Spel en geslacht in de ontwikkeling van het kind

In dit artikel wordt een samenvatting gegeven van de conclusies over genderontwikkeling en het spel van opgroeiende kinderen. Het geeft een introductie op de ontwikkeling van het kind en biedt daarnaast eventuele verklaringen voor de genderverschillen.

Kinderen zijn meer gericht op leeftijdsgenoten, dan op ouders. De evolutionaire verklaring hiervoor is dat leeftijdsgenoten een grotere rol in de toekomst zullen spelen met betrekking tot overleving en reproductie. Kinderen na de leeftijd van vier à vijf jaar brengen meer tijd door met andere kinderen dan met hun ouders. Dit is in de meeste culturen het geval. In de meeste onderzochte culturen spelen kinderen met leeftijdsgenoten van het eigen geslacht. De seksespecifieke vaardigheden en stijlen worden zo geleerd.

Kinderen spelen

Kinderen leren door te spelen. Jonge zoogdieren leren vaardigheden in spel die overleving en reproductie promoten. Er zijn daarnaast universele spelen die specifiek zijn voor kinderen, hierdoor ontwikkelen kinderen soortspecifieke vaardigheden, die verschillen per cultuur.

Naast deze functies benoemde Piaget het belang van het spelen met andere kinderen zonder de supervisie van volwassenen. Daar wordt de basis gelegd voor de morele ontwikkeling, want kinderen leren sociale regels en redeneren door met elkaar te discussiëren.

Vygotsky geeft in zijn theorie weer hoe kinderen in spel leren controle te hebben over hun impulsen, omdat ze door elkaar gewezen worden op regelovertreding. De zelfhantering die zij leren is van belang voor het leren omgaan met anderen in de omgeving, ze leren namelijk de sociale regels en rollen.

Genderverschillen in de sociale ontwikkeling

Genderverschillen zijn in elke cultuur het product van biologische verschillen in het geslacht samen met culturele modellen en verwachtingen. Gender refereert naar de verschillen die gegeven worden aan mannen en vrouwen. Deze verschillen kunnen cultureel variëren.

Gray (2007) beschrijft de verschillen in gedrag van, en dat van ouders richting, jongens en meisjes. Meisjes zijn meer responsief en kijken vooral met interesse naar hun moeder. Jongens laten vaker boosheid zien in hun gezichtuitdrukking en zijn minder responsief en sneller prikkelbaar. De verschillen tussen het gedrag van ouders richting jongens en meisjes worden door Gray (2007) beschreven door de bevindingen van verschillende auteurs weer te geven. Hij concludeert hieruit dat meisjes veelal meer aandacht en hulp krijgen en dat van jongens meer zelfstandigheid wordt verwacht.

Genderidentiteit en de zelfgecreëerde scheiding van jongens en meisjes

Gray (2007) geeft weer hoe kinderen zelf hun genderidentiteit uitdragen en zichzelf vormen naar de genderrollen die verwacht worden in hun cultuur. Kinderen zijn zich vanaf vier à vijf jaar al bewust van hun eigen genderidentiteit en vinden het erg belangrijk als zodanig herkent te worden. De scheiding tussen jongens en meisjes is terug te vinden in hun spel. Vanaf drie jaar spelen kinderen het liefst met kinderen van hun eigen geslacht en de keuze in spel wordt beïnvloed door de norm van hun cultuur wat betreft meisjes- en jongensspel. Deze scheiding wordt versterkt doordat kinderen die spelen met het andere geslacht verkiezen worden geplaagd. Deze reactie is onevenredig, want het wordt minder erg gevonden wanneer meisjes deze scheiding doorbreken. Dit verschil in reactie is ook bij ouders geobserveerd.

Verschillen in vriendengroepen met alleen jongens of meisjes worden soms gezien als twee aparte subculturen en dit duidelijke verschil tussen jongens- en meisjesspel is bijna in elke cultuur aanwezig. Dit verschil is minder sterk wanneer kinderen thuis of met buurtkinderen spelen van verschillende leeftijden en geslacht. © 2008 - 2009 Oosterink, gepubliceerd in Psychologie (Mens en Samenleving) op 19-06-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Oosterink is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Gender ontwikkeling: Je hebt jongens en meisjes, mannen en vrouwen. De geslachtsrol van een persoon wordt gender genoemd. Naast biologische en fysiologische verschillen zijn er ook verschillen in cognitie, s…
• Onderwijsprogramma Kaleidoscoop: Kaleidoscoop is een totaalprogramma dat zich richt op de brede ontwikkeling van kinderen. Het programma kent vijf basisprincipes. Die worden hieronder kort besproken (Hohmann…
• Probleem of stoornis: Genderidentiteitsstoornis: In de ontwikkeling tot man of vrouw zijn twee fasen te onderscheiden: een fase waarin het kind zich bewust wordt van het eigen geslacht, en een fase waarin st…
• Factoren die de ontwikkeling beïnvloeden: Als je de opleiding SPW doet en je hebt als doelgroep kinderen gekozen, moet je op een gegeven moment weten welke factoren de ontwikkeling van het jonge kind beïnvlo…
• Convergentieleer (Pedagogiek): De convergentie leer is een belangrijke stroming binnen de pedagogiek. Het is een tussenweg tussen de natuurlijke goedheid van de mens en de vormbaarheid van de mens. Hieronder…

Bronnen en/of referenties

• Gray, P. (2007). Psychology. New York, NY: Worth Publishers.