Zomertijd: oorsprong en effecten

Sommigen vinden het geweldig, anderen vervloeken het uit de grond van hun hart: de overschakeling op de zomertijd. Door een geschiedkundig feit staan wij nu twee uur achter op de zonnetijd en dit heeft toch wel wat effecten op mens, dier en milieu.

Oorsprong

Landen als Spanje, Frankrijk, België en Nederland staan, na het verzetten van de klok op zomertijd, twee uur achter op de zonnetijd. Immers 10 uur is eigenlijk 12 uur. Om de oorsprong van dit fenomeen te achterhalen, moeten we bijna honderd jaar terug in de tijd, meer bepaald naar de periode van WO I. Tijdens de Bezetting, rond 1911, werd de klok gelijkgezet met de tijd van Berlijn. Na de Bevrijding bleef men deze tijd behouden. Toen in 1976 ten gevolge van de oliecrisis werd besloten om over te schakelen op zomertijd en er dus nog een uur bijkwam, kreeg men dus twee uur verschil met de tijd van Greenwich. Het idee van twee uur meer zomertijd is echter veel ouder. George Vernon Hudson (Nieuw-Zeeland 1867 - 1946) schreef reeds in 1895 een verslag naar de Wellington Philosophical Spciety met een verzoek om "a two-hour daylight saving shift" in te voeren. Hij bestudeerde graag insecten en daarvoor had hij daglicht nodig. Aangezien het donker was toen hij van zijn werk kwam, had hij graag de tijd aangepast aan de menselijke activiteiten. Het idee was geboren, maar werd niet aanvaard in die tijd.

Is het nu vooruit of achteruit?

Een handig ezelsbruggetje om te onthouden wat je nu precies wanneer moet doen is het volgende: voor de zomertijd, dus in het VOORjaar, moet je de klok een uur VOORuit zetten. En in het najaar voor de wintertijd dus een uur achteruit.

Postieve effecten

Mens
Veel mensen kijken reikhalzend uit naar het laatste weekend van maart, wanneer de klok weer een uur wordt vooruitgezet. Eindelijk gaan de avonden langer worden en bij goed weer betekent dat een uur langer buiten blijven en genieten van zon en licht. Lekker barbecuen, bijeenkomen met vrienden. Meer licht, dat betekent dus ook meer energie en vitaminen. Ook voor de toeristische sector is de zomertijd een boost. Activiteiten kunnen langer duren, openluchtsportcentra trekken meer volk. Denk maar aan de tenniscourts. En als het dan ook nog langer licht blijft, blijven de mensen nog eens plakken op het terras. Het sociale leven gaat er op vooruit, iedereen komt terug uit zijn huis.

Milieu
Doordat het langer licht blijft, wordt er minder licht en dus electriciteit en energie verbruikt. Langer licht betekent ook langer warm, dus ook minder verwarming. Meer buiten betekent ook minder televisie. In totaal zou het toch gaan om een energiebesparing van zo'n 4% op het jaarlijkse verbruik.

Negatieve effecten

Maar niet iedereen is zo gelukkig met deze verplichting.

Mens
Veel mensen hebben last van de omschakeling, zijn helemaal uit hun rythme, hun biologische klok is helemaal ontregeld, ze raken 's morgens niet wakker en vallen 's avonds niet in slaap. Te veel licht, luidt het dan. Ook kleine kinderen kunnen er flink last van hebben, honger hebben wanneer het niet moet, slaap op onmogelijke uren en anderzijds de slaap niet kunnen vatten als het dan wel zou moeten. Zij zijn immers minder klokgevoelig en leven meer met licht en donker. Grotere kinderen en volwassenen kunnen door het slaapgebrek last hebben van concentratiestoornissen op school en op het werk.
Voor mensen die buiten werken en voor landbouwers is het ook niet echt een pluspunt. Zij staan immers veel te lang in de hitte. Tien uur is eigenlijk twaalf uur, dus van tien tot twaalf zijn zij eigenlijk blootgesteld aan de hoogste temperaturen van de dag.

Dier
Als u dacht dat alleen mensen gevoelig zijn aan de plotse verandering, dan hebt u het mis. Ook dieren weten er van. Melkkoeien bvb. gaan flink wat minder produceren gedurende een zekere periode. Ook zij zijn lichtgevoelig en niet klokvast.

Milieu
Het is warm gedurende een groot deel van de dag, dus gaat men in de meeste bureau's airco plaatsen. Slecht voor het milieu! Ook in de auto wordt de airco steeds vaker opgezet. Nefast voor de benzinerekening! Om dan nog maar te zwijgen over de gezondheid. Met het gesloten circuit van de airco gaan de microben rustig rond, zodanig dat als één iemand iets heeft, het makkelijk rondgaat. Bovendien moet je heel de dag binnen met een vestje aanzitten en zit je lekker koel. Wanneer het werk uit is en je gaat naar buiten, krijg je gewoon een slag van de hamer door de plotselinge hitte die je overvalt. En als je dan in je auto gaat zitten en naar huis rijdt, dan zou je wel eens een dipje kunnen krijgen door de hitte, met alle gevolgen vandien.
Door het licht worden primaire vervuilers omgezet in secundaire vervuilers. Ook blijft de vervuiling laag hangen. Bij een hittegolf krijg je dan smogalarm. Ook al niet erg gezond.
's Avonds gaat men energie uitsparen, maar die gaat men dan 's morgens weer verliezen. Want nu steekt men 's morgens het licht langer aan en gaat ook de verwarming een graadje hoger wanneer we uit ons bed komen en ons moeten klaarmaken om te gaan werken. En soms vergeten we die wel terug af te zetten voor we vertrekken.
Ook door het feit dat het langer licht blijft, gaat men zich meer verplaatsen: naar de sportclub, naar een famileifeestje, naar vrienden. En meestal gebruiken we daar onze auto voor. Ook niet echt milieuvriendelijk!

Dat iedere medaille een keerzijde heeft, bewijst ook weer de eeuwige discussie over zomer- en wintertijd. Velen zijn er voorstander van om de zomertijd af te schaffen, maar voorlopig is dat nog niet echt aan de orde.

Dus laten we voorlopig maar lekker genieten van de zalige, lange zomeravonden!