InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Filosofie > De paradox van het schip van Theseus

De paradox van het schip van Theseus

De paradox van het schip van Theseus De paradox van het schip van Theseus is een filosofisch gedachte-experiment. Deze paradox verplicht ons na te denken over hoe wij de wereld waarnemen en benoemen: in hoeverre kan de identiteit die wij aan dingen om ons heen geven constant blijven in de tijd? Deze paradox werd voor het eerst geformuleerd door de Griekse filosoof Plutarchus. Stel je voor: je bouwt een zeilschip: je gebruikt daarvoor heel veel planken, een mast en een groot zeil. Met dat schip maak je lange verre reizen. Na een tijdje zeilen op zee blijkt dat je schip niet meer in topconditie is. Een van de planken is gaan rotten. Je vervangt deze plank door een andere plank die even groot is en van dezelfde houtsoort.

Op dit punt is het schip van Theseus nog steeds hetzelfde schip van Theseus. Niemand zal argumenteren dat een schip met één vervangen plank niet meer hetzelfde originele schip is. Je reist verder, en gaandeweg moet je nog meer planken vervangen. Nadat je jarenlang rond hebt gevaren, zijn alle planken van het schip vervangen door nieuwe exemplaren. Ze zijn net zoals de eerste pas vervangen wanneer dat nodig was, stuk voor stuk. Ook de mast en de zeilen werden intussen vervangen. Maar elk onderdeel werd apart vervangen, en het schip ziet er dus nog exact hetzelfde uit als het schip waarmee je vertrok.

Waar ligt de grens?

Is dit schip nog steeds hetzelfde schip als het schip waarmee je vertrok? Blijft een object waarvan alle onderdelen werden vervangen nog steeds datzelfde object? Als het niet langer hetzelfde object is, wanneer was dan juist het kantelpunt? Zou het schip van Theseus nog steeds het schip van Theseus zijn als slechts de helft van de onderdelen vervangen werden? En wat dan als er 3/4de van de onderdelen vervangen werden? Of wordt het pas een ander schip wanneer het allerlaatste originele onderdeel vervangen wordt door een nieuwer exemplaar?

Dubbelzicht

Het raadsel kan nog een stuk ingewikkelder en uitdagender gemaakt worden, dacht Thomas Hobbes eeuwen later. Stel je dus voor dat elk onderdeel van het schip vervangen is. Maar, de oude onderdelen van het schip werden ook bijgehouden. Die oude onderdelen worden opgeknapt, en met die onderdelen wordt een ander schip gebouwd... Een exacte kopie van het schip van Theseus. Welk van beide schepen is nu het schip van Theseus? Het schip dat volledig vernieuwd werd met nieuwe planken en waar geen enkel origineel onderdeel meer in verwerkt zit? Of eerder de exacte kopie die met de originele onderdelen gebouwd werd, maar dat niet het oorspronkelijke schip van Theseus was? Of is nu geen van beide schepen meer het schip van Theseus? Er is geen enkel schip vergaan, dus waar is het schip van Theseus dan naartoe?

Identiteit

Dit wijsgerig vraagstuk is eigenlijk een symbolisering van een veel grotere vraag naar identiteit. De identiteit die wij toekennen aan dingen in de wereld om ons heen, maar ook aan onszelf. Ook een mens is een beetje zoals een schip van Theseus. Mensen bestaan uit miljarden verschillende cellen en bacteriën. De bacteriën en cellen waaruit een menselijk lichaam bestaat, zijn aan het einde van ons leven bijna allemaal 'vervangen' ten opzichte van de cellen en bacteriën waarmee we aan onze levensreis begonnen. Is een mens vanuit dat perspectief, los van de opgebouwde ervaring, kennis en levenswijsheid, wanneer hij sterft dan nog dezelfde mens die hij was toen hij geboren werd?
© 2014 - 2018 Swah, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Mythen en Sagen - Theseus en de MinotaurusMythen en Sagen - Theseus en de MinotaurusDe minotaurus was een verschrikkelijk, moorddadig beest. Elk jaar werden er 14 kinderen aan hem geofferd, 7 jongens en 7…
Mytische figuur: De minotaurusIedereen heeft ooit al wel eens gehoord van de minotaurus, maar kent iedereen het volledige verhaal en de belangrijkste…
Kriton bezoekt SocratesKriton bezoekt SocratesDe Kriton is een kort vervolg op de Apologie van Socrates. In dit boek wordt het bezoek van Kriton aan Socrates in de pe…
Walk-to Work VesselWalk-to Work VesselDe Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) heeft een nieuw schip laten bouwen dat hij de Walk-to-Work vessel heeft genoe…
De boog van HadrianusDe boog van HadrianusDe boog van Hadrianus, ookwel 'poort van Hadrianus' genoemd, bevindt zich in Athene, aan de Amalias Laan. Het is een int…
Bronnen en referenties
  • http://www.youtube.com/watch?v=kVAHXiKjgRo
  • http://en.wikipedia.org/wiki/Ship_of_Theseus

Reageer op het artikel "De paradox van het schip van Theseus"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Swah
Gepubliceerd: 12-11-2014
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Filosofie
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!