Wat gebeurt er in groep 1?

Je kind is vier jaar en gaat naar groep 1 van de basisschool. Maar wat gebeurt er eigenlijk in de klas? Wat doen ze de hele dag en wat leren ze eigenlijk? Waarschijnlijk vind je het moeilijk om je daar een beeld bij te vormen, want het basisonderwijs van tegenwoordig is heel anders dan twintig, dertig jaar geleden. Weet jij bijvoorbeeld wat de juf bedoelt als ze het heeft over ontluikende geletterdheid of dagrimekaarten?

"Weet ik niet meer"

En hoe was het op school? Wat heb je vandaag allemaal gedaan? Standaardvragen van geïnteresseerde ouders die benieuwd zijn naar het wel en wee van hun kind in groep 1 van de basisschool. Maar van je kind zal je hoogstwaarschijnlijk niet veel wijzer worden. Dikke kans dat die voorgenoemde vragen beantwoordt met het ophalen van de schouders en een mompelend "weet ik niet meer".

En weet je dat het nog waar is ook, dat je kind het niet meer weet? Vierjarigen zijn nog niet in staat vrij abstracte vragen als 'hoe was het' en 'wat heb je allemaal gedaan' goed te beantwoorden. Ook voor een chronologisch verslag van wat ze hebben meegemaakt zijn kleuters domweg nog te jong.

Wil je weten hoe de schooldag is verlopen, stel dan concrete vragen als: zat Karin naast je in de kring? Heb je in de bouwhoek gespeeld? Kinderen die daarop nog steeds wat onwillig antwoorden of niet verder komen dan 'ja' of 'nee' of 'weet ik niet meer' kan je uit de tent lokken door iets heel vreemds te suggereren: "O, ik het al: jullie hebben de hele dag op je stoel gezeten met je ogen dicht" of "ik denk dat jullie met zijn allen de juf hebben gekieteld". Waarschijnlijk 'hapt' je kleuter meteen en vertelt en passant van alles over zijn of haar dag.

Wat leren kinderen in groep 1

Zelfs al vertelt je kind veel, het zal lastig zijn je een beeld te vormen van wat er in groep 1 gebeurt. Als je kind een tulp heeft uitgeprikt, zal je niet meteen concluderen dat de juf daarmee eigenlijk een leerdoel voor ogen had. Of misschien wel twee of drie leerdoelen: het prikken is een voorbereiding op het vasthouden van een pen (voor het schrijfonderwijs in groep 3), de tulp hoort bij educatie over de seizoenen (voorjaar) en kleur van de tulp bij het leren van de kleuren. Zo is het met alles in groep 1: het lijkt ogenschijnlijk simpel en oppervlakkig, maar achter elk taakje gaat een duidelijke gedachte en leerdoel schuil.

Door het spelelement, dat erg belangrijk is, wordt de nodige aandacht besteed aan de zintuiglijke, maar ook de verstandelijke ontwikkeling, die bij kleuters sterk is verbonden aan het handelen, het omgaan met dingen. En wat spreekt een kleuter meer aan dan spelend bezig zijn met dingen. Het is dus niet een 'zo maar spelen'. Het spel is erop gericht om bij het kind een aantal vaardigheden te ontwikkelen, die van belang zijn voor zijn/haar verdere loopbaan in de basisschool. Hierin telt niet alleen de ontwikkeling van het verstand, maar ook het omgaan met anderen, het samenwerken in de groep of groepen, het zich uiten in woord en gebaar.

In groep 1 leren kinderen wennen aan het schoolse bestaan. In de kring zitten en luisteren naar elkaars verhalen is een goede oefening in stilzitten en op je beurt wachten (moeilijk voor kleuters!), het draagt bij aan auditieve verwerking van informatie. Liedjes zingen helpt kinderen rijmwoorden te leren en bewust om te gaan met taal, als voorbereiding op het lezen. Klappen op de maat van lettergrepen: weer zo'n oefening die bijdraagt aan wat in schoolse termen ontluikende geletterdheidheet.

Leerdoelen in groep 1

• verhaalbegrip/ boekoriëntatie, volgorde in het verhaal
• passieve woordenschat vergroten
• kritisch luisteren
• kleuren: rood, blauw, geel, groen, oranje, paars
• vormen: cirkel, vierkant, driehoek, rechthoek
• lichaamsdelen benoemen
• classifiseren (onderbrengen in groepen)
• in volgorde zetten (klein -> groot, dik -> dun)
• overeenkomsten en verschillen aangeven
• tellen tot 5 (en terug)
• cijfers van 1 tot 5
• dagdelen, seizoenen, dagen van de week

Voorbeeld van een dag in groep 1

's Ochtends:
8.30 uur: Ouders brengen de kinderen in de groep.
8.30 uur: De school begint en er wordt begonnen met een begroetingsliedje en een [Ikringgesprek[/I]. De kinderen krijgen dan de gelegenheid om hun belevenissen te vertellen.Daarna wordt in de kring gezongen, teruggevraagd of een liedje aangeleerd.
9.30 uur: Werken in groepen. De kinderen gaan naar de tafels om een opdracht uit te voeren. Vaak is er een tekengroep, knip- en plak groep, puzzelgroep, een constructiegroep, tevens gaat er een groep in de hoeken (bouwhoek, poppenhoek, zandtafel) spelen.
10.15-10.30 uur: In de kring eten en drinken. Tevens is er dan tijd voor een taalactiviteit of muziek
10.30 uur: Bij mooi weer buiten spelen, bij slecht weer spelen in het (speel)lokaal
11.45 uur: Een taal-, tel- of muziekspel.
12.00 uur: Jassen aan, een vast lied om de ochtend mee af te sluiten en naar buiten.

's Middags:
13.15 uur: Beginnen in de kring met het vaste welkomstlied, liedjes zingen.
13.30 uur: Arbeid naar keuze, een spel bij de tafel of in de hoeken. De kinderen zijn vrij in wat ze doen met het materiaal.
14.30 uur: Bij mooi weer buiten spelen, bij slecht weer binnen in het (speel)lokaal spelen.
15.15 uur: De school gaat uit.

Veel basissscholen werken met 'dagritmekaarten'. Dit zijn kaarten met afbeeldingen van activiteiten. De juf hangt die op of zet de neer, zodat de kinderen bij binnenkomst al kunnen zien wat hen ongeveer te wachten staat die dag. Werp zelf bij het binnenbrengen ook even een blik op de dagritmekaarten; ze bieden vaak handige aanknopingspunten om na school een gesprekje over de dag te voeren met je kind.