Woede: aangeleerd gedrag afleren

Woede kan ontstaan uit een extreem rechtvaardigheidsgevoel. Het kan ontstaan uit een gevoel van verdriet, uit onbegrip voor de dood van iemand, of uit angst dat je kind iets is overkomen omdat het niet op tijd is thuisgekomen. Heel begrijpelijke redenen. De woede echter is in deze gevallen een uiting van de verkeerde emotie. Feitelijk ervaar je een gevoel van onmacht over de situatie. Door een andere interpretatie van de gebeurtenis kun je je gevoelens ombuigen; dat leidt tot ander gedrag.

Emoties

De manier waarop je informatie verwerkt is anders wanneer je kwaad bent dan wanneer je je gelukkig voelt, angstig bent of verdriet hebt. Bewuste en onbewuste gedachten worden niet alleen door emoties beïnvloed, ze spelen zelf ook een cruciale rol bij het oproepen van die emoties. Is eenmaal een bepaalde emotie losgemaakt, dan treedt een scala van lichamelijke reacties in werking, zoals de vecht- of vluchtreactie. Deze reactie verhoogt de activiteit van een groot aantal lichaamsfuncties dat ervoor zorgt dat je een fysieke bedreiging kunt afslaan.

Gebeurtenis > interpretatie > emotie > actie
Hoe je een gebeurtenis interpreteert bepaalt je emotie en vervolgens je reactie. Je kunt dus niet zeggen: Jij maakt me kwaad, verdrietig, etc. Als een emotie er eenmaal is, veroorzaakt ze een drang tot handelen om aan je behoefte tegemoet te komen. Woede is een emotie die ons aanspoort tot reageren, niet tot afreageren! Door je emoties te uiten ga je ongemerkt met je aandacht weg van de behoeften en verlangens waardoor ze werden opgewekt; je emoties eisen alle aandacht op.
Het gedrag dat we in reactie op onze emoties vertonen is grotendeels aangeleerd of afgekeken. Dat houdt in dat je dat gedrag dus ook weer kunt afleren en kunt vervangen door meer geschikt gedrag. Je hebt je eigen gedrag veel meer in de hand dan je wellicht zou denken!

Interpretatie

• Frustratie vloeit voort uit een situatie waarin een behoefte of verlangen niet wordt vervuld.
• Machteloosheid is het onvermogen om datgene te doen wat nodig is om een behoefte of verlangen te bevredigen.
• Verwarring ontstaat doordat je iets niet begrijpt; bijvoorbeeld het belastingformulier.

Al deze situaties kunnen woede, angst, verdriet of geen reactie (!) oproepen, afhankelijk van onze interpretatie van het gebeuren:

• File: "Ik word er helemaal gestoord van, waarom moet mij dit weer overkomen?"
• File: "Weer een van die beruchte files. Ik kan me maar beter ontspannen en wat naar de radio luisteren."

Hoe komt woede tot uiting?

Onderdrukt	je doet niets en probeert je woede te negeren. Je negeert ook de bedreiging.
Naar binnen gericht	je negeert de oorspronkelijke bedreiging en richt je woede op een werkelijke/vermeende persoonlijke zwakte.
Naar buiten gericht	je negeert de oorspronkelijke bedreiging en richt je woede op iets of iemand die er niets mee te maken heeft.
Op de bron gericht	je richt je woede op de werkelijke / vermeende bedreiging.

Wat je voelt, wat je doet

Op een gezonde manier omgaan met woede houdt in dat je je in een vroeg stadium bewust wordt van de woede door middel van het herkennen van lichamelijke gewaarwordingen die op de woede duiden; herkennen van signaalgedrag en het vergroten van het vocabulaire op het gebied van woede.

Wat voel je als je kwaad wordt?	Wat doe je als je kwaad bent?
Mijn lichaam voelt gespannen	Ik word autoritair
Ik bijt ’s nachts op mijn wangen	Ik zit enorm te vitten
Ik knarsetand in mijn slaap	Ik ben ontzettend dwars
Ik krijg hoofdpijn	Ik zeg niets
Ik voel me eenzaam	Ik negeer de ander
Ik voel me verdrietig	Ik trek me in mezelf terug

De intensiteit van je gevoelens

Intensiteit laag: 1-3	Intensiteit 4-6	hoog: 7-10
Bezorgd	Boos	Buiten mezelf
Dwars	Geagiteerd	Furieus
Geërgerd	Kwaad	Gebelgd
Gehinderd	Nijdig	Hels
Geprikkeld	Ontstemd	Ontploffen
Lastig gevallen	Van streek	Toornig
Verstoord	Verontwaardigd	Razend
Geïrriteerd	Woest	Ziedend

© 2009 - 2010 Stine, gepubliceerd in Psychologie (Mens en Samenleving) op 02-06-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Stine is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Helderziendheid: de toekomst voorspellen: Herken je dit moment? De telefoon gaat. En je weet wie er belt. Zonder vooraankondiging weet je absoluut zeker wie er aan de lijn is, geen twijfel mogelijk. En inder…
• Psychoanalyse, therapie met Freud als grondlegger: Sigmund Freud is de grondlegger van de psychoanalyse. Psychoanalyse is bedoeld om inzicht te krijgen in de oorzaak van psychische symptomen. Het uitgangspun…
• Als woede niet functioneel is: Wie regelmatig last heeft van woede-uitbarstingen en wie lang in woede kan blijven hangen is er bij gebaat zichzelf en zijn omgeving te helpen hier iets aan te doen. Woede hoef…
• Leren gelukkig voelen: Als je niet leeft kun je niet voelen. En als je niet voelt leef je niet echt. Deze artikel is over het bewustzijnniveau dat mens moest hebben om echt het leven te voelen. Ze gelden voo…
• Gevoelens van stress: Gevoelens van stress zijn onplezierig en ook niet ongevaarlijk. Hoewel stress een normale reactie kan zijn op gevaarlijke omgevingsfactoren, kan het chronisch worden of uitmonden in een…

Bronnen en/of referenties

• R.Z. Peurifoy: Woede: tem het beest in jezelf