Synesthesie: welke kleur heeft maandag?

Synesthesie: welke kleur heeft maandag? De vraag "welke kleur heeft maandag?" zal voor velen van ons als een onzinnige vraag beschouwd worden. Voor een klein aantal mensen is dit echter een heel normale en logische vraag. Deze mensen leggen automatisch verbanden tussen kleuren en begrippen die zij ook beiden voelen. Deze mensen hebben synesthesie. Sommige mensen hebben de perceptuele conditie genaamd synesthesie.
Het woord synesthesie betekent letterlijk “tegelijk waarnemen”. Een persoon met synesthesie ervaart consistent en automatisch zintuiglijke input in één zintuig als een zintuiglijke ervaring in verschillende zintuigen. In de meeste gevallen ervaart een persoon specifieke kleuren wanneer ze letters van het alfabet zien of horen.

Galton beschreef synesthesie voor het eerst. Bij het opkomen van het behaviorisme viel synesthesie uit de belangstelling totdat het door Baron-Cohen weer interessant werd. Deze deed testen waarmee hij aantoonde dat hij synesthesie had.

De natuur van synesthesie

De aanwezigheid van synesthesie bij personen blijkt consistent over tijd. Synesthesie is vaak eenrichtingsverkeer. Het zien van de letter B kan de kleur rood oproepen maar de kleur rood hoeft geen letter B op te roepen Denken aan de letter B kan echter wel de kleur rood oproepen. Synesthesische ervaringen zijn gelimiteerd aan percepties op een vrij laag niveau, zoals kleur en ruimtelijke locatie. De meeste mensen ervaren synesthesie niet als een last maar als een hulpmiddel.

Twee soorten

Er zijn twee soorten synethesisten:
  1. Projectors: ervaren kleur als extern
  2. Associators: ervaren kleur als intern
90% van de synthesisten is associator.

Voorkomen en erfelijkheid

Baron-Cohen onderzocht dat synesthesie bij ongeveer 1 op de 2000 mensen voorkomt, waarvan 80% vrouwelijk is. 50% van de mannen met een moeder die synesthesie heeft sterft aldus Baron-Cohen in de baarmoeder. Latere onderzoeken spreken van andere incidentiecijfers.

Experimenteel onderzoek naar synesthesie

Verschillende onderzoekers hebben de Strooptest gebruikt om de natuur van synesthesie te onderzoeken. Volgens Mattingley is openlijke herkenning van opwekkende stimuli is cruciaal… synesthesie wordt uitgelokt door selectief attented stimuli die beschikbaar zijn voor bewuste rapportage. Actuele perceptie van de opwekkende stimulus is volgens Dixon niet noodzakelijk voor het opwekken van het synesthetische concept. Uit de resultaten van een ander onderzoek van Dixon volgde dat eerder de synesthetische interpretatie van een stimulus is dan de fysieke eigenschappen dat de synesthetische ervaringen en daarmee taakprestaties voorspelt. Voor projectors is de perceptie van synesthetische kleuren meer automatisch dan voor associators.

De ervaring van synesthesie

Sommige associaties zijn zo sterk dat ze ons affect beïnvloeden, zoals de kleur rood en bloed. Dit komt het dichtst in de buurt van de ervaring die mensen met synesthesie hebben.

Hersenstudies van synesthesie

De hersenactiviteit tussen mensen met synesthesie en mensen zonder synesthesie is verschillend. Bij synesthesisten activeert ook het hersendeel dat geassocieerd wordt met een bepaalde ervaring. Paulesu deed een onderzoek met PETscans. Synesthesche ervaringen lijken voort te komen uit activering van bepaalde visuele verbindingen. Nunn deed een onderzoek met fMRIscans. Normaal vertoont men activiteit in het kleurgebied in de cortex, V4 genaamd, bij perceptie van een kleur. De synesthesisten vertoonden activiteit in V4 wanneer ze naar woorden luisterden. Bij de controlegroep was dit niet zo. Dit toont aan dat synesthesie meer is dan aangeleerde associaties of mentale representaties.

Het proces onderliggend aan synesthesie

Baron-Cohen suggereert dat synesthesie het gevolg is van een afbraak van modaliteit het idee dat je hersenen uit verschillende, onafhankelijke bouwstenen bestaat) die veroorzaakt wordt door abnormale interconnecties welke zich ontwikkelen tussen modules of doordat bepaalde verbindingen niet afsterven in de vroege ontwikkeling van de hersenen wat ze wel horen te doen.

