunt lezen. Als je leert lezen op…
Bronnen en referenties
  • Groome: Introduction to cognitive psychology, processes and disorders (2006)

Reageer op het artikel "Synesthesie: welke kleur heeft maandag?"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Jos, 07-02-2017 10:16 #17
Van jong kinds af heb ik dat ik de dagen van de week in kleur zie.
Maandag lichtgeel
Dinsdag donkergeel
Woensdag cyclaamroze
Donderdag roestbruin
Vrijdag grijs
Zaterdag blauw
Zondag wit

Marion, 17-11-2016 12:11 #16
Ik dacht ook dat iedereen kleuren aan dagen van de week toekende, tot ik halverwege jaren 90 in het tijdschrift Psychologie voor het eerst iets las over synesthesie. Mijn verbazing was groot en toen ik mijn vrienden vroeg of bij hen de donderdag dan niet rood was, was hij hun reactie: nee, natuurlijk niet, hoe kom je erbij?

Op basisscholen worden de dagen van de week ook met kleuren aangegeven voor kinderen die nog niet kunnen lezen. Meestal negeerde ik deze kleuren totdat mijn zoontje de opdracht kreeg een week lang in de kleur van die specifieke dag gekleed naar school te komen. Een ramp… Op maandag trok ik hem een donkergroene trui aan en kreeg het verwijt van mijn zoontje dat hij die toch pas op donderdag aan moest! Dat ik dat niet snapte…

Mijn dagen:
Maandag: donkergroen
Dinsdag: lichtgroen
Woensdag: grijsblauw
Donderdag: rood
Vrijdag: geel
Zaterdag: wit
Zondag: wit

Kim, 01-08-2016 20:16 #15
Heel herkenbare reacties hieronder. Ik kwam erachter na het zien van een tv programma over synesthesie. Voor mij is het mijn hele leven volkomen normaal geweest dat de dagen van de week een kleur hebben.

Wat ik mij wel afvraag of je ook "last" kan hebben van de "grotere" hersenactiviteit? Bijv. slechter slapen, vanwege drukte in mijn hoofd, veel wakker worden, overdreven dromen enz.

Anja Maas, 29-06-2016 11:57 #14
Maandag: wit
Dinsdag: donkergroen
Woensdagmorgen: oranje
Woensdagmiddag: wit met oranjestippels
Donder: lichtgroen
Vrijdag: donkerblauw
Zaterdag: grijsbruin
Zondag: geel

Mila, 15-05-2016 23:53 #13
Ik heb dit ook heel erg, ik dacht dat iedereen dit had tot ik het er een keer met mijn moeder over had, bij mij is bijvoorbeeld in het alfabet vanaf de n een scheiding tussen links en rechts, rechts van de n (dus tot de z) is heel donker en grijs en links ervan (vanaf de a) is heel erg kleurrijk. Hierdoor krijgen woorden bij mij kleur, ook namen hebben kleuren. Mijn eigen naam is heel erg 'links' zoals ik het altijd noem terwijl de naam van mijn vader ontzettend rechts is. Ik zie ook de vakken en getallen in kleuren, alle even getallen zijn heel kleurrijk en alle oneven getallen zijn juist heel donker. En de vakken aardrijkskunde en geschiedenis zie ik paars terwijl economie oranje is en biologie en scheikunde zijn weer groen. Ook de schoolprofielen hebben kleuren, cm is geel, em oranje, ng is groen en nt is blauw. Wat mij wel opvalt is dat de vakken uit een bepaald profiel en de profielen zelf vaak dezelfde kleur hebben (economie is oranje en em ook, bio en scheikunde zijn groen en ng ook. Dit is alleen bij geschiedenis en aardrijkskunde anders.) De dagen van de week hebben ook allemaal een kleur net als de maanden van het jaar:
Maandag: lichtgeel
Dinsdag: groen
Woensdag: groen
Donderdag: oranje
Vrijdag: rood
Zaterdag en zondag: heel donker paars

Mary Hens, 29-06-2015 12:13 #12
Iemand maakte mij attent op de naam synesthesie voor het zien van letters of cijfers in kleur.
Ik heb dat heel sterk, en geef daarnaast ook veelal een gevoelswaarde er aan, vooral aan cijfers waardoor ik moeite heb om sommige cijfers sec of in een reeks bij elkaar op te tellen.
Dat is heel storend en ik voel me er belachelijk om. Heb mij afgevraagd of t te maken heeft met moeite bij t leren rekenen als kind. Wat eigenlijk vreemd is want ik was heel goed in rekenen, maar blijf op mijn oude dag optelcombinaties, zoals bv. 5+8 of 7+ 4 ontwijken en tel op via een andere route. Aan nader onderzoek aan synesthesie wil ik best meewerken.

