InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Sociaal cultureel > Ietsisme en de christelijke traditie

Ietsisme en de christelijke traditie

Veel mensen denken dat ze Christene of katholiek zijn, terwijl ze eigenlijk ietsist zijn. Waar ligt het verschil, waar zijn er gelijkenissen tussen de twee concepten? Een bespreking in het kader van de ontdekking van de postmoderniteit.

Ietsisme: een postmodern fenomeen

Vanuit de secularisatie, rationalisatie en onttovering zou men kunnen verwachten dat de dominerende levensbeschouwing bij jongeren het atheïsme is. De quick-vote wijst evenwel uit dat slechts 17,33% zichzelf als atheïst beschouwt, hetzij praktisch – God heeft in het praktische leven geen betekenis -, hetzij uit overtuiging (praktische vs theoretische atheïst). 18,5% acht zich min of meer betrokken bij de godsdienst terwijl 39,7% zich Christene noemt zonder echt bij de kerk betrokken te zijn. 15,6% gelooft “dat er iets meer is” terwijl 14,4% op zoek zijn naar wat ze nu eigenlijk geloven. Ten slotte noemt 7,8% zichzelf agnost.

Telt men op, dan noemt een duidelijke meerderheid (60%) zich Christene. Nog een grotere meerderheid gelooft minstens dat er “iets” is. De atheïst stelt zich hier tegenover : hij vindt dit ietsisme laf, een soort vage ontwijking van een radicale ontkenning. Het
ietsisme schippert tussen geloof en ongeloof, het durft niet kiezen.

Het ietsisme is wijdverspreid onder de bevolking. Dit is niet verrassend, het is het product van een post-moderne context (recontextualisering! ) waarin de Grote Verhalen zijn afgelopen - niet alleen communisme maar ook het ongebreideld geloof in het rationalisme en het positivisme. Het vertrouwde kader van de wetenschappen valt weg, het kan zich niet meer opwerpen als onfeilbaar. Het zal niet alles kunnen verklaren en het zal ook niet noodzakelijk tot een goed leven leiden.

Daardoor is er weer ruimte voor iets meer. Nochtans is de terugkeer naar de Christelijke traditie geen optie meer; de detraditionalisering is te ver gevorderd en de terugkeer zou ingaan tegen ons lineair tijdsbeeld. De traditie heeft ingeboet ten voordele van de individuele identiteitsopbouw waarvan de levensbeschouwing een onderdeel is. De persoonlijke ervaring komt in de plaats van de traditie.

Ietsisme geeft kansen aan de Christelijke traditie

De confrontatie met het ietsisme geeft de Christelijke traditie heeft enkele kansen om de aandacht te trekken en de traditie uit te leggen.

Ten eerste houdt het een verzet in tegen het kille positivisme dat alleen het positiefwetenschappelijk bewezene nuttig acht. God zal je nooit zien door eem microscoop en toch kan het toegevoegde waarde bieden.

Daarnaast daagt het ietsisme de Christelijke traditie uit om bepaalde godsbeelden te corrigeren. Vroeger werden de mensen heel klein gehouden in de Christelijke traditie, het Middeleeuws godsbeeld werkte verdrukkend maar nu krijgt deze traditie de kans om haar godsbeeld uit te zuiveren. De Christelijke theoloog moet wijzen op de ontsporing van een God die de mensen vrees inboezemde en de traditie terug in een positief daglicht zetten. De Christelijke traditie krijgt niet alleen de kans het godsbeeld opnieuw op te poetsen, het kan ook vergeten godsbeelden in de verf zetten. De bijbel staat vol met vergeten referenties naar het Goddelijke, òòk onder de vorm van kracht en energie (zie ook het godsbeeld van de Heilige Geest, de idee van God als kracht in alles en iedereen). Ook laat het ietsisme het Christendom de negatieve theologie herontdekken. Het kan de Christene tot inzicht doen komen dat een welbepaalde invulling van het godsbeeld te veel op de voorgrond is getreden terwijl er tevens het besef is dat God altijd groter is dan de menselijke verbeelding.

Het ietsisme wil tot een verzoening komen tussen alle godsdiensten en culturen, het wil geen bepaalde invulling ervan opleggen. Het kan het Christendom aanzetten tot nadenken over de bron van alle religies, over de kern-God (cf beeld van de noten).

Kritiek van het Christendom tav het Ietsisme

Er zijn ook tegenstellingen tussen het ietsisme en het Christendom. Eerst en vooral verwijt het Chirstendom aan het Ietsisme dat het een stiekeme zelfvergoddelijking inhoudt. De goddelijke energie zit in de ietsist en alleen de ietsist zelf kan weten hoe die God is. Het valt niet uit te leggen, waardoor er tegelijk ook geen invraagstelling mogelijk is.

Bovendien vindt het Christendom het Ietsisme maar een goedkope troost. Het heeft weinig inhoudelijks en het geeft weinig inhoud. Hoe weet de ietsist hoe hij moet reageren wanneer iemand sterft? Het is beter dan niets te geloven, maar uiteindelijk heeft het weinig om handen.

