InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Filosofie > Utopia, het programma en het boek vergeleken

Utopia, het programma en het boek vergeleken

Utopia, het programma en het boek vergeleken In het programma 'Utopia' begint men met het bouwen van een nieuwe samenleving. Ze moeten een gemeenschap opbouwen met niets meer dan een startbedrag, een kale loods, een stuk land, wat vee, een aansluiting voor water en elektriciteit en een telefoon. Dit programma gaat over het bouwen van de ideale samenleving. Althans, dat is het idee, en dat is wat de kijkers moet lokken. Maar met 'Utopia' wordt echt een ideale samenleving bedoeld, naar het boek van Thomas More, en niet zomaar iets wat voortkomt uit een groep overlevende mensen met verschillende ideeën. Kan in dit programma 'Utopia' ergens in de buurt komen bij hoe More het bedacht heeft?

'Utopia' door Thomas More

Thomas More was onder andere filosoof, en hij leefde van 1478 tot 1535. 'Utopia' is het bekendste boek dat hij heeft geschreven. More was ontevreden over hoe veel zaken in de samenleving geregeld werden en Utopia is zijn denkbeeldige ideale samenleving. Het boek bestaat uit twee delen. Het eerste boek gaat over Engeland in de tijd van More en het tweede over het leven in Utopia.

Eerste boek

Dit boek gaat over het Engeland uit de tijd van More. More is kritisch en heeft problemen met bijvoorbeeld de economie en het kapitalisme in Engeland. Dit komt door de 'Enclosure', het afpakken van grond van boeren door de adel, de grootgrondbezitters. Dit leidt volgens More tot armoede en verlangen naar luxe. Deze luxe probeert men te vinden in plaatsen als kroegen en bordelen. Dit zou niet gebeuren als er geen privébezit was. In de Engelse samenleving is het zo dat iedereen egoïstisch is, en voor zijn eigen behoeftes zorgt. Maar dit komt doordat dit nodig is, je hebt bezit nodig om te overleven, je moet jezelf helpen, anders zal je sterven. Als iedereen verzekerd was van zijn dagelijkse behoeftes en wist dat dit ook in de toekomst het geval zou zijn, voor hem en zijn nakomelingen, zouden mensen niet zo egoïstisch zijn, omdat dat dan niet nodig is. Geld is ook een vorm van privébezit en moet dus ook verdwijnen. Geld is ook precies dat wat diefstal en bedrog veroorzaakt. Het brengt onrust en armoede met zich mee, die helemaal niet hoeft te bestaan. Utopia is dus een wereld zonder geld. More wil het kapitalisme tegengaan en betoogt voor een soort communisme, waarin iedereen gelijk is en het bezit gemeenschappelijk is.

Tweede boek

Wat doet men dan in Utopia, in plaats van luxe zoeken? Mensen moeten werken, en mogen de rest van de tijd vrij besteden, maar deze tijd zal vooral voor intellectuele arbeid worden gebruikt. Er wordt voor gezorgd dat iedereen krijgt wat hij nodig heeft, en iedereen evenveel krijgt. Mensen in Utopia willen geen oorlog voeren, oorlogsroem vinden ze niet belangrijk. Een raad van wijzen moet ervoor zorgen dat de jeugd wetenschappelijk en moreel opgebracht wordt. Ze moeten de denkbeelden van Utopia begrijpen. Zo kan Utopia zichzelf in stand houden.

Het Utopia van SBS6

In hoeverre lijkt het Utopia van het programma op het Utopia uit het boek?

Gelijkenissen

Het feit dat er in eerste instantie geen privébezit is voor de kandidaten van Utopia, doet denken aan het boek. Er wordt geen geld gebruikt binnen het land, onder de inwoners, wat precies zo is als in het boek. Mensen zorgen voor elkaar, en hoeven niet bang te zijn dat ze geen eten krijgen aan het eind van de dag. Iedereen werkt, heeft zijn eigen taak, en heeft vrije tijd om te doen wat hij wil. Ook dat komt het overeen met het boek.

