Cultuur Israël: Joodse religie (Jodendom) in Israël

Cultuur Israël: Joodse religie (Jodendom) in Israël In Israël kunnen vier groepen Joden worden onderscheiden. Je hebt de charediem (ultra-orthodoxe Joden) die 8% van de Joodse bevolking vormen. Er zijn religieuze Zionisten die 17% van de Joden vormen. De meerderheid (55%) kan beschouwd worden als traditioneel. De rest (20%) wordt gevormd door de seculiere Joden. Al met al geldt voor ongeveer 80% van de bevolking dat de Joodse religie een redelijk tot zeer belangrijke rol speelt in het dagelijks leven. Aan de vooravond van Rosh Hashana (Joods Nieuwjaar) 2018 blijkt dat het grootste deel van het Israëlische publiek in G'd gelooft, maar zich niet haast om mitzvot na te leven.

Waarom is Jodendom geen religie? Joodse (Chabad) visie

In tegenstelling tot andere godsdiensten is het Jodendom GEEN religie. Bij religie gaat het, volgens Chabad Rabbijn Manis Friedman, om zelfverheerlijking en narcisme. Hoe religieuzer je bent hoe meer kans je hebt om in de hemel te komen. Bij het Jodendom draait het hier niet om. Mitswot worden door Joden alleen uitgevoerd om G'd te dienen omdat G'd dit wil. Hierbij speelt niet de vraag of je een goed of slecht mens bent. Het gaat om de daad en niet om de persoon. Voor het Jodendom is het niet belangrijk dat elk mens Joods wordt. Joden en niet-Joden hebben elk hun eigen wetten van G'd ontvangen om Hem te dienen. Dit maakt mensen niet religieuzer of vromer. Het gaat erom om G'ds plan uit te voeren. In de Messiaanse tijd zullen er volgens Chabad geen religies meer bestaan. Dan leven alle Joden de 613 mitswot na en alle niet-Joden de zeven Noachidische geboden. Het gaat om samenwerking, niet om religieuze competitie.

Abraham ontdekte Gd, niet religie

Abraham ontdekte Gd en daarom wordt hij gezien als de eerste Jood. Een Jood dient Gd niet uit eigenbelang, volgens Chabad, maar omdat Gd dit van hem verlangt. Een Jood leeft de Tora wetten niet na omdat hij zoveel passie heeft voor wetten maar omdat hij van Gd houdt. Een Jood dient Gd uit liefde. Gd komt op de eerste plaats bij een Jood.

Waarom accepteerde Gd het offer van Kaïn niet?

Religie veroorzaakt conflicten volgens Chabad. Dit begon al met Kaïn en Abel. Beiden brachten een offer aan Gd. Abel deed dit uit liefde voor Gd; Kaïn deed dit uit eigenbelang. Hij bracht een minimaal graanoffer voor Gd, terwijl zijn broer Abel een uitgebreid dierenoffer voor Gd bracht. Gd accepteerde alleen Abels offer. Dit leidde ertoe dat Kaïn boos werd op Abel en hem vermoordde.

Dit verhaal is een eyeopener voor mensen die een religie aanhangen. Het gaat bij het dienen van Gd er niet om of je er zelf winst mee kan behalen, maar om het hogere spirituele doel, namelijk de uitvoering van Gds plan: de wereld omvormen tot een woning voor Gd waar Hij zich thuis voelt. Gebeurt dit niet dan leidt dit volgens Chabad onherroepelijk tot conflicten.

Joden slachtoffer van veel religies

Wanneer mensen een religie aanhangen dan leidt dit vaak tot gewelddadige conflicten. In de Joodse Bijbel staan veel verhalen waarin men kan lezen dat Joden slachtoffer werden van niet-Joodse religies in oorlogen. Nadat de Joden in de Diaspora terechtkomen zijn ze veelvuldig het slachtoffer geworden van het christendom en de islam die zichzelf als de ware religies zien. Ook onderling hebben christenen en moslims veel gestreden.

Als het Jodendom geen religie is, wat is het dan wel?

