InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Psychologie > Leugendetectie zonder apparaten

Leugendetectie zonder apparaten

Na het zien van de serie "Lie to Me" ben ik me gaan verdiepen in de stof die daar als waar wordt weergegeven. Wat blijkt? Het is waar! Het is mogelijk om aan vluchtige gezichtsuitdrukkingen ofwel "microexpressions" te zien of iemand liegt. Ik zal hieronder uiteenzetten wat ik geleerd heb.

Is leugendetectie nodig?

Okee het is mogelijk om te zien of iemand liegt aan de hand van zijn stem, emblemen, lichaamstaal en microexpressions, maar is dat eigenlijk wel nodig?

Een leugen heeft twee deelnemers nodig om te werken, de leugenaar en degene die de leugen moet geloven. Over het algemeen (met uitzondering van altruïstische leugens) heeft de leugen geen positief doel voor degene die de leugen moet geloven. Er zijn natuurlijk leugens die geen hele erge gevolgen hebben en met dat in het achterhoofd zou je kunnen zeggen dat het niet nodig is om leugens te kunnen herkennen en om daar veel onderzoek naar te doen. In mijn mening echter is het beter om de keuze te hebben. Dat je kan zien of iemand liegt of niet en met dat gegeven te kunnen beslissen hoe je reageert.

Een belangrijke mededeling voordat u begint met lezen. Bijna alles wat genoemd wordt in dit document zegt niets als het op zichzelf voorkomt. Bij het detecteren van leugens is het van belang om altijd te zoeken naar clusters van aanwijzingen. Dat wil zeggen én een aanwijzing in de stem én een aanwijzing in lichaamstaal én meerdere aanwijzingen op ander gebied.

De stem

Leugens, met name belangrijke leugens, dragen vaak ook emoties met zich mee. Het is bekend dat het stemgeluid van een persoon veranderd met bepaalde emoties. Als een persoon bijvoorbeeld woede of angst wil verbergen zal de stem harder en sneller zijn. Bij verdriet juist zachter en langzamer. Dit betekend dus dat wanneer iemand bijvoorbeeld zegt "Ik ben helemaal blij en tevreden" in een zachte en langzame stem (in combinatie met andere factoren) zou je dus kunnen concluderen dat deze niet geheel de waarheid spreekt.

Emblemen

Er zijn in verschillende culturen verschillende emblemen, de bekendste voor ons zijn de middelvinger, de duim omhoog of omlaag en de hand rechtop en vooruit houden (halt/stop). Emblemen komen niet altijd voor als iemand liegt, maar als ze voorkomen geven ze een duidelijke betekenis weer. Zo is bij een onderzoek waarbij studenten een interview kregen met een bepaald doel gebleken dat emblemen wel voorkomen bij hoge emotie. Bij het onderzoek was de interviewer de opdracht gegeven om zich zo akelig mogelijk te gedragen, waarbij na een tijd een aantal van de studenten hun middelvinger opstaken richting de interviewer tijdens het gesprek. Zelf waren de studenten zich niet bewust van dat ze hun middelvinger opstaken maar wel van dat ze de interviewer niet aardig vonden op dat moment.

Lichaamstaal

Over lichaamstaal zijn veel onderzoeken gedaan. Het enige waar naar gekeken moet worden is dat het lichaam makkelijk te besturen valt en daarbij zijn kan lichaamstaal misleidend zijn bij het zoeken naar aanwijzingen voor liegen. Een aantal dingen die kunnen opvallen bij lichaamstaal zijn iemands houding, open of gesloten, vriendelijk of vijandig en geïnteresseerd of juist niet. Een duidelijk overzicht van verschillende manieren van lichaamstaal is te vinden in het boek "Body Language" van Allan Peace. Ik zal hier niet alle verschillende aanwijzingen voor liegen uiteenzetten omdat het verhaal dan te lang wordt. Er is in een ander artikel over liegen wel genoemd dat als iemand met zijn handen naar zijn gezicht gaat tijdens een onderdeel van een gesprek, je zou kunnen zeggen dat deze liegt. Dit is echter niet volledig waar. Wanneer iemand de gewoonte heeft om veel aan zijn gezicht te zitten, zal dit niet getuigen van liegen. Dit geldt voor alle aanwijzingen van liegen behalve de microexpressions

In dit andere artikel stond ook een gedeelte over de beweging van de ogen. Er werd gezegd dat wanneer een rechtshandig persoon naar rechts kijkt, deze het gedeelte van zijn hersenen gebruikt om herinneringen op te halen. Wanneer deze naar links kijkt zou de persoon het gedeelte gebruiken om dingen te verzinnen. Hier wil ik een aanvulling op doen.

