InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Diversen > Oliebol geschiedenis

Oliebol geschiedenis

Met oud en nieuw eten we oliebollen en appelflappen. Heerlijk vet het nieuwe jaar in. Maar waar komt deze traditie vandaan? Je kunt ze het hele jaar door kopen: oliebollen en appelflappen. Het meest lekker smaken ze echter tijdens de viering van de jaarwisseling. Elk jaar worden ar miljoenen gebakken. Sinds de negentiende eeuw is de oliebol de traditionele lekkernij. Daarvoor waren er oliekoeken.

Verschillende theorien

Over de geschiedenis van de oliebollen zijn deskundigen het niet eens. Twee theorieën lijken het meest aannemelijk. De eerste gaat terug naar de Middeleeuwen, de periode tussen de Oudheid en de Vroegmoderne tijd. In de Middeleeuwen vastten de mensen tussen Sint Maarten (de viering van de naamdag op 11 november of soms de avond van 10 november) en Kerstmis op 25 en 26 december. Voor de lange en strenge winters legde men in de Middeleeuwen voorraden aan. Om die voorraden zo veel mogelijk te sparen, was er de vastenperiode. Na afloop van de vastenperiode barstte het feest los: men at, dronk en vierde volop feest. Er werd van alles en nog wat gegeten, waaronder de zogenaamde oliekoeken. Deze koeken werden gemaakt van lang houdbare ingrediënten. Ze waren (en zijn) vet en zeer rijk aan calorieën. Dat was niet voor niets: de lange winter met zeer lage temperaturen stond voor de deur en de mensen konden daarom wel wat vet voedsel gebruiken om de winter te overleven.

Friezen en Bataven

Een andere theorie gaat terug naar de Friezen en de Bataven. De Friezen waren een Germaans volk. Ze woonden vooral langs de kusten van de Noordzee. De Bataven waren een West-Germaans volk. Naar verluidt offerden de Friezen en de Bataven tussen 26 december en 6 januari vette deegwaren aan de Germaanse godin Perchta. Perchta is een figuur uit de Germaanse en Slavische mythologie. Perchta treedt op tussen 2 december – de winterzonnewende - en Driekoningen op 6 januari. Deze laatste dag staat bekend als haar dag: er wordt feest gevoerd en speciaal voedsel bereid. De oliekoeken van toen dropen van het vet. Door het vette voedsel zou het zwaard van Perchta uitglijden op de buiken die ze probeerde open te snijden.

Van oliekoek naar oliebol

De oliekoek werd in de negentiende eeuw een populaire lekkernij. In de twintigste eeuw verdween de naam oliekoek en werd het de oliebol. Wanneer en waarom dat is gebeurt, is niet bekend.

Appelflappen of appelbeignets

Wat de meeste Nederlanders appelflappen noemen, zijn eigenlijk appelbeignets. Niet zeker, maar wel heel waarschijnlijk is dat de Romeinen al lekkernijen aten die verwant zijn met appelbeignets. Er werden rond 200 voor Christus al klontjes deeg in heet vet geschept en vervolgens gewenteld in gesmolten suiker. In kookboeken uit de vijftiende eeuw zijn eveneens recepten voor appelbeignets gevonden. Hierin kwam voor het eerst de appel ten tonele: dunne schijfjes appel werden door het vet gehaald en vervolgens met suiker bestrooid. In de 17 e eeuw duiken recepten voor ‘appelkoeckies’ op. De appelschuiven werden gewenteld in een gistbeslag en met suiker en kaneel opgediend. Deze bereidingswijze wordt ook nu nog gebruikt.
© 2009 - 2017 Enroute, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Afvallen en calorieën: Oliebollen en appelflappenAfvallen en calorieën: Oliebollen en appelflappenAfvallen en de decembermaand lijken vaak niet samen te gaan. Zijn net de kerstdagen geweest, dan staan oud en nieuw al w…
Oliebollen, zijn ze gezond of ongezond?Oliebollen, zijn ze gezond of ongezond?Oliebollen hebben het imago zeer vet en ongezond te zijn. Toch is uit onderzoek gebleken dat een oliebol, in vergelijkin…
Afvallen: Een oliebol is gezonder dan een eierkoek!Afvallen: Een oliebol is gezonder dan een eierkoek!Met oud en nieuw in aantocht vragen we ons opeens weer af hoe gezond of ongezond oliebollen eigenlijk zijn? Een oliebol…
Het lekkerste recept voor een oliebol zonder melkHet lekkerste recept voor een oliebol zonder melkVeel oliebollen worden gebakken met deeg dat bereid is met melk. Helaas is het zo dat een groot gedeelte van de Nederlan…
Kerst en Oud & Nieuw: welke lekkernijen liever vermijden?Kerst en Oud & Nieuw: welke lekkernijen liever vermijden?Tijdens de feestdagen doen we ons massaal te goed aan alle lekkernijen. Of het nou streekgebonden of landelijke recepten…

Reageer op het artikel "Oliebol geschiedenis"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reactie

Manon, 30-12-2010 21:58 #1
Vroeger was er een kok die de nu bekende oliebol maar in 1 liter olie bakte, doordat het oliebollendeeg niet ver genoeg kon zakken bleef het deeg plat dus een oliekoek. In de 19e eeuw was er een keukenassistente die besloot om meer olie te gaan gebruiken de gebruikelijke 2 tot 2,5 liter olie. Hierdoor kan het deeg zich goed verspreiden in de olie en vormt het zich meer tot een bol vandaar nu een Oliebol.

Infoteur: Enroute
Gepubliceerd: 11-12-2009
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Diversen
Reacties: 1
Schrijf mee!