InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Sociaal > Het vreugdevuur: traditie van Scheveningen en van Duindorp

Het vreugdevuur: traditie van Scheveningen en van Duindorp

Het vreugdevuur: traditie van Scheveningen en van Duindorp Vreugdevuren zijn van alle tijden en nog steeds heel actueel te noemen. Nederland kent diverse vreugdevuren, maar de meest spectaculaire vuren zijn in het westen van Nederland te vinden. Jaarlijks trekken het vreugdevuur van Scheveningen-Dorp en het vreugdevuur van Duindorp talloze bezoekers naar de Hollandse kust om de opbouw van de stapels en de verbranding daarvan tijdens de jaarwisseling te zien. Hoe is deze traditie ontstaan en verworden tot een professioneel evenement? Wie een warme, bijzondere jaarwisseling wil ervaren, is een bezoek aan dit evenement van harte aan te bevelen.

Vuur en vreugdevuren

Vlammen hebben sinds de beheersing van vuur door de mens eeuwenlang een symbolische rol in het menselijk bestaan gespeeld, met name tijdens de donkere wintermaanden. Heidense zonaanbidders gebruikten in het verre verleden al brandstapels en kaarsen tijdens hun winterrituelen. De latere christenen namen sommige van deze heidense gebruiken over en vermengden ze met hun eigen tradities. Te denken valt aan het heidense gebruik om rond de winterzonnewende een boomstam te verbranden, zoals nog steeds gebruikelijk is in een aantal Europese landen (joeltijd). De Franse kerstlekkernij de chocolade kerststronk (letterlijk ook 'bûche de Noël') is duidelijk afgeleid van dit gebruik. Een ander voorbeeld is het branden van uitzonderlijk grote kaarsen tijdens heidense rituelen gedurende de winterperiode. Het gebruiken van lampjes (eerder kaarsen) in de kerstboom is afgeleid daarvan. Het licht in de boom - naar zeggen van christelijke gelovigen - vertegenwoordigt de ster van Bethlehem ofwel het licht als symbool voor Jezus.

Opkomst van de traditie op Scheveningen en in Duindorp

kerstboom / Bron: Arunkuchibhotla, Unsplashkerstboom / Bron: Arunkuchibhotla, Unsplash
Het gebruik van groen in huis was al eeuwen zowel bij heidenen als christenen een vast winterritueel, maar de versierde kerstboom zoals wij die kennen, is nog niet zo oud. De bakermat van de huidige vreugdevuren is waarschijnlijk de toenemende belangstelling om in huis rond kerst een groenblijvende boom te versieren. Het versieren van een boom met kerst is mogelijk overgewaaid vanuit Duitsland naar Engeland om zich vervolgens als jaarlijkse traditie te verspreiden over de rest van Europa. Kerstbomen werden in Nederland medio de 19e eeuw na de kerstdagen gretig opgehaald en vervolgens verbrand. Dit kan het begin van de jaarlijkse vreugdevuurtraditie zijn geweest, die slechts door de oorlogsjaren (WOII) werd onderbroken tijdens de bezetting.

'Rausen'

Na de oorlogsjaren is het verzamelen van kerstbomen (het 'rausen') voor het vreugdevuur met extra elan opgepakt. Deze Scheveningse traditie werd door bepaalde Haagse wijken (zoals de Schildersbuurt) ook opgepakt, omdat zij vreugdevuren in hun eigen wijk wilden houden. De concurrentie tijdens het 'rausen' was aanleiding tot schermutselingen en diverse ongeregeldheden. Dit alles en het brandgevaar (de hoogte en het assortiment aan het te verbranden materiaal) lag onder meer aan de beslissing ten grondslag om op den duur de vreugdevuren in de wijken aan banden te leggen en de jaarwisseling op punten beter te reguleren. De vreugdevuren van Scheveningen en Duindorp verhuisden naar het strand. Het te verbranden materiaal bestaat tegenwoordig uit ingezamelde en/of gedoneerde houten pallets.

Waar staat het vreugdevuur?