Anoniem, 03-05-2014 21:47 #11
Ik zie bij elke dag van de week een andere kleur, alleen komt dit waarschijnlijk door onze tv-gids, waar bij elke dag een kleur staat. Deze gids hebben we al jaren en jaren en ik ben ermee opgegroeid.
De maanden in het jaar hebben bij mij ook allemaal een kleur:
Januari: Iets donkers, welke kleur weet ik niet precies, ik denk zwart, donkerblauw of donkergrijs
Februari: 'Grijzer' als januari, ik weet niet precies welke kleur.
Maart: Rood (beetje roestkleurig)
April: Knalgroen
Mei: Roze
Juni: Paars
Juli: Cyaan/Lichtblauw
Augustus: Oranje
September: Lichtbruin, beetje een mix tussen augustus en oktober
Oktober: Bruin
November: Lichtgrijs
December: Donkerblauw/Zwart, beetje hetzelfde als januari

Ik vind zelf maart, april, mei en juni -en hiervan april weer- het 'duidelijkst'

Soms denk ik automatisch een kleur bij een woord/voorwerp/herinnering/o.i.d.
Bij het muziekgenre of het woord Jazz denk ik bijvoorbeeld automatisch aan donkerblauw. Een lied zelf roept echter zelden iets op.
Regelmatig heb ik dat iets een gevoel of geur oproept, maar dat ik niet kan plaatsen wat het precies is.
Voor zover ik weet heb ik geen synesthesie. maar omdat iemand het nogal raar vond ik de maanden bij kleuren vind horen besloot ik het op te zoeken en kwam ik hier op uit.

Tias, 10-03-2014 20:25 #10
Ik heb
Maandag: Rood
Dinsdag: Oranje
Woensdag: Blauw
Donderdag: Bruin
Vrijdag: Wit
Zaterdag: Geel
Zondag: Zwart

1: Wit
2: Geel/Beige
3: Groen
4:Roze
5:Blauw
6:Oranje
7:Blauw
8:Groen
9:Rood
10:Wit
11:Zilver
12:Goud

Ook alle letters van het alfabet zie ik in een kleur

Youri, 16-06-2013 23:34 #9
Ik dacht dat iedereen het had toen ik t op tv zag met mijn moeder ik heb bijvoorbeeld:
Maandag: geel
Dinsdag: licht groen
Woensdag: donker oranje
Donderdag: donker rood
Vrijdag: donker blauw
Zaterdag: licht blauw
Zondag: dat felle rood

Youri, 16-06-2013 23:28 #8
Maandag is geel via mijn ogen. ik weet niet waarom maar het is voor mij gewoon logisch.

Petra, 23-04-2012 11:27 #7
De klinkers hebben bij mij kleuren; de 'e' is rood, de 'a' is blauw, de 'o' is zwart, de 'i' is wit/geel en de 'u' ligt tussen geel en groen in. De 'y' is meestal gebroken wit. De combinaties 'ou', 'au', 'oe', 'ie', 'ei' en ook 'ij' hebben aparte kleuren(combinaties). In combinatie met medeklinkers (dus in losse woorden) kunnen de klinkers van kleur veranderen en krijgen sommige medeklinkers ook een kleur. Verder hebben bij mij de dagen van de week allemaal een kleur, daarentegen hebben slechts enkele maanden van het jaar dit. Getallen 1-10 hebben afzonderlijk een kleur. Neem bijv. het getal 845.789. Ten eerste bestaat dit getal voor mij uit een bonte kleurenverzameling. Ook kon ik eerder nooit begrijpen dat iemand kon twijfelen tussen 845.789 of 845.787. Het verschil is natuurlijk miniem, maar voor mij eindigt dit getal op een totaal andere kleur. En zo kan ik nog wel even doorgaan…!

