InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Sociaal cultureel > Geografie Israël: Ethiopische Joden in Israël

Geografie Israël: Ethiopische Joden in Israël

Geografie Israël: Ethiopische Joden in Israël Hoewel de meeste Ethiopische Joden (Beta Israël - Falasha's - komen uit regio's van Gondar en Aksum in Ethiopië) al meer dan 30 jaar in Israël wonen sinds de eerste luchtbrug in 1984 van Ethiopië naar Israël (Operatie Mozes), zijn de meesten nog steeds niet goed geïntegreerd en leven ze in de sociale periferie van de Joodse staat. Ondanks dat ze een speciale status hebben voor de regering en NGO's is hun sociale status weinig verbeterd. Er blijven sociaaleconomische verschillen bestaan met de rest van de bevolking, de grote investeringen ten spijt. Hoewel hun aandeel klein blijft, is desondanks een toenemend aantal Ethiopische Israëli's onderdeel geworden van de Israëlische middenklasse. Andere positieve zaken zijn: Ethiopische restaurants komen vaker voor en Ethiopische muziek is meer invloedrijk geworden in Israël. Het Ethiopische Joodse feest van Sigd werd in juli 2008 een officiële feestdag in Israël. Jonge Ethiopiërs integreren makkelijker dan ouderen.

Wie zijn de Ethiopische Joden?

De vroegste duidelijke verwijzing naar de Beta Israël verschijnt in het 9de eeuwse dagboek van Eldad Hadani, een koopman en reiziger die beweert een burger te zijn geweest van een autonome Joodse staat in Oost-Afrika, bewoond door de stammen Dan, Naftali, Gad en Asher. 1 Hun heerschappij wordt bedreigd in de 13e eeuw onder het Solomonische Rijk, en intermitterende gevechten die zich de komende drie eeuwen met andere stammen voortzetten. In 1624 vecht Beta Israël tegen, wat hun laatste strijd zou worden voor onafhankelijke autonomie, door Portugal gesteunde Ethiopiërs. De levend gevangengenomen Joden worden als slaven verkocht, gedwongen om zich te laten dopen en het recht om land te bezitten ontzegd.

In 1769 ontdekt de Schotse ontdekkingsreiziger James Bruce het onderdrukte Beta Israël. Hij schat hun aantal op 100.000. Er is weinig contact tussen Beta Israël en de buitenwereld. Dat verandert in 1935 wanneer Italië Ethiopië bezet.

In 1956 gaan Ethiopië en Israël relaties aan. Die worden echter tijdens de Jom Kippoeroorlog van 1973 verbroken. Een jaar eerder beslist de Sefardische Opperrabbijn van Israël, Ovadia Jozef, dat volgens de Radbaz de Ethiopische Joden afstammen van de stam Dan van Israël. (Al in de 16e eeuw verklaart de Egyptische Opperrabbijn David ben Solomon ibn Avi Zimra (Radbaz) dat in Halachische (Joods-juridische) kwesties de Beta Israël inderdaad Joden zijn. Dat wordt later door andere rabbijnen bevestigd.) Vanaf die periode worden vanuit Israël initiatieven genomen om de Ethiopische Joden, die onder slechte omstandigheden leven in Ethiopië, naar Israël te halen. Meer dan 8000 Beta Israël komen tussen 1977 en 1984 naar Israël.

EthiopiŽ en IsraŽl

Legenda
A. Gondar
B. Aksum
C. IsraŽl

Operaties Mozes, Jozua, Salomo en Duiven Vleugels

Operatie Mozes

De enorme luchtbrug die bekend staat als Operatie Mozes, uitgevoerd door de Israëlische geheime dienst Mossad, begint op 18 november 1984 en eindigt op 5 januari 1985. Gedurende die zes weken worden ongeveer 6.500 Ethiopische Joden in het geheim vanuit Soedan naar Israël gevlogen. Er worden pogingen ondernomen om de reddingsinspanning geheim te houden, maar dit mislukt. Uiteindelijk sterven naar schatting 2.000 Joden op weg naar Soedan of in Soedanese vluchtelingenkampen.

Operatie Jozua

In 1985 volgt Operatie Jozua. Een geheime CIA-gesponsorde luchtbrug brengt 494 Joden uit Soedan naar Israël. Deze operatie stopt abrupt. Er zijn dan 15.000 Ethiopische Joden naar Israël gebracht. De overige 15.000 blijven in Ethiopië achter. Slechts kleine groepjes arriveren in Israël in de volgende 5 jaar.

Operatie Salomo

In 1991 vindt Operatie Salomo plaats. Van 24 tot 25 mei 1991 vliegt Operatie Salomo 14.324 Joden naar Israël aan boord van vierendertig El Al-jets in iets meer dan zesendertig uur.