ScheveningenSorp bouwt zijn vreugdevuur op het Noorderstrand van Scheveningen, terwijl Duindorp zijn vreugdevuur bouwt op het Zuiderstrand van Scheveningen. Het wedstrijdelement tussen de twee vreugdevuren is officieel verdwenen (maar niet het fanatisme), omdat de hoogte op een maximum is gesteld (35 meter). De veiligheid van de 'stapelaars', zoals de bouwers heten, staat uiteraard voorop. De opbouw van het vreugdevuur - het stapelen van de houten pallets - vindt elk jaar plaats tussen 27 tot en met 31 december. Klokslag middernacht op oudejaarsavond worden de vreugdevuren aangestoken.

Erfgoed

Op 27 december 2014 is het vreugdevuur Scheveningen benoemd tot Nationaal Immaterieel Cultureel Erfgoed van Nederland. Op 1 december 2015 is het vreugdevuur Duindorp eveneens benoemd tot Nationaal Immaterieel Cultureel Erfgoed van Nederland.

Nationale evenementen

Inmiddels is de vroegere boomverbranding traditie verworden tot een groot en spectaculair evenement. Beide organisaties werven heel actief hun fondsen via lokale sponsors of donoren. De verkoop van merchandising zoals truien en mutsen en plaatselijke collectes door enthousiaste vrijwilligers spekken de kas van de organisatie. Zo draagt iedereen uit de gemeenschap op zijn manier een steentje bij om deze traditie levend te houden. Het evenement kan qua aandacht en bekendheid wedijveren met de nationale duik in zee op 1 januari nabij de Scheveningse pier of de vuurwerkshows die in de zomer aan het Scheveningse strand worden gehouden. Overigens wordt het vreugdevuur tegenwoordig omlijst met een professionele vuurwerkshow.

© 2017 - 2018 Meus, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Scheveningen, uittips voor een dagje uit of weekendje wegScheveningen, uittips voor een dagje uit of weekendje wegScheveningen wordt door velen gezien als de badplaats van Nederland. Het mooie uitgestrekte strand en de gezellige boule…
Speelschema Topklasse zaterdag 2013-2014Speelschema Topklasse zaterdag 2013-2014De Topklasse voor zaterdagclubs 2013-2014 zal beginnen op 24 augustus 2013 en de laatste wedstrijden zullen plaatsvinden…
Speelschema Topklasse zaterdag 2012-2013Speelschema Topklasse zaterdag 2012-2013Speelschema Topklasse zaterdag 2012-2013. De Topklasse bestaat uit een competitie voor clubs die op zondag voetballen en…
Vuurwerkfestival Scheveningen, ieder jaar een spektakelVuurwerkfestival Scheveningen, ieder jaar een spektakelVuurwerkfestival Scheveningen, een jaarlijks terugkerend spektakel dat per avond tienduizenden bezoekers trekt. Drie ope…
Het ongeluk van Raard op Nieuwjaarsmorgen 2013nieuws uitgelichtHet ongeluk van Raard op Nieuwjaarsmorgen 2013Het dorpje Raard in Friesland werd op Nieuwjaarsmorgen van 2013 wreed opgeschrikt tijdens de feestvreugde rond het nieuw…
Bronnen en referenties
  • http://www.saywhydoi.com/symbols-of-christmas-the-story-of-christmas-lights/
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Yule
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Yule_log
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Christmas_tree
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Vreugdevuur
  • http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-bonfire
  • https://vreugdevuur-scheveningen.nl/historie/
  • https://denhaagfm.nl/2017/10/24/vreugdevuren-duindorp-en-scheveningen-mogen-doorgaan/
  • https://www.whychristmas.com/customs/trees.shtml
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Inventaris_Immaterieel_Cultureel_Erfgoed_Nederland
  • https://www.ad.nl/den-haag/vreugdevuur-duindorp-opgedragen-aan-sander~a1b03b72/
  • http://www.historytoday.com/alison-barnes/first-christmas-tree
  • Afbeelding bron 1: Arunkuchibhotla, Unsplash

Reageer op het artikel "Het vreugdevuur: traditie van Scheveningen en van Duindorp"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Meus
Laatste update: 31-12-2017
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Sociaal
Bronnen en referenties: 13
Schrijf mee!