Het basisinkomen

Is het basisinkomen een oplossing voor de huidige economische en maatschappelijke problemen? Of is dit idee een droom, een sociale utopie? Het basisinkomen is een plan voor een herindeling van de sociale structuur in de maatschappij. Het is een onderdeel van een pakket aan maatregelen. Het basisinkomen behelst dat mensen onvoorwaardelijk een inkomen wordt gegeven wat fors hoger ligt dan de huidige bijstandsuitkering namelijk 1500 euro tot 2000 euro. ´Kan dat wel?´, zullen veel mensen zich afvragen als ze voor het eerst van dit plan horen. Het is geen nieuw plan. Op vele plekken in de wereld is het uitgeprobeerd en altijd met groot succes. Mensen blijken niet lui te worden als ze een basisinkomen krijgen; ze worden juist productiever! De stigmatisering van medemensen verdwijnt want niemand ´teert meer op gemeenschapsgeld´.

Inhoud:


Geen overheadkosten

Onvoorwaardelijk betekent dat er geen voorwaarden zijn om aan te voldoen. Iedereen, arm, rijk, blank, gekleurd, man, vrouw, gehandicapt of gezond mag volgens de voorstanders van het basisinkomen een structureel inkomen krijgen. Wat betekent dit voor een maatschappij? Het biedt ontzettend veel voordelen voor mensen. Ten eerste moeten we ons bedenken dat ons huidige sociale stelsel grossiert in beroepen als sociale controleurs, ambtenaren, helpdeskmedewerkers, baliemedewerkers en uiteraard de managers. Het UWV, uitkerende instanties, controlerende instanties, sociale hulpverleningsgroepen zijn continue bezig om te kijken of iemand wel ´recht´ heeft op een uitkering, of iemand aan de voorwaarden voor een uitkering voldoet. Dat systeem is zo uit de hand gelopen op het gebied van regelgeving dat het nooit meer goed komt; elke maatregel om het stelsel te handhaven leidt tot meer van dit soort weinig productieve beroepen. Deze beroepen worden allemaal opgeheven in een maatschappij waar men het basisinkomen hanteert. Dat spaart in Nederland miljarden euro´s aan overheadkosten in de vorm van: personeel- en directiesalarissen, bedrijven, energierekeningen, materiaalkosten, logistieke uitgaven, wagenpark en wat al niet meer. Dit geld wordt voortaan niet meer besteed aan de ambtenarij maar kan ten goede komen van de bewoners van Nederland.

In deze videoclip laten rapper Pharao en zangeres Yara zien hoe Het goeie leven in een maatschappij met een basisinkomen eruit kan zien.

Controlemaatschappij of compassiemaatschappij

Als mensen elkaar controleren of ze recht hebben op een uitkering dan leren we elkaar angstig te zijn voor de medemens. Een basisinkomen aan elkaar geven betekent dat je empathie, altruïsme en compassie betoont. Met andere woorden: je vervangt geld door liefde voor elkaar, voor je naasten. Dat klinkt misschien zweverig maar het heeft een hele sterke, rationele basis. Uit experimenten met het basisinkomen blijkt dat mensen veel productiever worden en zich gaan inzetten voor de maatschappij. Het stimuleert collectief gedrag. Je zet je in voor elkaar. Bovendien worden mensen creatiever. daarnaast is het ook goed voor de economie want er is meer financiële ruimte en vrijheid voor het opzetten van een eigen bedrijf.

Slechte banen zullen verdwijnen

Wanneer je je geen zorgen hoeft te maken om een inkomen, sta je sterker in je onderhandelingspositie met een bedrijf. Als de baas je uitbuit, dan ga je gewoon bij hem of haar weg; het basisinkomen zorgt dat je niet afhankelijk bent van een (slechte) werkgever. Daardoor zullen werkgever zich socialer moeten betonen aangezien anders niemand weer voor hem wil werken. Bovendien betekent het dat banen die niemand wil doen en die geen maatschappelijke waarde hebben zullen verdwijnen. Denk hierbij aan banen zoals assistent-manager, mensen die in feite het werk van een manager doen maar dan tegen een laag salaris, terwijl de manager zichzelf weer een een aantal ´thuiswerkdagen´ heeft toebedeeld. Dat soort uitbuitingspraktijken zullen stoppen als het basisinkomen wordt ingevoerd.

In januari 2014 startte een actie op Europees niveau om het basisinkomen op de politieke agenda te zetten. In vier maanden zijn al bijna 300.000 van de benodigde één miljoen handtekeningen verzameld.