Joden geloven dat alleen Gd bestaat. Al het geschapene is van Gd afhankelijk en kan niet op zichzelf bestaan naast Gd. Hoewel de mens dus afhankelijk is van Gd heeft Gd hem een vrije wil gegeven waarmee hij zelf kan bepalen of het Gd wel of niet wil dienen. Gd beloont de mens die Hem dient, hetzij in deze wereld hetzij in de Komende Wereld. Ondanks dat mag de mens Gd niet dienen vanwege de beloning. Er mag dus geen sprake zijn van eigenbelang (dus niet Gd dienen met als doel om in de hemel te komen).

Zoals eerder opgemerkt is Gds plan om de fysieke wereld om te vormen tot een wereld waar Hij zich thuis voelt. Dat zal zijn in de Messiaanse tijd, volgens de Tora. Dan zal de wereld vredig zijn, er zal geen honger meer zijn, er zullen geen ziektes meer zijn, etc. De enige manier om deze situatie te bereiken is door het naleven van Gds geboden, zo meldt de Tora. Zou het Jodendom een religie zijn geweest met zelfgemaakte regels dan kan Gds plan nimmer uitgevoerd worden. Dan zou het immers niet meer om Gd gaan maar om de belangen van de mensen. En aangezien ieder mens weer andere belangen koestert leidt dit volgens Rabbijn Ari Shishler onherroepelijk tot conflicten.

De charediem (ultra-orthodoxe Joden)

Wie in Israël komt kan al snel charedische Joden herkennen. Ze gaan gekleed in het zwart. Zij maken ongeveer 8% van de totale bevolking uit. Maar dat zal in de toekomst sterk toenemen omdat hun geboortecijfer erg hoog is. De meesten van hen volgen geen dienstplicht (hoewel dat heel langzaam aan het veranderen is). Ze hebben hun eigen politieke partijen die voornamelijk geïnteresseerd zijn in geld voor scholen, welzijnsprojecten en liefdadigheidsinstellingen. Omdat de overige politieke zaken hen minder kan schelen steunen ze vaak een coalitie die hen het meeste geld belooft. Overigens zijn de charediem onderling sterk verdeeld en leven in eigen gescheiden gemeenschappen met eigen tradities. Je hebt ten eerste het onderscheid tussen de chassidiem (die ook weer onderling van elkaar gescheiden zijn) en de mitnagdiem. Daarnaast zijn er ultraorthodoxe Joden die pro-Israël zijn zoals de Lubavitch-chassidiem en die anti-Israël zijn zoals de Neturei Karta (die niet chassidisch is) en Satmar (die wel chassidisch is).

Een onderzoek in december 2017 heeft aangetoond dat leden van de Israëlische charedische gemeenschap steeds vaker het huwelijk uitstellen om zich te concentreren op hun loopbaan, een trend die aanzienlijke langetermijngevolgen kan hebben voor zowel de Israëlische economie als de demografie van Israëls snel groeiende gemeenschap. Volgens het rapport van het Israel Democracy Institute en het Jerusalem Institute for Israel Studies is het aantal niet-gehuwde charedische vrouwen in de leeftijd van 20-29 in de afgelopen tien jaar gestegen van 20% naar 33%. Bovendien is 56% van de Charediem in de leeftijd van 20-25 nu vrijgezel, tegenover 39% in 2003-2004. In het rapport wordt geconstateerd dat charediem het huwelijk steeds vaker uitstellen om zich te concentreren op academische studies en hun professionele toekomst in wat waarnemers een enorme wijziging noemen in de historisch huwelijk-gecentreerde gemeenschap. Deze aantallen zouden een effect kunnen hebben bij het temperen van de snelle groei die de charedische gemeenschap ervaart. De charedische gemeenschap vertegenwoordigt 12% van de bevolking van Israël en een rapport uit 2016 wees uit dat de charedische bevolking van Israël tegen het midden van de eeuw waarschijnlijk de Arabische bevolking zal overtreffen - en de grootste religieuze groep onder de Israëlische Joden wordt. Hoewel er nog geen afname is geweest van het hoge vruchtbaarheidscijfer, zeggen experts dat vrouwen die later trouwen waarschijnlijk minder kinderen zullen krijgen.