Het betreft hier NLP (Neuro Linguistic Programming). Ik zal daar geen lang verhaal over schrijven (misschien in een ander artikel als daar vraag naar is). Wat van belang is om te weten bij het zoeken naar aanwijzingen van liegen, is dat er niet vast staat dat een rechtshandig persoon naar rechts kijkt voor herinneringen of juist naar links. Daarom is het belangrijk om een aantal controle vragen te stellen, vraag hem om iets te herinneren en vraag hem om die herinnering te veranderen in iets anders (hoe zag je kamer er vroeger uit?) (hoe zou je kamer eruit hebben gezien als die helemaal paars was).

Ook is het zo dat er een aantal verschillende posities van de ogen bekend zijn. Als links de herinneringen zijn dan zijn de posities als volgt:
  • Linksboven voor herinneringen in beeld
  • Links midden voor herinneringen in geluid
  • Links onder voor geluid (in het hoofd opzeggen van iets)

Rechtsboven voor gemaakte beelden
  • Rechtsmidden voor gemaakte geluiden
  • Rechtsonder voor herbeleven van gevoelens (niet gemaakt)

Microexpressions

Nu het belangrijkste onderdeel van het detecteren van leugens zonder apparaten. Dit is het belangrijkste deel omdat zonder de bovenstaande onderdelen en enkel dit deel, is in onderzoek bewezen dat mensen boven de 80% goed hebben bij het detecteren van leugens. Terwijl zonder training doen mensen het niet beter dan kans (zelfs politie agenten en de FBI en CIA).

Microexpressions zijn gezichtsuitdrukkingen die voorkomen in een tijd zo snel als 66 milliseconden. Het is belangrijk om te weten dat er veel gezichtsuitdrukkingen zijn en er zijn veel verschillen per cultuur, maar er zijn zeven uitdrukkingen gevonden die universeel zijn. Vreugde, Woede, Angst, Verdriet, Minachting, Walging en Verrast zijn. Deze zeven zien er in elke cultuur hetzelfde uit zelfs mensen die blind geboren zijn hebben deze uitdrukkingen. Paul Ekman heeft per ongeluk microexpression uitgevonden wanneer hij een opname van een gesprek met een mevrouw in een geestelijke inrichting met verlaagde snelheid terugkeek. De vrouw vertelde zich helemaal goed te voelen, geen zelfmoord te willen plegen en weer bij haar gezin te willen zijn. Op de vertraagde beelden viel tijdens het gesprek een aantal keer te zien dat de vrouw een intense uitdrukking van verdriet weergaf. De vrouw gaf later zelf toe zelfmoord te willen plegen en is niet naar huis gestuurd (dus goed afgelopen).
Nu is natuurlijk de vraag "zonder apparaten" zei ik aan het begin van het document en een opname vertraagd afkijken is natuurlijk wel gebruik maken van een apparaat. Vrees niet. Het is mogelijk om deze microexpressions te zien in een live gesprek met iemand. Het kost maar één uurtje training met de METT (Micro Expression Training Tool) ontwikkeld door Paul Ekman. Een gratis proeftraining kan gedaan worden op www.humintell.com.

Leugendetectie

Nu is duidelijk dat, door te kijken naar clusters van gedrag en voornamelijk naar veranderingen in gedrag en door microexpressions te kunnen waarnemen, het mogelijk is om leugens te detecteren zonder gebruik te maken van apparaten. Ik heb zelf al erg veel plezier gehad van deze "skill" bij het televisie kijken naar praat programma's en politiek. Ik hoop dat u ook plezier heeft in het lezen van mijn artikel en eventueel zelf ook meer wilt weten.
© 2010 - 2019 Venicci, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Hoe werkt een leugendetector/polygraaf?Een leugendetector - ook wel polygraaf genoemd - is een apparaat waarmee men met een bepaalde zekerheid kan zeggen of ee…
Pathologische leugenaarZe hebben een drang om te liegen en vaak weten ze niet meer of wat ze zeggen nou waar is of niet. Ze leven in een fantas…
Waarom kinderen liegenWaarom kinderen liegenKinderen liegen wel eens. Niet alle kinderen doen dit opzettelijk. Liegen bij kinderen kun je eenvoudig verhelpen, door…
Liegen en leugens: pathologisch liegen of waanbeelden hebbenLiegen en leugens: pathologisch liegen of waanbeelden hebbenEen leugentje om je bestwil is gauw verteld, bijvoorbeeld als te laat bent op een afspraak. Dat er ook mensen zijn die h…
Waarom liegen mensen?Waarom liegen mensen?Zowel kinderen als volwassenen liegen met regelmaat. Gemiddeld liegen we 10 keer per week. De reden is vaak voor eigen g…
Bronnen en referenties
  • Paul Ekman - Telling Lies Paul Ekman - Emotions Revealed Stan B. Walters - The Truth About Lying Allan Peace - Body Language Richard Bandler - Frogs into Princes - NLP

Reageer op het artikel "Leugendetectie zonder apparaten"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Arend, 16-06-2012 15:26 #6
Leuk artikel, helaas klopt er niets van. Er is veel onderzoek over de wereld gedaan naar leugendetectie, en er zijn zeker manieren om leugens te detecteren. Maar daar heb je altijd apparatuur voor nodig! Uit honderden groot opgezette onderzoeken is namelijk gebleken dat je leugens (bijna) niet kunt herkennen zonder apparatuur. Je komt dat op een kans van maximaal 52% uit dat je er een leugen uithaalt, wat natuurlijk veel te weinig is. Er zijn namelijk een heleboel andere redenen waarom je dit non-verbaal gedrag zou tonen, in plaats van dat je liegt.

