InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Sociaal cultureel > Geografie Israël: Kfar Chabad – dorp van Chabad Chassidiem

Geografie Israël: Kfar Chabad – dorp van Chabad Chassidiem

Geografie Israël: Kfar Chabad – dorp van Chabad Chassidiem Kfar Chabad is een in 1948 opgericht Joods orthodox dorp (mosjav) dat 8 kilometer ten zuidoosten van Tel Aviv ligt. De letterlijk vertaling van Kfar Chabad is 'dorp van wijsheid, verstand en kennis'. Het is een dorp waar Chabad chassidiem wonen. Chabad is een grote stroming binnen het chassidisme. Het chassidisme werd gesticht door de Ba'al Sjem Tov en daaruit ontwikkelden zich verschillende stromingen waaronder de Chabad beweging van Rebbe Schneur Zalman uit Wit-Rusland. Chabad is een acroniem van Chochma (Wijsheid), Bina (Verstand) en Da'at (Kennis). In tegenstelling tot de Poolse chassidiem waar de nadruk ligt op emotionele verworvenheden, legt Chabad de nadruk op intellectuele prestaties ondanks dat ook waarde wordt gehecht aan religieuze emoties. In Kfar Chabad is de aandacht gericht op expansie van het chassidisme c.q. Jodendom. Het dorp staat daarom open voor niet-orthodoxe bezoekers die regelmatig in grote aantallen in bussen worden aangevoerd.

Wat is de Chabad beweging?

Op de Chabad website omschrijft de Chabad beweging zichzelf als "een filosofie, een beweging en een organisatie." Chabad is het acroniem van Chochma, Bina en Da'at. Dat betekent Wijsheid, Verstand en Kennis. De Joods religieuze filosofie van Chabad, die zich bezighoudt met de diepste dimensie van de Tora van God, onderwijst over het begrijpen en erkennen van de Schepper, over de rol en het doel van de Schepping, en over de belangrijke missie van ieder schepsel. Deze filosofie gebeurt via wijsheid, verstand en kennis.

Chabad is opgericht door Rabbi Schneur Zalman (de Alter Rebbe) uit Liadi. Hij leeft van 1745 tot 1812. Daarna is zijn werk voortgezet door zes andere Rebbes. De laatste Rebbe is Menachem Mendel Schneerson die in 1994 overlijdt. Hij laat geen opvolger achter maar de Chabad beweging bestaat nog steeds. Het is de meest invloedrijke beweging binnen het hedendaagse Jodendom. Er zijn meer dan 4500 Chabad gezinnen (de shluchim - afgezanten van de Rebbe) die zich fulltime bezighouden met het verbreiden van de chassidische ideologie onder het Joodse volk. Ze leiden meer dan 3500 instituties.

Kfar Chabad is een belangrijk dorp in Israël dat unieke mogelijkheden biedt om de chassidische ideologie c.q. het Jodendom onder de Joodse Israëliërs te verbreiden (zie verderop in dit artikel). Er zijn nog twee andere Chabad nederzettingen in Israël: Nachalat Har Chabad (1969) in Kiriat Malachi, Kiryat Chabad (1979) in Safed. Ook zij houden zich bezig met het verbreiden van de chassidische ideologie in Israël.

Geografische ligging van Kfar Chabad

Ondanks de centrale ligging van Kfar Chabad in Israël (vallend onder de Lod Vallei Regionale Raad), op slechts 8 kilometer ten zuidoosten van Tel Aviv ligt het dorp als een geïsoleerd eiland in de Israëlische maatschappij. Dit geldt zowel vanuit geografisch als cultureel oogpunt bezien. Kfar Chabad ligt besloten tussen Holon in het noordwesten, Rishon Lezion in het westen, Lod en Ramla in het zuiden, het vliegveld Ben Goerion in het oosten. Het dorp ligt op een kilometer afstand van de hoofdweg en er is slechts één zijweg naar het dorp toe die in Kfar Chabad eindigt. In omliggende velden liggen een paar paadjes die naar andere plaatsen leiden. Er is ook geen doorgaand verkeer. Op Shabbat en op Joodse feestdagen is Kfar Chabad geheel van de buitenwereld afgesloten. Maar doordeweeks is het wel verbonden met de buitenwereld. Elk uur rijdt er een bus tussen Tel Aviv en Kfar Chabad. Sinds 1998 is er ook een treinstation langs een spoorweg waar treinen rijden tussen Binyamina en Ashkelon; Binyamina en Haifa; Lod-Binyamina en Rechovot; en nog twee andere lijnen.

