Yama's: Vijf regels voor een gelukkige omgang

Yoga is populair, en dan met name de fysieke beoefening van yoga-houdingen (asanas). Maar yoga behelst veel meer dan een fysieke workout: het is een heuse levensstijl. De yogafilosofie kent veel nuttige tips en wijsheden over hoe je een nuttig en gelukkig leven kunt leiden; of je nu wel of niet regelmatig een downward facing dog doet. Bijvoorbeeld de zogeheten 'yama's': vijf leeftips of leefregels (yama's) die gaan over een prettige omgang met zowel jezelf als met anderen.
Yoga kent een lange, rijke traditie. Een geschrift dat als een van de belangrijkste authentieke bronnen wordt gezien, zijn de Yoga Sutras van Patanjali. Daarin beschrijft hij het zogenaamde 'achtvoudige pad': acht stappen die via onder anderen pranayama (ademhalingstechnieken) en asana (fysieke houdingen) leiden naar een staat van verlichting. De yama's zijn – samen met de niyama's – de eerste stap in dit achtvoudige pad. Ongeacht je behoefte aan verdere spirituele verdieping, kunnen deze vijf leefregels je helpen om op een bewuste en gelukkige manier door het leven te gaan.

Yama 1: Wees geweldloos

De eerste leefregel gaat over geweldloosheid. Dat kun je heel letterlijk opvatten: pleeg geen fysiek geweld tegen anderen mensen. Maar dit gaat ook over hoe je met jezelf omgaat. Ben je wel lief voor jezelf? Wring je jezelf niet in allerlei bochten om andere mensen een plezier te doen? Zorg je voor voldoende rust na hard werken of sporten? Maar ook in de manier waarop je met mensen communiceert kun je geweldloosheid toepassen. Bijvoorbeeld door beter te luisteren, of even tot tien te tellen voordat je in een tirade uitbarst.

Yama 2: Wees eerlijk

Deze leefregel is ook in de Westerse wereld een bekende: eerlijkheid duurt het langst. Hier geldt wederom: wees niet alleen eerlijk tegen anderen, maar zeker ook tegen jezelf. Als je eigenlijk geen zin hebt om naar een feestje te gaan, kun je ervoor kiezen om toch te gaan en die vriend of vriendin te plezieren. Maar ben je daarmee ook eerlijk tegen jezelf? Het durven luisteren naar en toegeven aan je eigen behoeften, is een belangrijke toepassing van deze leefregel.

Er bestaat discussie over de verenigbaarheid van deze en de eerste leefregel. Want wat als je iemand anders pijn doet met de waarheid? Oude teksten zeggen daarover: ‘de waarheid moet op een vriendelijke manier gebracht worden zonder dat het iemand schade toebrengt. Maar bovenal is het van belang de waarheid te spreken.’

Yama 3: Steel niet

Je denkt misschien dat je nooit steelt. Maar heb je weleens eens illegaal een film gedownload? Of een e-book gelezen zonder dat je ervoor betaald hebt? Of ben je ooit eens met iemands ideeën aan de haal gegaan? Ook dat zijn vormen van stelen.

Yama 4: Beheers jezelf

Deze leefregel wordt gerelateerd aan geheelonthouding van seksuele activiteiten, een celibatair leven dus. Tegenwoordig wordt deze regel iets breder opgevat. Bijvoorbeeld door te focussen op betekenisvolle relaties. Probeer echt ten volste te genieten van intieme momenten met iemand, in plaats van met jan en alleman de koffer in te duiken. Maar deze leefregel is niet alleen van toepassing op seksuele omgang. Zelfbeheersing kan zich ook uiten door je niet helemaal laveloos te drinken, maar bewust te genieten van één of twee glaasjes wijn. Of niet te gulzig zijn met eten.

Yama 5: Wees vrij van hebzucht

We hebben tegenwoordig een ongelooflijke hoeveelheid gadgets tot onze beschikking. De laatste stelregel heeft betrekking op hebzucht: kun je je losmaken van alles wat je bezit (‘ontspullen’)? Hebzucht kan zich natuurlijk ook uiten in het begeren van de beste baan of de perfecte partner, of, voor de yogabeoefenaars onder ons: het streven naar de perfecte yogahouding. De uitdaging is om tevreden te zijn met wat je nu hebt en waar je vandaag staat. Zonder daarover te oordelen.