Het scheermes van Ockham

Het "scheermes van Ockham" is een principe dat zegt dat een gebeurtenis (of fenomeen) verklaard moet worden met zo min mogelijk aannames, waarbij elke veronderstelling die geen verschil maakt voor de verklaring, wordt geschrapt.

Van waar komt het?

Het "scheermes van Ockham wordt toegeschreven aan de Fransiscaner monnik Willem van Ockham (ca 1280/90 - 1349). In het Latijn luidt dit - afhankelijk van de bron die men raadpleegt - "Entia non sunt multiplicanda praeter necessitam" of "pluralitas non est ponenda sine necessitate". Beide uitdrukkingen worden vrij vertaald als: "men moet het aantal zijnden (of entiteiten) niet groter maken dan nodig". Alhoewel Ockham nooit letterlijk deze uitdrukkingen gebruikte - en hij zeker niet de eerste was die het principe toepaste- werd de term door Sir William Hamilton (1788-1856) naar hem vernoemd.

Toepassingen

Filosofie

Doorheen de geschiedenis hebben verschillende filosofen (Aristoteles, Maimonides, Thomas van Aquino, ...) het principe in hun werk toegepast. Hierbij trachten zij niet alleen de wereld om zich heen maar ook de taal en het geloof te verklaren door middel van de "beste" theorie die zo min mogelijk veronderstellingen of aannames bevat.

Hedendaags wordt het scheermes vaak gebruikt om wetenschap van pseudowetenschap te onderscheiden. Hierbij wordt er van uitgegaan dat entiteiten die nog nooit enig bewijs van hun bestaan geleverd hebben (zoals geesten, kabouters, eenhoorns) én strijdig zijn met recente wetenschappelijke inzichten, geschrapt kunnen worden bij de verklaring van bepaalde fenomenen.

Wetenschappen

In de exacte wetenschappen zoals biologie, geneeskunde, wiskunde en computerwetenschappen wordt het principe vaak toegepast bij de ontwikkeling van theoretische modellen. Beroemde wetenschappers gaven vaak een eigen invulling aan het principe. Voorbeelden hiervan zijn Karl Popper ("wij verkiezen eenvoudige theorieën boven complexe omdat de empirische inhoud groter is en bijgevolg gemakkelijker te testen zijn") en Albert Einstein ("hou de basiselementen zo simpel en zo weinig mogelijk zonder de beschrijving van de ervaringsfeiten op te offeren").

Dagelijks leven

Een variatie op het principe is: KISS ("Keep It Simple, Stupid"). Deze slogan wordt vaak gebruikt binnen de bedrijfswereld of het leger.

Overal toepasbaar?

Alhoewel het principe een goede leidraad blijkt te zijn in vele disciplines, kan het niet zomaar altijd en overal worden toegepast. Soms is de "simpelste" theorie niet toereikend om een fenomeen te verklaren. De klassieke fysica van Newton bijvoorbeeld bleek in enkele domeinen ontoereikend of zelfs fout te zijn. Deze theorie werd door o.a. Einstein vervangen door nieuwe, complexere theorieën. En, hoewel het scheermes gebruikt wordt bij de ontwikkeling van theoretische modellen, kan het zelden of nooit gebruikt worden om arbitrair te kiezen tussen twee gepubliceerde modellen.

Over het algemeen geldt dan ook het adagium: de eenvoudigste verklaring is meestal de beste, merk je echter bij verder onderzoek dat dit niet zo is: pas dan je theorie aan.
© 2009 - 2020 Peno, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Baard scheren met een klassiek open scheermesBaard scheren met een klassiek open scheermesEen open scheermes of ook wel straight razor genoemd, is een klassiek scheermes. Het is een van de oudste methoden om te…
Ontharen: ScherenVeel mensen lopen tegen het probleem aan dat er vele mogelijkheden zijn om uzelf te ontharen. Wat is nu de juiste keuze…
De geschiedenis van het scherenDe geschiedenis van het scherenVandaag bestaan er veel verschillende scheerapparaten en scheermessen om zowel mannen als vrouwen een comfortabele schee…
Anselmus van Canterbury: 'Ondenkbaar dat U niet bestaat'recensieAnselmus van Canterbury: 'Ondenkbaar dat U niet bestaat'Anselmus zag in het jaar 1033 in het Italiaanse Aosta het levenslicht. Hij staat daarom ook wel bekend als 'Anselmus van…

Martin Heidegger, vertegenwoordiger van het existentialismeMartin Heidegger, vertegenwoordiger van het existentialismeMartin Heidegger behoort tot de bekendste en belangrijkste filosofen van de vorige eeuw. Hij werd geboren in Messkirch o…
Noëtische WetenschappenDe Noëtische Wetenschap krijgt veel aandacht sinds het boek ‘Het Verloren Symbool’ van schrijver Dan Brown is uitgebrach…
Bronnen en referenties
  • Prisma van de filosofie Wikipedia Website SKEPP

Reageer op het artikel "Het scheermes van Ockham"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Fons Knaapen, 04-12-2019 09:55 #1
KISS staat eigenlijk voor Keep It Short & Simple. Later is hiervan de 'stupid' variant verschenen.

Infoteur: Peno
Gepubliceerd: 28-11-2009
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Filosofie
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 1
Schrijf mee!