Kfar Chabad: dorp van wijsheid, verstand en kennis


Beschrijving van het dorp: een mosjav ovdiem uitgegroeid tot een kleine stad

Kfar Chabad is een mosjav ovdiem dat ondertussen uitgegroeid is tot een kleine stad met ruim 6000 inwoners in 2015 maar wel met nog steeds de kenmerken van een plattelandsdorp. Een mosjav is een coöperatieve nederzetting. De 1150 dunam omliggende agrarische velden zijn het gezamenlijke eigendom van de inwoners van Kfar Chabad en de landbouwopbrengsten worden onder hen verdeeld ondanks dat elke inwoner voor eigen rekening werkt. Verder maakt de mosjav onderdeel uit van andere mosjaviem waarmee het een grotere bestuurlijke eenheid vormt. De mosjav heeft melkkoeien, sinaasappelbomen, een aantal synagogen, een drukkerij, een school voor beroepsonderwijs, een matzebakkerij, een honingboerderij, winkels, een restaurant, veel onderwijsinstellingen voor jongens en meisjes (bij Chabad heeft religieus onderwijs prioriteit maar er zijn ook vakscholen) waar o.a. duizenden studenten van buitenaf op afkomen in de vakanties, en er bevinden zich de hoofdkwartieren van de Chabad-Lubavitcher gemeenschap in Israël.

Bij de bouw van de huizen en andere gebouwen zijn vanaf de beginperiode in 1949 religieuze denkbeelden en voorschriften gehanteerd. In het boek 'De revolutie der vromen' van Daniël Meijers wordt het dorp beschreven zoals het eind jaren 80 van de vorige eeuw eruitziet. Zo staat de religieuze leerschool (de jesjiva) in het centrum van de mosjav. Het is een hoog gebouw dat ver boven de laagbouw uitsteekt en daardoor opvalt. Daarnaast valt de synagoge op door zijn afmetingen. Flats van drie woonlagen hebben opvallende balkons die trapsgewijs onder elkaar liggen. Zo kunnen de bewoners een loofhut (soekka) bouwen tijdens Soekot (het Loofhutten feest) waarbij men door het dak van de loofhut naar de Hemel kan kijken. Tevens is rekening gehouden met de privacy van bewoners doordat elk huis ongeveer een meter uit de rij staat. Zo staan er nooit twee ramen aan de zijkant van de huizen recht tegenover elkaar. Ook staan er bomen aan de voorkant van de appartementen zodat vanaf de overkant niet naar binnen gekeken kan worden. Dit religieuze voorschrift is overgenomen uit de Bijbel waarin staat dat de tentopeningen van de tenten van het Joodse volk in de woestijn na de Exodus uit Egypte alle in één richting wezen zodat men niet naar binnen kon kijken in andermans tent. Daniel Meijers schrijft verder dat het dorp een moderne variant is op het Oost-Europese sjetl, waar vroeger veel Joden woonden en waar over de velden de ganzen liepen, waar paard en wagen het belangrijkste vervoersmiddel was, en waar de bevolking orthodox Joods was. In 1986 wordt met goedkeuring en financiële steun van de Lubavitcher Rebbe Menachem Mendel Schneerson een lookalike gebouw opgericht gemodelleerd aan de hoofdkwartieren van Chabad aan de 770 Eastern Parkway in Brooklyn, New York. Het dient als toeristische attractie en als bezoekerscentrum. In het gebouw bevinden zich ook het Agudat Chassidei Chabad, de Kehot Publication Society, en een uitgebreide bibliotheek met Joodse boeken.

