Leraar op een middelbare school: de praktijk

Onderwijs: eenmaal binnen de muren van een middelbare school word je onvermijdelijk geconfronteerd met de dingen waar mensen van binnenuit zich nu eenmaal mee bezig houden: loonschalen, roosterwijzigingen, fte's, normjaartaak. Dingen die voor een buitenstaander niet interessant zijn. Of toch wel? Een kijkje in de keuken van de school.

VMBO tot VWO

De onderwijstypen: het VMBO (voorbereidend middelbaar beroeps onderwijs) is het grootste onderwijstype in Nederland. Eigenlijk kun je niet spreken van één VMBO, want het VMBO is onderverdeeld in niveau's. VMBO Basis (VMBO-B) is het laagste, VMBO Kader (VMBO-K) zit daarboven. Basis leidt op tot MBO niveau 2, Kader leidt op voor MBO niveau 3 (of 4). De hoogste twee zijn VMBO Gemengd (VMBO-G), met vakken op het niveau eronder en het niveau erboven. En tenslotte VMBO Theoretisch (VMBO-T), die opleidt voor MBO niveau 4 en havo. Steeds meer scholen gebruiken de naam VBMO-T niet meer, en kiezen weer voor de oude naam MAVO. Beiden zijn vrijwel hetzelfde. Een school die zichzelf MAVO noemt geeft een diploma VMBO-T. Daarnaast heb je hier nog het LWOO, Leerweg Ondersteunend Onderwijs, voor leerlingen die wel het niveau (een van de niveau's) VMBO aankan maar wel extra hulp nodig heeft, bijvoorbeeld taalhulp. Leerlingen kunnen een zogenaamde rugzak aanvragen hiervoor, er zijn dan extra financiele middelen beschikbaar om deze leerlingen aan een diploma te helpen. Niet alle scholen hebben LWOO. Voor een leerling die het VMBO echt niet aankan heb je nog het praktijkonderwijs. Boven het VMBO zit al jaren de HAVO (Hoger Algemeen Vormend Onderwijs), waar je voorbereid wordt op het HBO, de Hogeschool dus. Boven HAVO zit VWO/Atheneum/Gymnasium. Deze termen worden enigszins door elkaar gebruikt. In ieder geval gaat het om opleidingen naar de universiteit toe. VWO staat voor Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs. Een VWO opleiding kan een Atheneum zijn, dat is VWO zonder Grieks/Latijn (mogelijk is VWO+ met alleen Latijn) en Gymnasium (dat is VWO met Grieks/Latijn). De term Lyceum tenslotte komt ook voor, dat zijn scholen die alleen HAVO en VWO aanbieden.

Onderwijssalarissen

Omdat de meeste leerlingen in het VMBO zitten, zijn ook de meeste banen te vinden in het VMBO. Ruwweg staat een baan op hoger niveau ook hoger in aanzien dan een baan op het VMBO. Sommige leraren zien het als een carriere om naar een wat hoger niveau te kunnen. Om les te mogen geven in de bovenbouw HAVO of VWO heb je officieel een universitair diploma nodig, er geven wel regelmatig docenten les die dat niet hebben, dat heeft dan te maken met het lerarentekort. Het is niet de bedoeling. In de bovenbouw HAVO en VWO (klas 4 en hoger) heb je ook soms aanspraak op een hoger salaris. Dat was tot 1986 zo, is daarna afgeschaft voor leraren die daarna begonnen met lesgeven, maar keert langzaam aan weer terug. Lerarensalarissen noemt men salarissen in schaal LB, LC of LD (vroeger schaal 10, 11 of 12). Om het onderwijs aantrekkelijker te maken gaat de overheid mee in de roep vanuit de praktijk om een deel van de leraren in schaal LC of LD te zetten. De laatste 20 jaar zat iedereen die in het onderwijs kwam in LB en kon niet hoger. Salaris LB loopt van 2300 tot 3500 euro bij een volledige baan. Ieder jaar krijg je een periodiek erbij. Het gaat om 18 treden. In de toekomst wordt dit iets minder. Het wordt in de toekomst ook mogelijk dat je de periodiek niet krijgt, omdat de school van mening is dat je onvoldoende functioneert. Leraren die lesgeven in bovenbouw HAVO en VWO krijgen schaal LD. Dat is (nog) niet verplicht, de ene school werkt dat al uit, de andere nog niet, het is een van de ontwikkelingen die nog vorm moet krijgen in het onderwijs. Leraren die goed functioneren kunnen op een gegeven moment van LB naar LC gepromoveerd worden, de eindschaal ligt hier bruto 600 euro hoger dan bij LB (LD trouwens nog 500 hoger dan LC).