Anonima, 31-08-2011 18:26 #6
Alleen de dagen dinsdag, woensdag, donderdag en zaterdag hebben bij mij een duidelijke kleur. Bij maandag en zondag heb ik even een hele korte indruk die ik niet echt kan uitleggen, maar niet echt een duidelijke kleur.
Ik zie bij getallen ook kleuren maar dan per tiental, zo is bijvoorbeeld alles in de twintig groen en alles in de dertig bruin-gelig, enz. onder de tien zie ik maar bij sommige getallen een duidelijke kleur, de rest is wit, en elf, twaalf en dertien hebben een andere kleur dan de rest van de getallen tussen de tien en de twintig.
Voor muziek heb ik geen enkele kleur. Betekent dit dat ik synesthesie heb of niet? Reactie infoteur, 03-09-2011
Niet al je zintuigen hoeven te 'mengen' om synesthesie te hebben, dus je kan zeker synesthesie hebben.

Eva, 24-06-2011 14:42 #5
Heel vreemd dit.
Ik heb eigenlijk gisteren pas ontdekt dat hier een naam voor is.
Ik dacht dat iedereen dit had want ik heb het er eigenlijk nooit met iemand over gehad dat ik kleuren zie bij bepaalden dingen. Want ik vind het zo normaal, en ik kan me niet anders herinneren/voorstellen. Ik heb het bij letters, cijfers, maanden en dagen.

Gijsbert van der Woude, 03-04-2011 17:30 #4
Ik lees dat er een onderbouwing nodig is, maar verder dan een beschrijving van mijn eigen ervaringen kom ik niet.
Maandag:
a) Het woord maandag, gespeld is een kleurencombinatie van de letters Zwart, kaki en "oud" geel. Het blauw van de D komt niet of nauwelijks naar voren.
b) Het woord, zonder het woord gespeld te hebben: een combinatie van zachtrood, oud roze, zwart en kaki.

Naomi, 23-02-2009 14:26 #3
Interessant artikel, ik heb dit ook! Maar wat wordt er bedoel met "50% van de mannen met een moeder met synesthesie sterft in de baarmoeder"? Ik neem aan dat de auteur baby's van het mannelijk geslacht bedoeld? En hoe komt dat dan? Zou het dan betekenen dat ik meer kans heb op een miskraam als ik zwanger zou zijn van een jongetje? Reactie infoteur, 01-03-2009
Er zijn meer vrouwen met synesthesie dan mannen. Er wordt gesuggereerd dat het "synesthesie gen" vaker overgegeven wordt op vrouwen dan op mannen. Daarnaast claimen sommige wetenschappers dat mannen met synesthesie vaker sterven in de baarmoeder, waarom precies kan ik niet achterhalen.

Dion, 20-01-2009 20:22 #2
Ik heb dat al zo lang ik me kan herrineren. Ik zal een klein voorbeeld geven:
Maandag - Donker blauw
Dinsdag - Donker groen
Woensdag - Licht blauw
Donderdag - Bruin
Vrijdag - Geel
Zaterdag - Rood
Zondag - Oranje

Het geldt ook voor jaren, decennia, eeuwen, letters, cijfers en plaatsnamen. Muziek ook enigzins maar, dat gaat vaak te snel om (een) kleur(en) te kunnen noemen. Bij plaatsnamen krijg ik vaak de kleur door die ik met de eerste letter associeer.

Hermine Broggel, 26-08-2008 13:46 #1
Kan ik mij ergens opgeven als proefpersoon voor onderzoek? Ik heb al eerder meegedaan in 2003.:-) Reactie infoteur, 02-09-2008
Hoi Hermine,

helaas kan ik u daar niet mee helpen, maar ik weet wel dat ziekenhuizen soms proefpersonen nodig hebben, ook voor andersoortig onderzoek.

Groetjes MeloD

Infoteur: Melod
Laatste update: 01-03-2009
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Psychologie
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 17
Schrijf mee!