Operatie Duiven Vleugels

In december 2010 besluit de Israëlische premier Benjamin Netanjahoe om de paar duizend Joden die nog in de Falash Mura-gemeenschap in Ethiopië wonen, naar de Joodse staat te brengen. Het plan, Operatie Duiven Vleugels, tracht een paar honderd per maand naar Israël te vliegen. In augustus 2013 vindt de laatste vlucht plaats.

Demografische cijfers

Eind 2013 wonen 135.500 Ethiopische Joden in Israël. De meesten, 85.900, zijn in Ethiopië geboren. Ze komen vooral in de jaren 80, 90 en 2000 naar Israël toe. Er is een grote variatie met betrekking tot achtergrond, taal en cultuur van het geografische gebied in Ethiopië waaruit ze komen en ook hoe lang ze in Israël wonen, waar ze wonen en wat ze in Israël doen. Slechts 30% van de Ethiopische Joden is nog geen 10 jaar in Israël. De rest, 49.600, wordt in Israël geboren. De meeste Ethiopische Israëliërs wonen in centraal (36%) en zuidelijk Israël (24%).

Inkomen en werkgelegenheid

Inkomen
Ethiopische Joden verdienen weinig in Israël. In 2015 is dat 35% minder dan het gemiddelde huishouden in Israël. Ze besteden dan ook 33% minder dan een gemiddelde Israëlische huishouden. Meer dan 35% van hen leeft in armoede. Voor Israëlische gezinnen in het algemeen ligt dat op 18,6%.

Werkgelegenheid
In 2015 werkt 72% van de Ethiopische Joden. Dat is in 2003 nog 50%. Het percentage Ethiopische vrouwen dat werkt ligt in 2015 op 65%. Slechts 5% van de Ethiopische Joden heeft een hoogopgeleide baan. Dat is veel lager dan de 33% voor de rest van de Joodse bevolking. Wel heeft 55% van de Ethiopische Joden die gestudeerd heeft een hoogwaardige functie. Maar vele afgestudeerden hebben een laag salaris omdat ze lager betaalde banen hebben in de verpleging en in het onderwijs.

Onderwijs

40% van de Ethiopische kinderen volgt basisonderwijs in 2013-2014: 45% gaat naar reguliere openbare scholen, 51% naar openbare scholen en 4% naar ultraorthodoxe scholen. Ze maken 10% van het totaal aantal kinderen uit. 90% van de Ethiopische Joodse jongeren gaat naar de middelbare school (het landelijke gemiddelde ligt op 93%). Ze hebben moeite met Hebreeuws, Engels en wiskunde. Toch slaagt 88% terwijl het landelijk gemiddelde op 86% ligt. Slechts 20% van de Ethiopische Joden volgt universitair onderwijs (landelijk gemiddelde ligt op 40%). Dat is 0,9% van de universiteitsstudenten. 0,28% van de Ethiopische kinderen is hoogbegaafd (landelijk gemiddelde is 1,5%).

Positie van Ethiopische Joodse vrouwen in Israël sterk verbeterd

Voor Joodse vrouwen uit Ethiopië is er veel veranderd sinds hun komst naar Israël. Van een onderontwikkelde samenleving zijn ze deel gaan uitmaken van een moderne maatschappij waarbij oude tradities niet meer plaatsvinden. Zo is er bijna geen genitale chirurgie meer bij vrouwen. Meisjes kunnen niet meer trouwen voordat ze 17 jaar oud zijn. Ze moeten ook verplicht tot hun zestiende naar school. Vrouwen worden aangemoedigd om te gaan werken. Ze krijgen op latere leeftijd kinderen. Velen hebben ook een eigen bankrekening en sommigen verdienen meer dan hun mannen. Steeds meer vrouwen maken carrière alhoewel velen nog werken in ongeschoolde beroepen. Velen dienen in het leger en sommige vrouwen zijn gemeenschapsleiders geworden. Het Israëlische rabbinaat heeft een speciale afdeling waar Ethiopische scheidingen worden behandeld die veel voorkomen. Vrouwen kunnen makkelijker aangifte doen tegen huiselijk geweld.

Discriminatie

Ethiopische Joden in Israël worden gediscrimineerd. Slechts 25% van de overige bevolking wil naast hen wonen. Ze wonen dan ook veelal in steden in de periferie van Israël. Regelmatig demonstreren Ethiopische Joden tegen hun inferieure positie. Ze beklagen zich erover dat ze niet zo behandeld worden als andere immigranten.