Met apparatuur zijn er echter manieren ontwikkeld (bijv. geheugendetectie) waarmee je 85% van de leugens kan detecteren. Het kan dus wel, maar niet op deze manier.

Er is ook niemand aan de leugenacademie die iets gestudeerd heeft wat met forensische psychologie te maken heeft, en dat zegt denk ik genoeg.

Rutger, 10-04-2012 18:24 #5
Interessant artikel, doch niet helemaal accuraat.

Wanneer je kijkt naar de onderzoeken en publicaties van dr. Paul Ekman, zul je al snel vinden dat de stand van de ogen of naar welke hoek, niets te maken heeft met een leugen of niet. Hij verteld dit zelfs in meerdere interview en beschrijft deze mythe in meerdere publicaties.

Helaas, dit had een zeer interessant en constructief artikel kunnen zijn.

Groeten,
Rutger

Venicci (infoteur), 06-02-2012 13:51 #4
Bedankt voor de reacties en aandacht voor het artikel.

Ik heb al een tijd niet meer op deze pagina gekeken, maar kwam per ongeluk via google toch weer op mijn eigen artikel terecht.

Rick: Er zijn een aantal verschillende boeken die je kan bestellen om meer te weten over de theorie achter leugendetectie en puur over menselijk gedrag. Daarnaast is er nu een schriftelijke cursus mede door mij ontwikkeld beschikbaar bij www.leugenacademie.nl
Ik heb zelf een redelijke lijst aan boeken over menselijk gedrag in alle mogelijke richtingen, contact mij gerust een keer persoonlijk om daar een aantal van te vragen.

Mike: De Leugenacademie is in Nederland de enige die trainingen geeft op het gebied van leugendetectie door middel van zichtbaar en voorspelbaar menselijk gedrag.

Nogmaals bedankt en succes met verdere ontwikkeling in dit onderwerp.

Rick, 09-10-2010 01:45 #3
Ik ben per toeval op dit artikel terecht gekomen, en ik moet zeggen dat het me erg aanspreekt. Ikzelf heb erg veel interesse in het ontdekken van en herkennen van leugens. Zeker mede de genoemde serie, Lie to me. Nu vraag ik mij af, als iemand als ik mijzelf hierin wil verdiepen, waar kan ik terecht? Zijn er cursussen/opleidingen? Welke boeken zijn het beste om te lezen? Als iemand mij hierin kan helpen graag!

Mike, 21-08-2010 05:45 #2
Een erg interessant artikel. Zelf ben ik in opleiding tot (forensisch) psychiater en ik vraag me af of er in Nederland dergelijke opleidingen bestaan om me hier in te bekwamen. Mvg, Mike

Bibiana (infoteur), 27-02-2010 15:17 #1
Leuk artikel. Nu gaat dit wellicht niet voor iedereen op. Net als dat de leugendetector door geoefende leugenaars goed te omzeilen is, is ook door doorgewinterde leugenaars het zogenaamde stalen gezicht makkelijk op te zetten. Vergis je daar dus niet in. Hoe dan ook, de meeste leugenaartjes pak je er wel mee uit. Reactie infoteur, 27-02-2010
Bedankt voor uw reactie, ik ben erg blij dat mijn artikel gelezen wordt.

De uitzonderingen wanneer je kijkt naar clusters van gedrag zijn enkel de mensen die een aandoening hebben waardoor ze geen emoties meer kunnen voelen of mensen die de leugen niet belangrijk genoeg vinden om emoties daarover te hebben. In dat laatste geval zou het dus ook niet belangrijk genoeg zijn om over te liegen.

Wat u zegt is echter wel juist, sommige mensen kunnen een stalen gezicht opzetten, maar dat betekend dat hun aandacht daar naar uitgaat en dat ze ook niet de emoties tonen die je wel zou verwachten. Of juist dat ze niet genoeg letten op hun woordkeuze en hun lichaamstaal of hun stemgebruik. Het blijft zo dat om een leugen te kunnen detecteren, er gekeken moet worden naar clusters van gedrag.

Nogmaals bedankt voor uw reactie.

Nog wel een leuke citaat van Richard Bandler (NLP) over wat zijn mentor tegen hem zei over het kunnen zien van bewegingen in de ogen. "Of je beweging in de ogen kan zien heeft niet te maken met hoe groot die bewegingen zijn maar met hoe goed jij ze kan zien"

Infoteur: Venicci
Gepubliceerd: 27-02-2010
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Psychologie
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 6
Schrijf mee!