Experiment met nieuw sociaal systeem

Experimenten met het basisinkomen in India, Canada en Brazilië tonen aan dat mensen productiever gaan worden als ze een basisinkomen hebben. Men heeft meer voor elkaar over. Deze productiviteit uit zich bijvoorbeeld in het doen van vrijwilligerswerk dat uiteindelijk de samenleving geld bespaart. Voorbeelden:
  • Mensen doen sneller boodschappen voor de oude buurvrouw zodat thuiszorghulp niet nodig is.
  • Mensen doen huishoudelijk werk voor een zieke zodat deze thuis kan genezen, wat ziekenhuiskosten scheelt.
  • Mensen hebben de tijd om zelf de straat waarin ze wonen schoon te houden zodat er minder schoonmaakpersoneel nodig is.

Altruïsme ipv controlemaatschappij

Het moge wonderlijk lijken, maar dit soort dingen gebeuren als mensen een basisinkomen krijgen. Geconfronteerd met en geïnspireerd door het altruïsme wat over hen wordt uitgestort gaan mensen zelf iets goeds doen voor hun omgeving. In onze huidige samenleving zijn we zo opgevoed door represaillemaatregelen, straffen en controlerende instanties dat mensen cynisch en egoïstisch worden. De voorstanders van het basisinkomen gaan ervan uit dat mensen zo worden door het systeem zelf; als het systeem op altriuïsme en compassie is gebaseerd dan verandert de mens daarin mee; zo voeden we elkaar op. Verder is er een aantal mensen dat hun eigen talenten ontplooit en omzet in een eigen bedrijf. Ook dit gegeven onderstreept de hogere productiviteit van de mens die geniet van een basisinkomen.

Kapitaal

Er is genoeg kapitaal om deze maatschappijvorm te bekostigen. In feite heeft op dit moment minder dan een half procent van de mensheid 90% van het kapitaal. Dat is een totale wanverhouding die in principe vrij eenvoudig overboord kan worden gezet. Immers: de echte profiteurs van ons huidige systeem, de superrijken, zijn zwaar in de minderheid. Door bewustwording en educatie van de mensheid kan er snel een meerderheid komen voor het basisinkomen, ondanks alle tegenwerpingen die we vanuit onze culturele achtergrond hebben geleerd, namelijk: mensen zullen vervallen in luiheid, er is niet genoeg geld en er is nu al werkloosheid.

Subsidies voor rijken afschaffen

Het kapitaal komt niet alleen voort uit de verdwenen controlestructuur die onze verzorgingsstaat eigen is. Dit geld komt onder andere voort uit :
  • De verminderde criminaliteit die ontstaat,
  • De verminderde druk op het gezondheidsstelsel doordat buren elkaar meer helpen en een herverdeling van het kapitaal,
  • De afschaffing van subsidies voor de rijken. Deze subsidies worden vervangen door het basisinkomen, dat uiteraard ook voor rijke mensen geldt.

Economie is geen exacte wetenschap maar een sociale wetenschap.

Belasting wordt eenvoudiger

In navolging van het basisinkomen zullen huursubsidies, ziektenkostenbijdragen en belastingaftrek op lijfrentepolissen moeten worden afgeschaft. Vooral deze laatste maatregel is een grote subsidie voor rijke mensen. Het afschaffen van deze maatregelen betekent uiteindelijk dat de belastingdienst het met een stuk minder mensen en materieel afkan; de samenleving wordt een stuk eenvoudiger. Bovendien blijkt hieruit dat het basisinkomen wel als maatregel op zich kan worden gezien maar dat de invoering ervan onderdeel is van een groter pakket aan beleid dat meer gericht is op compassie dan op het elkaar controleren. Een basisinkomen is onderdeel van een nieuw maatschappelijk systeem.

We zijn niet lui als de lonen goed zijn

Wat de vermeende luiheid van mensen betreft kunnen we eenvoudig maar zeer waarheidsgetrouw stellen dat werkloosheid een gecreëerde illusie is. In feite is er zeer veel werk alleen zijn banen slecht betaald. Voor een bijzonder groot deel van de banen geldt dat het verschil tussen een uitkering en een baan minimaal is. De lonen zijn veel te laag; als er goede lonen zouden zijn, zijn mensen echt bereid om te werken. Deze waarheid zul je zelden vanuit de kant van de overheid of het bedrijfsleven horen; zij hebben baat bij lage lonen en mensen die hard werken. Dan hebben ze namelijk minder tijd om het systeem te overdenken zodat ze er niet tegen in opstand komen. Bovendien zorgt een ´werkloosheidsprobleem´ creëren, wat overheid en bedrijfsleven samen doen, ervoor dat men de bevolking er kan van overtuigen dat de lonen laag blijven zodat bedrijven meer mensen aan het werk kunnen zetten. Politici hanteren deze redenering al vele tientallen jaren en toch is er werkloosheid. Het blijkt dat bedrijven helemaal niet meer werknemers aannemen als de lonen laag zijn. Bedrijven hebben werkloosheid nodig om de lonen laag te kunnen houden; dat is een verwording van de algemene rechten van de mens die in de wereld is gekomen door de ongebreidelde geldzucht van industrie en bedrijfsleven.