Toch zijn er ook positieve ontwikkelingen:
  • In 1999 voegen Ethiopische jongeren zich bij de Israëlische Scouts en de eerste Ethiopische Jood wordt een dokter.
  • In 2012 benoemt Israël zijn eerste Ethiopische Joodse ambassadeur.
  • In 2013 wint een Ethiopische Israëliër de Miss Israel Pageant.
  • In 2016 wordt luitenant-kolonel Avi Yitzhak de eerste Ethiopische Israëliër die afstudeert bij de Brigade Commander-cursus van de IDF. Hij is ook de eerste Ethiopische Israëliër die ooit als gevechtsarts heeft gediend en is afgestudeerd aan het medische programma van Ben-Gurion University.
  • In 2016 kondigt de Israëlische orde van advocaten aan dat het Israëlische gerechtelijke comité voor de eerste keer in de geschiedenis twee Ethiopische vrouwen, Adenko Sabhat Haimovich en Esther Tapeta Gradi, als rechters heeft gekozen.
  • In 2017 steekt een Ethiopisch-Israëlische IDF-officier, majoor Yaros Shigot, de fakkel op de nationale Onafhankelijkheidsdagceremonie van Israël.
  • De 17-jarige Ethiopisch-Israëlische Eden Alene wint in 2018 de editie van de Israëlische "X Factor" -wedstrijd voor zangwedstrijden.

Nieuwe immigranten

Anno 2013 leven meer dan 5000 nieuwe immigranten uit Ethiopië in absorptiecentra. In 2015 heeft de ďlaatste groepĒ Ethiopische Joden toestemming gekregen om naar Israël te komen. Het gaat om 9100 Joden, de meesten van hen wonen in vluchtelingenkampen in Addis Abeba en Gondar.

Voetnoot
1 Omdat een groot deel van de geschiedenis van Beta Israel mondeling van generatie op generatie wordt doorgegeven, zal men de oorsprong misschien nooit echt kennen. Er zijn vier hoofdtheorieën betreffende het begin van de Beta Israel-gemeenschap:
  1. De Beta Israël kan de verloren Israëlische stam van Dan zijn.
  2. Ze kunnen afstammelingen zijn van Menelik I, zoon van koning Salomo en koningin Sheba.
  3. Ze kunnen afstammelingen zijn van Ethiopische christenen en heidenen die eeuwen geleden tot het Jodendom bekeerd waren.
  4. Ze kunnen afstammelingen zijn van Joden die Israël ontvluchtten voor Egypte na de verwoesting van de Eerste Tempel in 586 van de gewone jaartelling en zich vestigden in Ethiopië.

Zonder rekening te houden met welke theorie juist kan zijn (en elke theorie heeft zijn steun), wordt de authenticiteit van de 'Joodsheid' van de gemeenschap een probleem.

Beta-Israël is strikt in de uitvoering van pre-talmoedische Joodse tradities. De vrouwen gaan naar de mikvah (ritueel bad) en ze blijven oude feesten uitvoeren, zoals Sigd, die zijn doorgegeven door de generaties van Beta Israël. De Kesim, of religieuze leiders, worden eveneens vereerd en gerespecteerd zoals de grote rabbijnen in elke gemeenschap, die de Joodse gebruiken doorgeven door verhalen te vertellen en de weinige joodse boeken en Torahs te onderhouden. Sommige gemeenschappen hebben het geluk dat ze in de liturgische taal van Ge'ez hebben geschreven.

Lees verder

© 2018 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Geografie Israël: de Joodse bevolking van IsraëlGeografie Israël: de Joodse bevolking van IsraëlTen tijde van de Ottomaanse overheersing kwamen persoonlijke zaken zoals huwelijk, scheiding, erven, religieus eigendom,…
Grenzen van Israël: vanaf Abraham tot rijk van SalomoDe klassieke Joodse bronnen (de Joodse Bijbel en de Talmoed) onderscheiden drie grenzen. (1) De grenzen van de Aartsvade…
Joodse Bijbel: De verdeling van KanaänJoodse Bijbel: De verdeling van KanaänNa de verovering van Kanaän wordt het land verdeeld onder de twaalf stammen van Israël. De Levieten gaan in 48 steden wo…
Joodse Bijbel: Amalek en JethroJoodse Bijbel: Amalek en JethroTerwijl de Israëlieten nog steeds in Refidim zijn, worden ze door de Amalekieten, een machtig strijdbaar volk en afstamm…
Geografie Israël: demografie Israëlische bevolking 1948-2018Geografie Israël: demografie Israëlische bevolking 1948-2018Na de Onafhankelijkheidsoorlog was de bevolkingssamenstelling van Israël wezenlijk veranderd. Veel Arabieren waren op de…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Udi Steinwell, Wikimedia Commons (CC BY-2.5)
  • https://www.myjewishlearning.com/article/ethiopian-jews-in-israel/
  • https://www.myjewishlearning.com/article/ethiopian-women-in-israel/
  • http://www.jewishvirtuallibrary.org/timeline-of-ethiopian-jewish-history
  • http://www.jewishvirtuallibrary.org/ethiopia-virtual-jewish-tour
  • http://www.jewishvirtuallibrary.org/the-situation-of-ethiopian-jews-in-israel

Reageer op het artikel "Geografie Israël: Ethiopische Joden in Israël"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 04-07-2018
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Sociaal cultureel
Special: Geografie Israël
Bronnen en referenties: 6
Schrijf mee!