Sociale identiteit

In dit artikel zal ik de sociale identiteit behandelen. Dit thema geeft een indruk van de functie van identiteit en hoe onze sociale identiteit ook negatieve effecten met zich mee kan brengen. Sociale psychologie verwijst naar de wetenschap die zich bezig houdt met de mens als sociaal wezen; zijn gedrag, attitudes en motivaties.

Sociale identiteit

Iedere persoon heeft een bepaald beeld van zichzelf, een samenhangende representatie van persoonlijkheidskenmerken en gedragingen, wat identiteit wordt genoemd. Aangezien (bijna) geen mens alleen leeft, hebben wij allen ook een sociale identiteit. Kenmerken die blijk geven van deze vorm van identiteit zijn persoonsbeschrijvingen als: Ik ben de dochter/zoon van Jan, ik ben lid van deze voetbalclub, ik ben een Nederlander. Onze sociale identiteit geeft ons verbinding met anderen. Wij voelen ons niet alleen, maar onderdeel van een groter geheel. Naast deze functie helpt onze sociale identiteit ons ook bij sociale categorisatie. De wereld is te groot om in zijn geheel te bevatten, daarom is het belangrijk dat we onderscheid kunnen maken tussen verschillende objecten en eveneens mensen. Zo delen we mensen in op nationaliteit, ras, geloof, opleiding en vele andere categorieën.

Het maken van onderscheid heeft een positieve functie. Het maakt het leven meer voorspelbaar en zo weten we wat we moeten doen, denken en voelen. Wanneer een man in uniform je in de trein aanspreekt en vraagt om je kaartje weet je dat het de conducteur is en dat je vervolgens je kaartje moet pakken om door te mogen reizen. Dit klinkt simpel, maar zonder dat we de mogelijkheid hebben mensen in te delen in categorieën zouden we niet weten wat we moeten doen. Er zit echter ook een nadeel aan verbonden. Wanneer we het over onderscheid maken hebben, denken we gelijk ook aan discriminatie, vooroordelen en stereotypering.

Stereotypering

Stereotypering is het toeschrijven van bepaalde kenmerken aan een specifieke groep mensen. Bijvoorbeeld: Alle blonde meisjes zijn dom. Een stereotype beeld hoeft niet per definitie negatief te zijn, maar betreft wel altijd een generalisatie (zoals het woord ‘alle’ in het voorbeeld). Dit zorgt vaak voor onjuiste opvattingen over een bepaalde groep. Stereotypen zijn vaak moeilijk te doorbreken. Stereotypen hebben betrekking op de cognitie, oftewel de gedachten van een persoon.

Vooroordelen

Vooroordelen zijn de gevoelens die je ervaart bij een specifieke groep mensen. Bijvoorbeeld de angstgevoelens van sommige Amerikanen ten opzichte van Arabieren na elf september. Deze gevoelens zijn niet persoonlijk, maar gericht op de groep als geheel. Vooroordelen worden versterkt doordat sommige groepen uit angstgevoelens (of boosheid) elkaar ontwijken en de ene groep ook niet leert dat de andere groep niet bijvoorbeeld gevaarlijk is (en andersom).

Discriminatie

Discriminatie heeft betrekking op alle gedragingen richting een bepaalde groep, die gevoed worden door stereotype beelden en/of vooroordelen. Een persoon die niet wordt aangenomen bij een bepaald bedrijf omdat hij joods is, is een voorbeeld van discriminatie. Vooroordelen of stereotype beelden hoeven niet altijd tot discriminatie te leiden, maar wanneer iemand gediscrimineerd wordt is er altijd sprake van een vooroordeel of stereotype.

Vragen of opmerkingen? Laat een reactie achter.