Vrijheid als hoofdreden

Er is een belangrijke ethische reden om de weg in te slaan naar een basisinkomen. Basisinkomen geeft zekerheid en vrijheid. Onze huidige maatschappij is niet vrij. Hier wonen weinig vrije mensen. Alleen als je geld hebt kun je een gevoel van vrijheid beleven. De meeste mensen moeten slechte, saaie banen accepteren tegen een laag loon. Momenteel moeten we 40 uur per week werken en zijn de meeste mensen twee uur per dag aan het heen en weer reizen naar hun werk. 48 uur per week opgeslokt worden tot je werk betekent dat je weinig ruimte hebt om echt creatieve dingen te ondernemen.

In dit artikel staat een visie verkondigd. Deze visie wordt gedragen door mensen als professor Guy Standing, verbonden aan de faculteit development studies van de Universiteit van Londen, professor Flanagan van de universiteit van Richmond, de bekende economen economen F.A. Hayek en Milton Friedman en Bruce bartlett, beleidsmedewerker onder de regering van Reagan en George H.W. Bush.

Milton Friedman, voorstander van het basisinkomen. / Bron: The Friedman Foundation for Educational Choice, Wikimedia Commons (CC0)Milton Friedman, voorstander van het basisinkomen. / Bron: The Friedman Foundation for Educational Choice, Wikimedia Commons (CC0)

Goed voor het bedrijfsleven

Tot dusver heb je misschien allerlei positieve kanten gelezen van het basisinkomen voor de mens en negatieve voor het bedrijfsleven. Toch vaart ook het bedrijfsleven wel bij het basisinkomen, maar dan moeten we wel aan bepaalde afspraken voldoen. Zo is het belangrijk om te beseffen dat mensen niet meer afhankelijk zijn van het werken voor een bedrijf. Daardoor zou het nog gemakkelijker moeten zijn om iemand te ontslaan en om iemand aan te nemen. De markt wordt een stuk flexibeler. Aangezien het salaris van een bedrijf voor een werknemer een extra inkomen is bovenop het basisloon, is het reëel om van de werknemers meer flexibiliteit te vragen. Verder is het bedrijfsleven als geheel gebaat bij het opstarten van nieuwe bedrijven. Als mensen een basisinkomen hebben, is er ruimte om de droom van velen te verwezenlijken; het beginnen van een nieuw bedrijf. Hierdoor neemt de bedrijvigheid toe wat gunstig is voor de economie. Een goedlopende economie is belangrijk voor heel de ondernemingssector.

Keuzevrijheid door basisinkomen

In principe is het zo dat je kan kiezen als je een basisinkomen hebt. Je hebt veel meer keuzevrijheid.
  • Je kunt simpel leven en goedkoop.
  • Je kunt aan de weg timmeren met een eigen bedrijf zonder financieel risico.
  • Je kunt je bezig houden met vrijwilligerswerk.
  • Je kunt cursussen doen en studeren en daarmee de kenniseconomie vergroten.
  • Je kunt je richten op creatieve talenten die je wilt ontwikkelen zoals kunst en muziek.

Basisinkomen is boost voor de economie

Al deze vrijheden hebben twee overeenkomsten: ze kunnen makkelijker ontplooid worden in een samenleving waar men het basisinkomen hanteert en deze vrijheden komen de samenleving ten goede. Er zullen meer bedrijven en bedrijfjes ontstaan waar mensen datgene doen wat ze daadwerkelijk leuk vinden. Mensen kunnen makkelijker worden ingehuurd omdat bedrijven geen loonbelasting meer betalen. Alle belasting die voortaan nog geheven wordt, komt uit secundaire belastingen; de huidige BTW-heffing op een product. Alle belastingmedewerkers en vele CWI-kantoren kunnen een andere bestemming krijgen en zijn geen kostenpost voor de maatschappij meer. Miljoenen die moeten worden uitgegeven aan folders, voorlichtingsfilms, reclames vloeien direct terug naar de deelnemers van de maatschappij in plaats naar enkele bedrijven.