Nationaal religieuze Joden c.q. Religieuze Zionisten

De nationaal religieuze Joden vormen 17% van alle Joden. Zij leven de Joodse traditie tot op de letter na. Zij zijn zeer Zionistisch ingesteld en wonen veelal ook in Judea en Samaria. Velen van hen woonden destijds ook in Gaza waar ze moesten vertrekken. Waren vroeger leden van de kibboets belangrijke figuren in het leger, tegenwoordig bezetten nationaal religieuze Joden hoge posities binnen de Tsahal.

Een studie uit 2011 laat zien dat de Religieus Zionistische wereld niet meer zo uniform is als vroeger. Er zijn drie belangrijke stromingen binnen de nationaal religieuze Joden. De 'Torani Zionisten' vormen de grootste groep. Zij onderscheiden zich van de rest door striktere naleving van de Tora. Ze worden ook wel 'Charediem nationalisten' genoemd, maar die naam is wat ongelukkig omdat zij zichzelf niet zien als charediem (ultraorthodoxe Joden). Er bestaan namelijk ook charedische Zionisten (zie verderop in de tekst). Een tweede groep wordt gevormd door 'liberale stedelijke orthodoxe Joden'. Zij hebben veel overeenkomsten met de Torani Zionisten maar hebben een vrijzinnigere kijk op het Jodendom. Zo zijn deze Joden meer voor vrouwen emancipatie maar niet in de synagoge. De derde grote groep is de 'modern-orthodoxe sekte', die de visie van de terugkeer naar het gehele land van Israël verwerpt als een cruciale stap in de verlossing van Israël zoals die door de Merkaz Harav-denkrichting is voorgesteld, en gelooft niet dat Israël aanwezig moet zijn in heel het land.

Er zijn ook nog vijf kleinere subsecten binnen de religieus-zionistische wereld die perifeer zijn, met minder invloed dan de eerste drie. Onder deze zijn: 'religieuze lite', samengesteld uit diegenen die ervoor kiezen om de Joodse wet niet in zijn geheel na te leven; 'sociologisch-religieus', samengesteld uit degenen die zich identificeren als religieuze zionistische joden omwille van de gemeenschap en niet uit religieus geloof; de 'spirituele rand' met new-age-tendensen, die religie meer als een persoonlijke spirituele ervaring beschouwt dan als een gemeenschappelijke; een kerngroep van sefardische Joden die de algemene religieus-zionistische cultuur verwerpen ten gunste van de unieke sefardikweek, en 'charedische Zionisten', die in tegenstelling tot Torani-zionisten sommige ideeën van religieus-zionistische filosofie afwijzen en sinds de terugtrekking van Israël een enigszins vijandige benadering van de staat hebben gekozen.

In tegenstelling tot de ultraorthodoxe Joden leven deze groepen niet gescheiden van elkaar. Zij trouwen onderling met elkaar, ze gedragen en kleden zich hetzelfde en ze beschouwen zichzelf allemaal als nationaal religieus.

Traditionele Joden

De meeste Joden (55%) beschouwen zichzelf als traditioneel. Zij passen de Joodse tradities toe die in hun levensstijl passen. Ook leren zij hun kinderen over de Joodse tradities. Zij willen echter niet dat de Joodse staat een theocratie wordt. Dit beschouwt men als negatief. Een afgezwakte versie van het Jodendom is volgens hen voldoende.

Seculiere Joden

De rest (20%) noemt zichzelf seculier. Maar zelfs de meesten van hen houden bepaalde tradities in eer: besnijdenis, mezoeza, bar mitswa, Joods huwelijk, Joodse begrafenis, viering Pesach, etc. Sommigen vasten zelfs op Jom Kippoer. Wanneer we kijken naar het percentage Joden dat in God gelooft (87%) dan moeten we vaststellen dat zelfs onder seculiere Joden er een klein percentage (7%) is die in God gelooft. De seculiere Joden zijn voornamelijk te vinden onder de Asjkenazische Joden en veel minder onder Sefardische Joden. De seculiere Joden zijn ook oververtegenwoordigd in de Israëlische politiek, het bedrijfsleven, vrije beroepen en academische instellingen. Om die reden ontstaat in het buitenland nog al eens een vertekend beeld dat Israël een liberaal, vrije en ongebonden land is.

De rest

In Israël zijn nog een klein aantal mensen conservatief of liberaal Jood. Hun invloed op het religieus spectrum is echter te verwaarlozen.

