InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Psychologie > Behandeling van Borderline: de Cognitieve Gedragstherapie

Behandeling van Borderline: de Cognitieve Gedragstherapie

Behandeling van Borderline: de Cognitieve Gedragstherapie De Cognitieve Gedragstherapie is een therapie die gebaseerd is op de aanname dat disfunctionele cognitieve schema's verantwoordelijk zijn voor het ontstaan en in stand houden van de Borderline Persoonlijkheidsstoornis. Cognitieve Gedragstherapie heeft als doel het aanleren van adequate en helpende cognitieve schema's en structuren waardoor men beter om kan gaan met de extreme emoties en probleemgedrag welke kenmerkend zijn voor Borderline.

Wat is de Borderline Persoonlijkheidsstoornis?

De Borderline Persoonlijkheidsstoornis valt onder de categorie persoonlijkheidsstoornissen in de DSM (Diagnostic Statistical Manual), één van de meest gebruikte classificatiesystemen in de geestelijke gezondheidszorg. De DSM heeft een aantal criteria vastgesteld waaraan iemand moet voldoen om de diagnose Persoonlijkheidsstoornis te krijgen.

AEen duurzaam patroon van innerlijke ervaringen en gedragingen die duidelijk afwijken van de verwachtingen binnen de cultuur van de betrokkene
BHet duurzame patroon is star en uit zich op een breed terrein van persoonlijke en sociale situaties
CHet duurzame patroon leidt in significante mate tot lijden of beperkingen in het sociaal en beroepsmatig functioneren op andere belangrijke terreinen
DHet patroon is stabiel en van lange duur en het begin kan worden teruggevoerd naar ten minste de adolescentie of de vroege volwassenheid
EHet duurzame patroon is niet eerder toe te schrijven aan een uiting of de consequentie van een andere psychische stoornis
FHet duurzame patroon is niet het gevolg van de directe fysiologische effecten van een middel (drug, geneesmiddel etc.) of een somatische aandoening (schedeltrauma etc.)

Zoals uit bovenstaand diagnosecriteria blijkt is de een Persoonlijkheidsstoornis een psychische aandoening die je lange tijd met je meedraagt. Of een Persoonlijkheidsstoornis te genezen is of niet is nog niet duidelijk en hier over verschillen de meningen onder artsen en psychologen sterk.

De problemen van een 'Borderliner'

Waar loopt iemand met de Borderline Persoonlijkheidsstoornis nu concreet tegen aan? Tegen een muur van problemen en onbegrip, kan je wel zeggen. Niet alleen hebben mensen met Borderline namelijk innerlijke problemen en conflicten, door deze innerlijke problemen en conflicten lopen zij ook regelmatig tegen problemen op het sociale vlak aan. Niet vreemd, als je je bedenkt dat het gedrag van iemand met Borderline voor iemand zonder Borderline geheel vreemd en onherkenbaar is. Lastig om dan begrip op te brengen voor iemand. Dit geldt zeker wanneer je eigenlijk helemaal niet zo persoonlijk met de persoon met Borderline bent.

De diagnose Borderline Persoonlijkheidsstoornis

De DSM heeft tevens een aantal criteria vastgesteld waaraan iemand moet voldoen om de diagnose Borderline Persoonlijkheidsstoornis te krijgen. Om deze diagnose te krijgen moet men voldoen aan minimaal vijf van de onderstaande criteria.

1Krampachtig proberen te voorkomen om feitelijk of vermeend in de steek gelaten te worden
2Een patroon van instabiele en intense intermenselijke relaties gekenmerkt door wisselingen tussen overmatig idealiseren en kleineren
3Identiteitsstoornis: duidelijk en aanhoudend onstabiel zelfbeeld of zelfgevoel
4Impulsiviteit op ten minste twee gebieden die in potentie betrokkene zelf kunnen schaden
5Recidiverende suïcidale gedragingen, gestes of dreigingen, of automutilatie
6Affectlabiliteit als gevolg van duidelijke reactiviteit van stemming
7Chronisch gevoel van leegte
8Inadequate, intense woede of moeite kwaadheid te beheersen
9Voorbijgaande, aan stress gebonden paranoïde ideeën of ernstige dissociatieve verschijnselen

Behandeling van de Borderline Persoonlijkheidsstoornis met Cognitieve Gedragstherapie

Wanneer de Borderline Persoonlijkheidsstoornis niet behandeld wordt is de kans groot dat de problemen op een gegeven moment uit de hand lopen en resulteren in (levens)bedreigende situaties voor zowel de betrokkene als de omgeving. Behandeling is noodzakelijk om de betrokkene zodanig met de persoonlijkheidsstoornis om te leren gaan dat de stoornis significant minder lijden met zich mee brengt. Een mogelijke behandelvorm van de Borderline Persoonlijkheidsstoornis is de Cognitieve Gedragstherapie.

Zoals in de inleiding reeds vermeld is richt de Cognitieve Gedragstherapie zich op disfunctionele, niet-helpende schema's in de cognitie van de mens. Met andere woorden, de behandelvorm richt zich op gedachten en overpeinzingen van de betrokkene die de stoornis veroorzaken of in stand houden.

Cognitieve schema's

Cognitieve schema's zijn een soort mini werkmodellen van de wereld en de gebeurtenissen in de wereld. Deze schema's brengen structuur aan in de wereld en begeleiden ons bij ons gedrag en gedachten. Schema's worden ontwikkeld en bijgesteld door ervaring. Schema's zijn dus belangrijke hulpmiddelen in ons bestaan.