Verschillen

Maar, de vrije tijd van de mensen wordt absoluut niet voor een groot deel aan intellectuele aangelegenheden besteed. Een raad van wijzen om de jeugd op te brengen is niet nodig, aangezien er geen jeugd is, maar de moraal en de denkbeelden van Utopia die zij zouden bezitten, zijn niet iets waar de mensen in het programma Utopia zich over het algemeen mee bezig houden. Men is niet druk met het nadenken over welke vorm een samenleving zou moeten gebruiken, wat rechtvaardig is en wat werkt. Zij trekken niet de democratie in twijfel en ook niet het kapitalisme. Zij bouwen gewoon Nederland opnieuw op, in het klein. De groep houdt zich, op een enkeling na, niet bezig met filosofie. En als die enkeling er dan wel over begint, wordt er niet serieus naar hem geluisterd.

Eliminatie

En de eliminatie? Die heeft helemaal niets te maken met het Utopia van Thomas More. Dit is een element dat in het programma is gebracht, puur om meer kijkers te trekken. Kandidaten moeten zich druk gaan maken over op wie ze gaan stemmen, moeten verbondjes sluiten om te zorgen dat zij niet uit Utopia worden gegooid, kortom, ze worden egoïstisch. Dan gaan ze vervelend doen, wantrouwen en ruzie maken. En dit is nodig, omdat het in iedereens eigenbelang is om in het spel te blijven. En dit is nu net waar het idee Utopia niet om zou moeten draaien. Het boek Utopia vertelt juist over een samenleving waar egoïsme niet nodig is om te overleven. In het programma kun je niet zonder. Kortom, het Utopia uit het programma gaat niet over filosofie of de ideale samenleving. Het heeft weinig te maken met het Utopia van More, maar is gewoon een spelprogramma waarin mensen moeten overleven en proberen in het spel te blijven.

Realistisch?

In het Engeland van More

Maar is het Utopia uit het boek een samenleving die kan bestaan? More was hier zelf niet zo zeker van. In elk geval had hij niet de verwachting dat dit op enigszins korte termijn mogelijk zou worden, al hoopte hij er wel op. Hij weet ook niet hoe Utopia bereikt kon worden vanuit onze samenleving. Dit is volgens hem alleen mogelijk als een vorst ervoor zorgt dat het land veroverd wordt en hij hem naar zijn eigen Utopische ideeën vormt, maar More heeft niet zoveel vertrouwen in vorsten. Waar deze goede vorst vandaan moet komen is ook voor hem een raadsel. De eigenschappen van Utopia maken duidelijk dat het eigenlijk om Engeland gaat. De hoofdstad Amaurotum heeft bijvoorbeeld veel overeenkomsten met de stad Londen, eigenschappen als de belangrijkste brug en de rivier komen overeen. Het is dus duidelijk dat wat More wil niet alleen is dat de ideale samenleving ooit bestaat, maar vooral dat er iets verandert in Engeland, zodat het dichter bij Utopia komt. Het boek gaat over Engeland in die tijd. En dat lijkt in geen enkel opzicht op Utopia.

Nu

En nu? Zijn wij bij Utopia? Er zijn systemen die aan Utopia doen denken ontwikkeld. Er zijn sociale voorzieningen die ervoor moeten zorgen dat niemand verhongert of dakloos moet zijn. Je hoeft je in landen als Nederland niet druk te maken over of je wel kan overleven, dit is eigenlijk altijd wel mogelijk. Maar de belangrijkste elementen van Utopia, het gemeenschappelijke bezit en het geen geld nodig hebben, dat is ver weg van onze samenleving. Het lijkt er niet op. Is Utopia niet nog steeds een ideaal? Ja, zeker op een manier. We hopen nog steeds op een samenleving waarin oorlog en ruzie niet nodig zijn en waarin niemand zich zorgen hoeft te maken over zijn voorzieningen. Maar onze paradigma's laten we nu eenmaal niet zomaar los. En helemaal na de mislukking van het communisme in Rusland en China, is men bang voor mensen met dit soort ideeën. Het is wel duidelijk dat More een enorm inzicht had in hoe de maatschappij in elkaar zit, aangezien hij een beeld heeft geschetst wat nu op een bepaalde manier nog steeds iets is waar wij naar streven. Vooral gelijkheid voor iedereen, dat is het ideaal van onze tijd.