Het Christendom stelt ook het beeld van de noot in vraag. Is godsdienst een noot, waarbij je op een kern uitkomt als je voldoende pelt, of een ajuin die verschillende pellen bevat maar uiteindelijk helemaal geen kern heeft? Als je religie pelt, dan blijft er volgens het Christendom niets meer over; de pel (lees : de traditie) is een wezenlijk onderdeel van de goddelijke vrucht.

Eigenheid van de Christelijke traditie

In tegenstelling tot het Ietsisme dat een immanent godsbeeld hanteert (God is iets binnen ons) benadrukt het Christendom het transcendente karakter van het Goddelijke : een persoonlijke God tegenover de mens en de hele wereld, niet iets dat uit onszelf komt maar dat zich daarboven plaatst. Hoe kan de Ietsist tot iets bidden als dat Iets in zz zit?

Voor de Ietsist is de concrete geschiedenis bovendien bijzaak. De Bijbel daarentegen gààt over geschiedenis, met Jezus als waarlijke hoofdspeler. God openbaarde zich op dat ogenblik terwijl de ietsist dit negeert. Je moet God volgens het christendom zoeken in Jezus. De Ietsist snapt dat niet.

Er is echter ook een gelijkenis. Ze leggen beide de nadruk op de negatieve theologie, het onuitspreekbare. De Ietsist kijkt naar wat er in de wereld gebeurt. Hij pelt en vindt de goddelijke kern. Hij moet dus abstractie maken van de geschiedenis, de pel. Dat is nochtans niet de boodschap van de Bijbel : mensen moeten God ontdekken in concrete verhalen zoals het Emmaüsverhaal. Christenen ontdekken God net aan het breken van het brood. (Cf ook de keerzijde, Jezus die verdwijnt wanneer ze hem ontdekken op basis van de vorm).

Het grootste probleem zit hem in de onbestemdheid van God in het Ietsisme. Zoals het citaat van Johannes aanwijst kan je God enkel leren kennen doorheen de liefde. Het Ietsisme is daar nogal vaag over. Er is wel iets meer, en je kan dat onder andere invullen door liefde maar dat hoeft niet.

Voor de Christenen is geloof geen theorie over de werkelijkheid, maar de relatie tussen de mens en God. Het is in zekere zin een liefdesverhouding. Mensen treden niet in een klooster omdat er iets meer is maar om God lief te hebben. Het Ietsisme verwordt te snel tot een theorie in vergelijking met de Christelijke liefdesverhouding. Iets voor een partner voelen is mooi maar wat er uiteindelijk toe doet is het concrete graag zien.
© 2007 - 2017 Guggenheimer, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Gebruiken rond sterven en dood: ietsisme, geloof in 'iets'Gebruiken rond sterven en dood: ietsisme, geloof in 'iets'Er is in onze samenleving een grote groep mensen die wel geloven dat er 'iets' is, maar die zich niet bezighouden met de…
Veranderd Godsbeeld en negatieve theologieHet Godsbeeld (de voorstelling die we van God hebben) is veranderd. Van een verpersoonlijkte God (zoals in de bijbel, Go…
Papa, wat is een moslim?Tahar Ben Jelloun is een gerespecteerde Marokkaanse schrijver wiens werk internationaal geprezen wordt en die al tal van…
De vijf pilaren van de islamBinnen de islam worden een aantal fundamenten genoemd waarop deze religie gebouwd is. Met de intentie de moslimgemeensch…
Hoe word ik ex-moslim?In 2010 telde Nederland 14.000 tot de islam bekeerde Nederlanders (Telegraaf, 2014). Maar cijfers van ex-moslims of beke…

Reageer op het artikel "Ietsisme en de christelijke traditie"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Ietist, 24-04-2014 07:09 #2
Zijn normen en waarden in de omgangsvorm niet belangrijker dan om te streven om regels na te leven die in de bijbel staan? Hiernaast wordt toch altijd gezegd dat god in de mens zelf zit waardoor je eigen handelen het aller belangrijkst is en dat hetgeen is wat er uit eindelijk echt toe doet.

Etsel (infoteur), 18-08-2007 12:27 #1
Het Ietsisme is vaag omdat het G'd niet definieerd. Het is belangrijk G'd te definiëren omdat onze houding tegenover G'd geen privé-kwestie is. Omdat G'd echter de absolute werkelijkheid is moet Hij in Zijn maatstaven gedefinieerd worden en niet in onze termen. In de Bijbel besluit G'd zich te definiëren: "Ik ben, die Ik ben". Dat wil zeggen Hij bestaat omdat Hij bestaat. G'd heeft geen andere oorzaak dan Zichzelf; niets ging aan Hem vooraf. G'd is met geen andere bestaansvorm te vergelijken omdat het geen oorzaak heeft. De mens is niet in staat G'd te definiëren, want dan zou hij moeten zijn als G'd zelf. De enige manier om G'd een beetje te begrijpen is om Hem toe te staan ons te vinden en te realiseren dat er geen ander is behalve Hij. Hij is de absolute werkelijkheid.

Infoteur: Guggenheimer
Gepubliceerd: 20-03-2007
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Sociaal cultureel
Reacties: 2
Schrijf mee!