Kashroet (Joodse spijswetten)

In veel huishoudens worden de Joodse spijswetten nageleefd. Zo zijn varkensvlees, schaaldieren en alle vis zonder schubben niet toegestaan. Ook moet melk en veel gescheiden zijn. In restaurants worden of vleesgerechten of gerechten waar zuivelproducten in zijn verwerkt gereserveerd. Er zijn ook niet-koosjere restaurants waar veel toeristen komen.

Meer over kasjroet, klik hier.

Sjabbat

De sjabbat begint zonsondergang op vrijdagavond en eindigt zonsondergang op zaterdagavond. Religieuze gezinnen werken niet op deze dag (niet koken, autorijden, etc.). Er rijdt ook geen openbaar vervoer m.u.v. Haifa. In Jeruzalem zijn bepaalde gebieden, zoals Mea Sheariem, door ultra-orthodoxe Joden versperd voor buitenstaanders.

Enquête: Israëlische jongeren zijn conservatiever 2018

Aan de vooravond van Rosh Hashana (Joods Nieuwjaar) 2018 blijkt dat het grootste deel van het Israëlische publiek in G'd gelooft, maar zich niet haast om mitzvot na te leven. Volgens een onderzoek van Haaretz onder leiding van Prof. Camille Fuchs, van de 511 respondenten van de Joodse bevolking in Israël, gelooft 54% van de Israëli's in G'd. De meeste gelovigen zijn volgens de enquête politiek geïdentificeerd met de rechtervleugel in Israël. Het grootste deel van het Israëlische publiek is echter niet praktizerend. Volgens het onderzoek leeft 45% van het Joodse publiek de volledige kasjroet wetten na (en nog eens 17% "gedeeltelijke" kasjroet). Er werd ook vastgesteld dat in Israël anno 2018, hoe jonger de Jood, hoe meer religieus, strenger, en conservatiever des te aangenamer zij hun religie en mening opleggen aan anderen.
© 2011 - 2022 Jehoeda, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Geschiedenis Jodendom: De Joodse staat en JodendomGeschiedenis Jodendom: De Joodse staat en JodendomDe oprichting van de moderne Joodse staat Israël wordt als één van de wonderen van deze tijd beschouwd. Ook het feit dat…
Boekrecensie: Joodse identiteit  Prof. dr. I.B.H. AbramrecensieBoekrecensie: Joodse identiteit Prof. dr. I.B.H. AbramOver Joodse identiteit is altijd veel te doen. Prof. dr. I.B.H. Abram heeft er een boekje over geschreven. Hij definieer…
Joodse identiteit: behoren tot Am Jisraeel / het Joodse volkJoodse identiteit: behoren tot Am Jisraeel / het Joodse volkHet Joodse volk heet in het Hebreeuws 'Am Jisraeel'. De Joden werden na de ontvangst van de Tora een volk. Ze gingen in…
Joden in Nederland: Verlichting  Joden als goede burgersJoden in Nederland: Verlichting Joden als goede burgersDoor opheffing van economische en politieke restricties na 1795 konden Joden tijdens de Verlichting uit hun culturele is…

Galgen, vroeger hadden veel steden en dorpen hun eigen galgAls tegenwoordig iemand ter dood wordt veroordeeld door ophanging wekt dat wereldwijd afschuw. Zon 5 eeuwen geleden had…
Hallucinogene paddenstoelen, hun ontdekkingDe eerste keer dat "hallucinogene" paddestoelen onder de aandacht van een groot publiek gebracht werd was in 1957 toen R…
Bronnen en referenties
  • Culture Smart! Israel (A Quick Guide to Customs & Etiquette) - Jeffrey Geri
  • Haredim marrying later - Arutz Sheva
  • Religious-Zionist World - Arutz Sheva
  • https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/3182/jewish/Whats-Wrong-With-Religion.htm
  • https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/715523/jewish/Can-I-have-G-d-without-religion.htm
  • https://www.chabad.org/parshah/article_cdo/aid/966629/jewish/When-Religion-Causes-Conflict.htm
  • https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/3710122/jewish/What-Is-Judaism.htm
  • https://www.youtube.com/watch?v=44bJkllY2ZA
Jehoeda (1.582 artikelen)
Laatste update: 18-08-2021
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Sociaal cultureel
Bronnen en referenties: 8
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.