Emigreren naar Oostenrijk

Na een paar jaren geleden naar Karinthië te zijn verhuisd, wordt het tjd om de balans op te maken. Is emigreren wel zo leuk, is Oostenrijk wel zo leuk en hadden we dat van tevoren kunnen weten? De roze bril is afgezet en het vakantiegevoel is voorbij.

De droom

Emigreren, waarschijnlijk droomt iedereen er wel eens over. Nederland met z’n regeltjes, files, drukte en criminaliteit. Alles achter je te laten en een heel nieuw leven te beginnen in het land van je dromen. Rust, ruimte, mooie natuur. Meer heb je niet nodig, toch? Programma’s als “Ik vertrek” zijn razend populair. Mensen die in een ander land hun dromen uit laten komen door een heel ander leven te beginnen. Wie wil dat niet? Dat er ook zaken fout of gewoon anders kunnen gaan dan verwacht, daar denken we van tevoren liever niet aan. Dat overkomt anderen, ons niet. De leukste en spannendste afleveringen zijn die waarbij geëmigreerd wordt zonder butget, een zeer krappe tijdslimiet, geen enkele kennis van taal, van het land, diens economie, zeden en gewoonten, geen enkele ervaring hebben in hetgeen men daar wil gaan doen. Nooit verdiept in het systeem van vergunningen, makelaars, notarissen, ambtenarij (en vooral de traagheid daarvan) en “de regeltjes” (daar is Nederland niet uniek in).

Oostenrijk wordt een steeds populairder emigratieland. De prachtige natuur, bergen, meren, bossen, de ruimte, rust, de vriendelijke volksaard en een niet al te exotische taal maken het land bij uitstek geliefd bij natuurliefhebbers, wandelaars, jagers en wintersporters. Dat bewijst het groeiend aantal vakantiegangers dat Oostenrijk aandoet, zowel in de zomer als in de winter.

De taal

Het begint met de taal. Voor velen is dat het sluitstuk van het avontuur. Het slimste en het makkelijkste is toch echt om de taal zo goed te beheersen dat je fatsoenlijk kwaad op iemand kan worden, want dat zal je best eens nodig hebben.
Bedenk echter goed, Duits is nog geen Oostenrijks en Oostenrijks is nog geen Karinthisch, Tirools of Weens. Bovendien spreekt men in elk dal een ander dialect. De streektalen kun je alleen maar ter plaatse leren. Hoewel niemand verwacht dat je het plaatselijke dialect direct al bij aankomst spreekt, zal men niet snel moeite doen om goed verstaanbaar Duits te spreken. Meestal omdat men het niet kent, de wereld loopt vaak niet veel verder dan tot het volgende dal. Omgekeerd kan het voorkomen dat jouw “hochdeutsch” volstrekt niet begrepen wordt.

Karinthië

Oostenrijkers, en met name Karinthiërs, zijn heel trots op hun land. Zo trots dat het soms enge vormen aanneemt. In veel opzichten denkt men in termen van “de grootste, de beste, het mooiste van Europa” en niet zelden van de gehele wereld. Zeker in Bundeslanden als Karinthië. Daar wordt de term beste en grootste ter wereld te pas en te onpas gebruikt. In de politiek, journalistiek, op billboards, maar ook gewoon bij de buurtsuper. Alles uit Oostenrijk, of nog beter uit Karinthië, is het beste, de sporthal is de grootste van Europa en het natuurpark wat bij het dorp ligt is het mooiste van de hele wereld. Hoe groot die wereld is, daar heeft men geen idee van. Niet zelden weet men bijvoorbeeld niet waar Nederland ligt, denkt men dat Oostenrijk de EU heeft uitgevonden en is men overtuigd van het eigen gelijk. Zoals Oostenrijk het doet is het het beste en zou door de hele wereld als voorbeeld gezien moeten worden. Hier geldt: ”Bei uns ist alles besser”. Dat wordt ze van jongs af aan ingepompt, op de lagere school begint dat al. Kritiek wordt hier nauwelijks geleverd, hooguit in de grote landelijke kranten, maar de rest van de pers is behoorlijk gezagsgetrouw. Dit alles zal natuurlijk wel met het omstreden verleden te maken hebben, het hangen tegen grote broer Duitsland en een onderhuids minderwaardigheidscomplex. Het land probeert zich krampachtig te ontworstelen aan zijn alpenidylle, en mee te gaan in de vaart der volkeren. In een geforceerde manier om ook modern te zijn, komen sommige zaken als volkomen belachelijk over (op ons westerlingen). Moderne architectuur stamt uit de 70-er jaren, woninginrichting uit de 90-er jaren. Menig fraai authentiek dorp is verpest met een afzichtelijk bankgebouw, stadhuis of supermarkt. Het zou het modernste land van het voormalige oostblok kunnen zijn, en tegelijkertijd houdt men stevig vast aan tradities. De klederdracht van dirndljurken en lederhosen is geen folkloristisch verschijnsel voor de toeristen, maar dodelijke ernst, het is de ziel van het volk. Dat merk je ook aan de politiek. De politicus die niet wekelijks met een stuk of 20 foto’s in 50-er jaren pose in de lokale pers verschijnt, is kansloos bij de volgende verkiezingen. Daarnaast schuwt men niet om de zelfverheerlijking bijna Stalinistische vormen te laten aannemen. Tijdens verkiezingen worden om de 10 meter erorme billboards langs de wegen geplaatst met de breedlachende kandidaten er op, liefst in klederdracht.

Tot slot

Zo leer je een land en diens volk kennen. Van het land wat ooit het land van je dromen was, blijkt de dagelijkse realiteit weerbarstig. Tijdens vakanties lees je (meestal) geen kranten en zie je geen huis- aan-huis bladen. Ondergedompeld in het dagelijks leven krijg je te maken met zaken die niet in de reclamefolders staan. Veel kun je van tevoren gewoon niet weten, ook al heb je je nog zo goed voorbereid. Sommigen noemen dit “avontuur”, en dat is het ook. Maar blijf wel realistisch en vraag je af en toe eens af: is dit nou wel zo leuk, is dit nog wel het land van mijn dromen, in hoeverre kloppen de dromen met de werkelijkheid? Soms kan het beter zijn dat een land gewoon vakantieland blijft. De meeste, zo niet alle, bovengenoemde zaken krijg je dan niet mee, je ziet alleen de leuke dingen en het blijft een leuk land. Je definitief vestigen in een ander land betekent ook accepteren dat een land anders blijkt te zijn dan je gedacht had.