Ramachandran en Hubbard ontdekten dat de hersengebieden die verantwoordelijk zijn voor kleurperceptie en het lezen van visueel gepresenteerde letters aangrenzend aan elkaar zijn. Synesthesie zou volgens hen veroorzaakt worden door gekruiste verbindingen tussen deze twee gebieden.

Grossenbacher en Lovelace stelden de ‘disinhibited-feedback’ theorie voor. Connecties tussen hersengebieden zijn normaal volgens hen, maar meestal wordt communicatie via deze verbindingen geremd. Synesthesie is een gevolg van het slecht functioneren van deze rem.

LSD kan deze rem tijdelijk aanzetten, maar kan niet zorgen voor de groei van nieuwe verbindingen.
© 2008 - 2021 Melod, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Soorten synesthesie: vermenging van de zintuigenSoorten synesthesie: vermenging van de zintuigenSynesthesie is de eigenschap die mensen hebben die geluiden kunnen zien, beelden kunnen proeven of vormen kunnen ruiken.…
Synesthesie: Waarneming van zintuig prikkelt ander zintuigSynesthesie: Waarneming van zintuig prikkelt ander zintuigSynesthesie is een merkwaardige aandoening waarbij een waarneming van een zintuig een ander zintuig prikkelt. Een breed…
De voordelen van synesthesie: vermenging van de zintuigenDe voordelen van synesthesie: vermenging van de zintuigenSynesthesie is de koppeling van de zintuigen, mensen met deze eigenschap nemen geluiden waar in beeld of kunnen juist vo…
Synesthesie - Woorden proeven en kleuren ruiken?Wanneer je een aantal jaren geleden zou zeggen dat je woorden kan proeven, of dat woorden een bepaalde kleur hebben, zou…

De eerstelijnspsycholoogDe eerstelijnspsycholoogDe eerstelijnspsycholoog is een hulpverlener, die u helpt bij psychische problemen. Eerstelijns wil zeggen dat u zelf me…
Benaderingen van de Cognitieve PsychologieBenaderingen van de Cognitieve PsychologieDe cognitieve psychologie bestudeert de mentale processen in het menselijk brein. Er zijn verschillende benaderingsvorme…
Bronnen en referenties
  • Groome: Introduction to cognitive psychology, processes and disorders (2006)
Reacties

Anonima, 31-08-2011
Alleen de dagen dinsdag, woensdag, donderdag en zaterdag hebben bij mij een duidelijke kleur. Bij maandag en zondag heb ik even een hele korte indruk die ik niet echt kan uitleggen, maar niet echt een duidelijke kleur.
Ik zie bij getallen ook kleuren maar dan per tiental, zo is bijvoorbeeld alles in de twintig groen en alles in de dertig bruin-gelig, enz. onder de tien zie ik maar bij sommige getallen een duidelijke kleur, de rest is wit, en elf, twaalf en dertien hebben een andere kleur dan de rest van de getallen tussen de tien en de twintig.
Voor muziek heb ik geen enkele kleur. Betekent dit dat ik synesthesie heb of niet? Reactie infoteur, 03-09-2011
Niet al je zintuigen hoeven te 'mengen' om synesthesie te hebben, dus je kan zeker synesthesie hebben.

Naomi, 23-02-2009
Interessant artikel, ik heb dit ook! Maar wat wordt er bedoel met "50% van de mannen met een moeder met synesthesie sterft in de baarmoeder"? Ik neem aan dat de auteur baby's van het mannelijk geslacht bedoeld? En hoe komt dat dan? Zou het dan betekenen dat ik meer kans heb op een miskraam als ik zwanger zou zijn van een jongetje? Reactie infoteur, 01-03-2009
Er zijn meer vrouwen met synesthesie dan mannen. Er wordt gesuggereerd dat het "synesthesie gen" vaker overgegeven wordt op vrouwen dan op mannen. Daarnaast claimen sommige wetenschappers dat mannen met synesthesie vaker sterven in de baarmoeder, waarom precies kan ik niet achterhalen.

Hermine Broggel, 26-08-2008
Kan ik mij ergens opgeven als proefpersoon voor onderzoek? Ik heb al eerder meegedaan in 2003.:-) Reactie infoteur, 02-09-2008
Hoi Hermine,

helaas kan ik u daar niet mee helpen, maar ik weet wel dat ziekenhuizen soms proefpersonen nodig hebben, ook voor andersoortig onderzoek.

Groetjes MeloD

Melod (654 artikelen)
Laatste update: 01-03-2009
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Psychologie
Bronnen en referenties: 1
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Schrijf mee!