Opleiding en beroep - Doktersassistent

De opleiding doktersassistent (praktijkassistent) is een 3-jarige mbo-opleiding (middenkaderopleiding, niveau 4). Deze kan zowel via de leerweg bbo (beroepsopleidend) als bbl (beroepsbegeleidend) gevolgd worden. Als doktersassistent in de praktijk heb je een breed en gevarieerd takenpakket. Hoe ziet de opleiding eruit, wat is het vakkenpakket, welke beroepscompetenties, kennis en vaardigheden doe je op en wat zijn de kerntaken bij het beroep doktersassistent?

Doktersassistent

De opleiding voor doktersassistent is een:

Mbo-opleiding
Niveau 4 middenkaderopleiding
Studierichting: Gezondheidszorg
Duur: 3 jaar

Deze opleiding wordt ook wel praktijkassistent genoemd.

Als doktersassistent heb je een afwisselende baan met een gevarieerd takenpakket. Het takenpakket van de doktersassistent is breed en bevat onder meer het verrichten van medisch-technische taken, laboratoriumwerkzaamheden, regelwerk, administratie, intake en voorlichting.

Tijdens de opleiding doktersassistent verwerf je de beroepscompetenties (kennis, vaardigheden en beroepshouding) om de belangrijkste taken van je beroep (de kerntaken) goed te kunnen uitvoeren.

Werkvelden doktersassistent

Als doktersassistent kun je in verschillende werkvelden terecht:

Huisartsenpraktijk
Polikliniek van een ziekenhuis
Gezondheidscentrum
EHBO-post
Sociale gezondheidszorg
Arbo-diensten, bedrijfskundige diensten
Verzorgings- en verpleeghuizen
Jeugdgezondheidszorg

Taken van een doktersassistent

Een doktersassistent verricht - onder verantwoordelijkheid van een arts - eenvoudige verpleegkundige en medische handelingen. Dit kunnen taken zijn zoals:

bloeddruk opnemen
griepinjecties geven
wratten aanstippen
vinger prikken
hechtingen aanbrengen/verwijderen
lengte/gewichtsmeting
afnemen gehoortest
bloed afnemen
uitstrijkjes maken
oren uitspuiten
laboratoriumonderzoek.

Dit alles vraagt om de nodige medische kennis.

Doktersassistent bij de huisarts

Werk je bij een huisarts, dan kunnen de werkzaamheden bestaan uit:

Wacht- en behandelkamer in orde maken
Instrumentarium schoonmaken (risico besmetting patiënten verkleinen)
Assisteren van huisarts: klaarzetten/aangeven instrumenten, onderzoekjes (urine, ontlasting, bloed)

Opvang en begeleiding patiënten

Opvang en begeleiding van patiënten is een belangrijke taak van de doktersassistent:

Geven van adviezen, uitleg en informatie
Ontvangen van de patiënten
Beantwoorden van de telefoon
Afspraken maken voor het spreekuur en visites van de huisarts
Bijhouden van de patiëntenadministratie en financiële administratie
Afhandelen van de correspondentie

De doktersassistent is over het algemeen de eerste die contact heeft met de patiënt en moet dan vaak informatie inwinnen over de ernst van de klacht, zodat kan bepaald kan worden wat er moet gebeuren. Dit zijn vaak vragen voorafgaand aan een uitgebreidere anamnese (vooranamnese) die door de arts zal geschieden. Hiervoor zijn een goede verstandhouding en vertrouwensrelatie met de patiënt vereist. Op de middenkaderopleiding Doktersassistent, leer je alles wat je moet weten en kunnen om dit werk zelfstandig uit te voeren.

Doktersassistent bij ziekenhuis of polikliniek

In een ziekenhuis heb je meer algemene werkzaamheden, zoals:

monsters verzamelen (b.v. bloed en urine) van patiënten en deze
onderzoeken in het chemisch laboratorium op enkele eenvoudige kenmerken.

In een polikliniek assisteer je bij verpleegtechnische handelingen, zoals:

geven van injecties
verzorgen van wonden
voorlichting geven aan patiënten (b.v. hoe en waarom van een onderzoek).

Verder is het voor een doktersassistent belangrijk om de vakliteratuur regelmatig bij te houden over wat er zoal verandert in de medische wereld en overleg je hierover met je werkgever(s). Je werkt onder direct toezicht van de (huis)arts en hebt te maken met uitgebreide voorschriften, waaraan je je heel nauwgezet moet houden. Zo dien je buiten je werk b.v. niet te praten over wat je van de patiënten te weten komt (beroepsgeheim en vertrouwensrelatie).

Competenties doktersassistent

Enkele belangrijke beroepscompetenties zijn:

Verhelderen zorgvraag
Voorlichten en adviseren
Veilig, hygiënisch en milieubewust werken
Klantgericht kunnen handelen
Organiseren en coördineren van werkprocessen
Uitvoeren van medisch-technische handelingen
Zorgvuldig kunnen werken
Je kunnen inleven in de situatie van de patiënt
Patiënten gerust kunnen stellen
Vlot om kunnen schakelen van de ene naar de andere situatie (flexibiliteit)
Veel dingen tegelijk kunnen doen.

Werkomstandigheden van een doktersassistent

Meestal werk je op vaste tijden, maar heb je wel weekend- en/of avonddiensten (ziekenhuis). Doorgaans zit je in een administratieruimte of sta je in een behandelkamer naast de onderzoekstafel.

Let wel: soms kom je in aanraking met chemische stoffen, zoals: jodium, chloor en stikstof. Als je een allergische aanleg hebt, kunnen deze stoffen irritaties veroorzaken. Hou hier dus wel rekening mee.

Mbo-opleiding doktersassistent

Tijdens de opleiding leer je competenties over de volgende kerntaken en kernopgaven:

Intake voeren
Voorlichting en advies geven
Medisch-technische handelingen uitvoeren
Werkprocessen uitvoeren en gegevens vastleggen

Opleidingstraject, leerweg

Je kunt de opleiding op 2 manieren volgen:

Beroepsopleidende leerweg (BOL). Bij deze leerweg ga je 5 dagen per week naar school en maakt in één of meer stages kennis met de praktijk
Beroepsbegeleidende leerweg (BBL). Kies je voor deze leerweg, dan werk en leer je tegelijk.

Opleidingsonderdelen

Er zijn zowel verplichte onderdelen als verplichte keuzeonderdelen en ook een vrije keuze onderdeel. De indeling en het programma van de opleiding kan ook per regio verschillen.

Verplicht voor het diploma

Individu en samenleving
Omgaan met patiënt/cliënt en anderen binnen de beroepssituatie
Preventie en voorlichting
Mens, arbeid en samenleving
Werken volgens methodiek
Werken in een praktijk of instelling
Intake voorlichting
Medisch-technische handelingen
Management, beheer en administratie
Kwaliteitszorg en deskundigheidsbevordering

Verplicht keuzeonderdeel
Engels òf Duits

Vrije keuze onderdeel
Doorstroomdeelkwalificatie

Voorbeelden van lesonderwerpen

Vakkennis
Voorlichting
Administratie
Omgaan met patiënten

Toelatingseisen

Deze toelatingseisen zijn een richtlijn. Toelating is ook afhankelijk van de competenties en vaardigheden van de individuele leerling. Tevens kan dit per instelling en regio verschillen.

Vbo diploma met ten minste drie vakken op C-niveau, waaronder Nederlands en één van de exacte vakken, en de overige vakken tenminste op B niveau
Vmbo (theoretisch) op C-niveau met het vak natuurkunde, scheikunde, wiskunde of biologie)
Overgangsbewijs 3-4 havo/vwo