Leidinggevende taken

Veel scholen werken tegenwoordig met teamleiders, dat is een docent die promotie heeft gemaakt en nu aan de leiding staat van een team. Dat team kan zijn het bovenbouw team, het klas 1 team, het vmbo-team, iedere school heeft afhankelijk van zijn signatuur daarin zijn eigen keuzes gemaakt. Zo'n teamleider krijgt meestal betaald volgens schaal LD. Boven een teamleider zit een directeur, dat kan een locatiedirecteur zijn, bij sommige scholen direct de algemeen directeur, en vaak is er ook nog een meerkoppige directie. Die directieleden kunnen in schalen zitten die hoger zijn dan LD.

Roosters en FTE's

In de praktijk van het onderwijs is het nog belangrijk wat er geroepen wordt over FTE's. Als je een volledige baan hebt in het ionderwijs, heb je 1.0 FTE. Dat kan natuurlijk naar verhouding lager zijn, dan is het salaris ook lager. Behalve een lesgevende taak zit in die FTE ook verplichte ruimte (ooit door de vakbonden zo afgesproken in een CAO) om andere taken te doen. In jouw betrekkingsomvang zit ruimte voor nakijken en voorbereiden (daarin word je betaald volgens een vaste formule), er blijven ook uren over waarin je andere dingen geacht wordt te doen. Dus niet extra lessen, maar extra taken zoals disco organiseren, schoolkrant, leerlingenraad, vertrouwenspersoon, enzovoort. Een van de directietaken is om ieder jaar weer te kijken hoe de taken over de docenten verdeeld moeten worden. Het lesrooster is al lang niet meer het hele jaar hetzelfde, dat was vroeger zo. Maar er zijn tegenwoordig zo veel wisselingen van docenten die ontslag nemen, ziek worden, dat roosters om de paar weken veranderen. Leraren kunnen er dus niet van op aan dat hun rooster het hele jaar hetzelfde blijft. Over het algemeen zal in het rooster ook ruimte zitten voor invallessen, op sommige scholen moeten alle leraren dat doen, op andere scholen alleen degenen die het willen, dat zijn uren waarop je lessen van een zieke collega overneemt. Voor die uren krijg je minder betaald dan voor een normale les, omdat je niet hoeft voor te bereiden en na te kijken. © 2008 Hanspieterson, gepubliceerd in Opleiding en Beroep (Mens en Samenleving) op 25-08-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hanspieterson is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Leraar worden: opleidingen en bevoegdheden: Leraar word je door een lerarenopleiding te volgen op hbo niveau of op universitair niveau (nadat je een universitaire opleiding hebt afgerond), tijdelijk leraar z…
• Verschillende scholen in Nederland: Tegenwoordig zijn er veel verschillende scholen. De reguliere scholen zijn er volop, maar de traditionele vernieuwingsscholen zie je tegenwoordig ook veel meer. Op deze sc…
• De Citotoets voor Groep 8: De citotoets oftewel de CITO Eindtoets Basisonderwijs is een toets die de Nederlandse leerlingen in groep 8 krijgen, welke moet helpen welk vervolgonderwijs het beste bij de leerli…
• De IB-groep, wat kan deze voor u betekenen?: De IB-Groep beheert informatie, en financiert studies en opleidingen van mensen en instellingen, die te maken krijgen met onderwijs. Ook ondersteunt de IB-Groep d…
• Het VMBO onderwijs uitgelegd: In het schooljaar van 1999/2000 werd VBO en MAVO samengevoegd tot het VMBO. De naam VMBO geeft het al aan: het is een voorbereiding op het MBO (middelbaar beroeps onderwijs) Dit…