Zekerheid

Het basisinkomen is een zekerheid. De overheid verzekert mensen van een bestaan. Hierdoor zal het geluksgevoel van de mens toenemen. Dat is een ethisch wenselijke uitkomst van grote maatschappelijke waarde. Er is namelijk minder noodzaak tot criminaliteit. Onzekerheid kan ook leiden tot escapistische gedragingen als alcohol- en drugsverslaving. Ook hier is minder reden toe in een maatschappij met een basisinkomen. Vooral de sociaal zwakte groepen hebben deze zekerheid hard nodig. Hoe je het ook wendt of keert: er is een duidelijk verband tussen opleidingsniveau en criminaliteit. Hoe lager de opleiding, des te groter de criminaliteit. Dat heeft grotendeels te maken met het feit dat een laag opleidingsniveau ook een laag salaris betekent. Mensen hebben te weinig geld in vergelijking met hun naasten en vanuit deze jaloezie kan diefstal, oplichting, roofovervallen en allerlei crimineel gedrag het gevolg zijn. Natuurlijk is er in een samenleving met een basisinkomen een belangrijke voorwaarde dat je niet crimineel moet zijn; dan gelden dezelfde regels als nu: je moet de gevangenis in en krijgt geen basisinkomen meer tot je vrij komt.

Tegenwoordige situatie van freelancers

Tegenwoordig vinden werkgevers steeds vaker freelancers die zich bij onderbieding op internet kunnen aandragen als werknemer voor een bepaalde taak. Dat wordt crowdsourcing genoemd. Dit fenomeen betekent dat de arbeidsvoorwaarden nog verder worden uitgekleed. De goedkoopste werknemer mag het klusje doen. De lonen van de uitvoerende medewerkers worden lager en lager terwijl de lonen van de managers en directieleden alsmaar stijgen. Toch is deze ontwikkeling in al zijn negativiteit voor de freelancer juist een eyeopener voor velen om tot het besef te komen dat het anders moet. Bovendien wordt de zich in goedheid verhullende sluier van de werkgever opgelicht en zijn ware aard komt naar voren; hij wil gewoon zo goedkoop mogelijk mensen inhuren. Dit is een vorm van mensen tot slaaf maken zonder het woord slaaf te gebruiken. In plaats daarvan zeggen we freelancer. Het woord loonslaaf was al langer bekend; voor een habbekrats moeten loonslaven gard werken. Doch na de crisis van 2008 en door de wijdverspreidheid van internet zijn ook de freelancers gedegradeerd tot onderbetaalde invalslaven voor het grote kapitaal. Deze ontwikkeling neemt zulke groteske vormen aan dat steeds meer mensen walgen van ons huidige systeem. Het is juist de ontwikkeling van crowdsourcing die de mensheid de ogen opent: waar gaat dit heen? Moeten we niet eens denken aan een ander systeem? Het idee van het basisinkomen biedt dat andere systeem en voorkomt dat mensen uit pure geldnood slecht betaalde banen aannemen.
© 2014 - 2020 Tom008, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Een basisinkomen voor iedereenEen basisinkomen voor iedereenHet basisinkomen voor iedereen wordt door sommigen gezien als een utopie, maar is dit inderdaad zo? De gedachte krijgt w…

Bescherming privacy kan beterBescherming privacy kan beterWie op internet surft, wordt gevolgd. Bekijkt een gebruiker bijvoorbeeld nieuwe schoenen bij een online verkoper, dan za…
Feijenoord hooligansFeyenoord is een voetbalclub uit Rotterdam met een grote en fanatieke aanhang. Zo zijn ze berucht na de ware veldslag in…
Bronnen en referenties
  • Discussie in Amsterdamse academische club op 9 maart 2014
  • http://www.basisinkomenvoordummies.nl/
  • Hoofdfoto: http://basisinkomen.eu/index.php/t-shirt-met-logo-europees-initiatief-voor-basisinkomen/
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Basisinkomen
  • http://basisinkomen.nl/wp/laten-het-idee-van-een-basisinkomen-voor-iedereen-opnieuw-bekijken/
  • Afbeelding bron 1: The Friedman Foundation for Educational Choice, Wikimedia Commons (CC0)

Reageer op het artikel "Het basisinkomen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tom008
Laatste update: 18-06-2015
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Sociaal
Bronnen en referenties: 6
Schrijf mee!