Lees verder

© 2014 - 2019 Juliaheerink, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Utopia – reality programma van 2014 en de jaren daarnaUtopia – reality programma van 2014 en de jaren daarnaUtopia is een reality programma waarvoor in het najaar van 2013 deelnemers worden geworven en waarvan in januari 2014 de…
Utopia van Talpa en de kijkcijfers - Redding van SBS6?Utopia van Talpa en de kijkcijfers - Redding van SBS6?SBS6 zet in 2014 zwaar in op de realityshow Utopia. Met een beproefd format van een groep mensen die een tijd lang door…
Utopia, een avontuur of realiteit?mijn kijk opUtopia, een avontuur of realiteit?Als de onmogelijke werkelijkheid moet worden weergegeven, dan wordt er vaak gesproken van een utopie. Een utopie is dan…
Hans Achterhuis - De utopie van de vrije marktHans Achterhuis is filosoof, in 2012 werd hij 'denker des vaderlands' in Nederland. In zijn boek 'De utopie van de vrije…
Verslaafd aan UtopiaUtopia, wie kent het niet? Het Nederlandse televisieprogramma is immens populair, en we horen mensen dan ook veel zeggen…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Frick Collection, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • http://www.utopiatv.nl
  • http://www.humanistischecanon.nl/christelijk_humanisme/thomas_more__utopia__1516_
  • http://www.marxists.org/nederlands/kautsky/1888/utopie/15.htm
  • http://en.wikipedia.org/wiki/Thomas_More

Reageer op het artikel "Utopia, het programma en het boek vergeleken"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Jaccow (infoteur), 05-11-2014 12:25 #2
Het idee is leuk voor de televisie en een maatschappij zonder geld lijkt idd een illusie en in werkelijkheid niet makkelijk te realiseren. Vaak zijn het theoretische samenlevingen die in de praktijk niet kunnen worden gevormd op grote schaal. Dat het niet kan is in dit programma duidelijk aangetoond. Reactie infoteur, 09-11-2014
Goed, dat het in dit programma niet werkt betekent natuurlijk niet dat het onmogelijk is. Dit is geen wetenschappelijk experiment, maar een tv-programma dat op zo'n manier opgezet is dat er zoveel mogelijk mensen naar kijken. Het is dus geen serieuze poging te noemen een geldloze of ideale samenleving te creëren. Daarnaast werd er binnen utopia in het programma juist wel geld gebruikt, wat volgens mij ook één van de reden is dat het niet kon werken.

Boer De, 07-02-2014 23:49 #1
Wil wel werken bij ze, maar alles gaat via Talpa… en ik wil juist ZONDER talpa, dat was toch de bedoeling?! Het emailadres is via Talpa: inwoners@talpa.tv.

De website http://utopiainwoners.wordpress.com/ is een voorstel van Talpa. (kijk naar de Talpa foto bovenin). Rene Froger komt via Talpa. De bouwmarkt komt via Talpa. De telefoon gaat via Talpa. De koeien zijn VOORAF bevrucht via Talpa.

De hondenbezitters komen via Talpa, de tshirts… Talpa, de boer via Talpa, de gasten van het spelletjes bedrijf via Talpa. Het is mij duidelijk dat bijna alles wordt verzonnen via Talpa, en dat was toch helemaal niet de bedoeling?! Ik dacht, ik breng die gasten wat lakens, want die matrassen worden zo smerig… en een oud bankstel, gevonden via Marktplaats.nl, maar kom ik wel binnen? Zelfs de brieven worden gecheckt door Talpa, begrijpen jullie het nog of? Het zou toch een EIGEN wereld worden…? Waar zijn de oproepen voor gratis radio, TV, koppen, bekertjes, behang, handdoeken etc, of mag dat allemaal niet? Ik begrijp er helemaal niks meer van!

Infoteur: Juliaheerink
Laatste update: 11-02-2014
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Filosofie
Special: Toekomst
Bronnen en referenties: 5
Reacties: 2
Schrijf mee!