Verstoorde cognitieve schema's

Hoewel cognitieve schema's erg nuttig en praktisch kunnen zijn, kunnen ze ons ook juist de verkeerde kant op sturen in onze gedachten en gedragingen. Voorbeelden van verstoorde, niet-helpende cognitieve schema's zijn:
  • Ik moet mijn gevoelens nooit uiten, daar kunnen anderen misbruik van maken
  • Ik ben een slecht mens en verdien het niet om te leven
  • De wereld is gevaarlijk en niemand is te vertrouwen

Verstoorde cognitieve schema's worden vaak gekenmerkt door woorden als "niemand", "altijd", "nooit", "alles", "iedereen" en "overal". De schema's zijn vaak overgeneralisaties welke niet getoetst worden aan de werkelijkheid maar krampachtig vastgehouden worden.

De vijf modi

Young heeft een model opgesteld waarin vijf mogelijke modi (meervoud van modus) beschreven staan. Volgens Young verkeren Borderliners steeds in één van deze vijf modi en wisselen ze hier in rap opeenvolgende momenten tussen. Mensen met de Borderline Persoonlijkheidsstoornissen worden inderdaad ook vaak beschreven als tijdbommen waarvan je slecht kan inschatten wat je kan verwachten.

ModusGedachtenGevoelensGedrag
De beschermerAfstand houden van anderen, ze zijn niet te vertrouwen en het is gevaarlijk als ik toch mijn gevoelens en gedachten uitAfgevlakt affect, koel, erg afstandelijkNiet denken maar doen, vluchten in drank, drugs, automutilatie
De straffende ouderIk ben slecht, mijn mening slaat nergens op en ik verdien die strafBoosheid, schuldgevoelens, zelfhaatZichzelf straffen (automutilatie), grensoverschrijdend gedrag
Het verlaten/misbruikte kindNiemand is te vertrouwen, ik ben machteloos, ik hou mensen op afstand want anders maken ze misbruik van meVerdriet, hopeloosheid, angst, paniekerigWanhopigheid, overstuur, veel troost en steun zoeken
Het woedende/impulsieve kindIk moet vechten voor mijn plekje, mensen pakken mijn rechten van me af (zoals liefde, fouten mogen maken en een eigen mening)Verontwaardigheid, woede, ongeduldigheidFysieke en verbale agressie, woede-aanvallen, egocentrisch, automutilatie
De gezonde volwasseneIk mag er zijn en kan leren en groeien, ik ben de moeite waard, ik kan mensen vertrouwenHet hele scala aan gevoelensActief hulp zoeken, relaties aangaan, plezier maken

De cliënt moet leren de vijf modi bij zichzelf te herkennen en leren hoe in de modus van gezonde volwassene terecht te komen.

Therapeutische technieken

Er is een heel scala aan therapeutische technieken om de Borderline Persoonlijkheidsstoornis te behandelen. De eerste stap is het opsporen van disfunctionele gedachten en cognitieve schema's. Dit kan men aan de hand van imaginatieoefeningen doen:
  • Veilige plek: de cliënt sluit de ogen en waant zichzelf op een veilige plek. Welke gevoelens en gedachten komen boven? Met wie is de cliënt? Hoe ziet de veilige plek er uit?
  • Verlaten/misbruikt kind: de cliënt waant zich weer kind. Waar is het kind? Hoe oud is het kind? Wat gebeurt er? Wat zou het kind willen doen?
  • Herschrijven: de cliënt waant zich op een tijd van een traumatische gebeurtenis. De cliënt treedt hierbij zelf op als gezonde volwassene en adviseert het kind in zich

Schemaverandering

Door herinterpretatie van traumatische gebeurtenissen en emotionele verstoringen kunnen disfunctionele schema's herkend en veranderd worden. Enkele technieken zijn:
  • Brieven schrijven naar ouders/misbruikers (niet versturen!)
  • Nieuwe adaptievere reacties bedenken
  • Rollenspelen (psychodrama)
  • Uitdagen van cognities met de G-training
© 2008 - 2019 Melod, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Borderline is wel te genezen!Borderline is wel te genezen!Jarenlang dacht men dat deze persoonlijkheidsstoornis niet te genezen was. Tegenwoordig komt men daar op terug. Veel bel…
Cognitieve gedragstherapie bij paniekstoornis met agorafobieCognitieve gedragstherapie bij paniekstoornis met agorafobieVeelvuldig wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat cognitieve gedragstherapie de meest effectieve vorm van psychotherap…
Persoonlijkheidsstoornis borderlineBorderliner wat houd dat nou precies in?Is het erg om er mee te leven?HOe kun je er mee leven. Lees het hier en vind de…
Borderline, waar ligt de grens?Borderline is een erge stoornis die je leven heel erg kan beïnvloeden. Een laag gevoel van eigen waarde, moeilijk social…
DwanghandelingenDwanghandelingenDwanghandelingen zijn er vervelend om te hebben. Het kan iemands leven veranderen. Lees in dit artikel meer over dwangha…
Bronnen en referenties
  • Van Tilburg en Van den Brink: Behandelingsstrategieën bij de Borderline Persoonlijkheidsstoornis (1998)

Reageer op het artikel "Behandeling van Borderline: de Cognitieve Gedragstherapie"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Babellonie1, 01-12-2008 01:53 #2
Goed artikel; zeer informatief! Chapoo! Reactie infoteur, 01-12-2008
Bedankt :D

Sila (infoteur), 30-10-2008 12:28 #1
Goed artikel Melod, gedegen, duidelijk en zorgvuldig geschreven!
Groetjes van je collega-infoteur Sila Reactie infoteur, 31-10-2008
Bedankt voor het compliment, gezien jouw artikelen ben ik daar erg blij mee ;)

Infoteur: Melod
Laatste update: 11-11-2008
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Psychologie
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 2
Schrijf mee!