Een ander opvallend kenmerk van Kfar Chabad is dat straten lange tijd geen adressen hebben. Ben je op zoek naar iemand dan vraag je dat gewoon aan een voorbijganger en hij wijst je de weg. Pas sinds mei 2016 zijn er straatnamen gekomen. Ze verwijzen naar de geschiedenis en de leiders van Chabad. Ook zijn er geen verkeerslichten, zo constateert de verslaggever van The Times of Israel.

Vanaf het begin van de 21ste eeuw is Kfar Chabad zich aan het uitbreiden dankzij de sterke bevolkingsgroei. De agrarische velden worden voor een deel gebruikt om er nieuwe woningen te bouwen voor voornamelijk de kinderen van de bewoners. Ook breiden scholen en kantoren zich uit en is er een industriële zone. Met de groei van de bevolking neemt het aantal diensten en voorzieningen toe. Er zijn twee volledige medische klinieken, diverse supermarkten, kledingwinkels, bouwmarkten, een viswinkel, computerzaak, juwelierszaak, een stomerij, drie boekhandels en vijf Judaica centra. Koosjer voedsel is er genoeg; Kfar Chabad heeft drie restaurants, een pizzeria, falafeltent, en een hamburgereetcafé. Desondanks is Kfar Chabad vooral een slaapstad, volgens de Times of Israel.

Ontstaansgeschiedenis van Kfar Chabad

Eerste Russische Chabad immigranten actief in de landbouw

In 1948 wordt Kfar Chabad gesticht op de restanten van een Arabisch gehucht (Safaria) dat verlaten is door haar inwoners wanneer de Joodse staat Israël wordt uitgeroepen. De eerste bewoners van Kfar Chabad zijn Joodse Chabad immigranten uit de Sovjet Unie die in 1949 arriveren. Zij houden zich in de mosjav bezig met landbouw en veeteelt. Dit blijkt echter niet rendabel te zijn. De immigranten komen uit steden en hebben geen ervaring op het gebied van landbouw bedrijven. Na een aantal jaren gaan de meesten ander werk doen. Sommigen nemen kantoorbaantjes in de overheidssector buiten het dorp. Anderen beginnen een winkel of gaan in een kleine fabriek werken in de buurt.

Onderwijs wordt de belangrijkste werkgelegenheidssector in het dorp

Maar de meesten gaan op advies van de Rebbe uit New York in het onderwijs werken. Er worden scholen gebouwd, zoals vakscholen waar jongens, ook uit moeilijke gezinnen van buitenaf, worden opgeleid tot zetter, automonteur, meubelmaker of metaalarbeider. De onderwijssector in Kfar Chabad draait op volle toeren. Niet alleen jongens krijgen onderwijs maar ook meisjes. Zij kunnen naar de middelbare school en daarna naar een seminarie (Beit Rivka). Bij voltooiing van de opleiding zijn de vrouwen bevoegd om religieus onderwijs te geven. Er is ook een internaat voor Boechaarse immigrantenkinderen die uit arme gezinnen komen. Voor de scholen zijn niet alleen leraren nodig maar ook administratieve krachten, schoonmakers, klusjesmannen, koks en keukenhulpen. Naast de kinderen die in het dorp wonen, volgen ook veel kinderen van buitenaf onderwijs in Kfar Chabad. Zij zijn meestal niet Joods orthodox, maar kiezen toch voor Kfar Chabad vanwege de goede naam die het dorp heeft op het gebied van onderwijs.

Aanslag in Kfar Chabad in 1956

Op 11 april 1956 wordt door Palestijnse terroristen uit Jordanië een aanslag in gepleegd in Kfar Chabad tijdens avondgebeden in de Shafrir synagoge waar 46 kinderen aanwezig zijn. Er worden drie kinderen en hun leraar (jeugdwerker) vermoord. Er raken vijf kinderen gewond.

Oprichting Tomchei Temimim Yeshiva in 1963

In 1963 wordt de befaamde Tomchei Temimim Yeshiva in Kfar Chabad opgericht. Dit is een hoge religieuze school met een goede reputatie en bestaat sinds 1897 in de stad Lubavitch waar het is opgericht door Rebbe Sholom Dovber Schneersohn. Tegenwoordig bestaat de Tomchei Temimim Yeshiva uit een wereldwijd netwerk van instituten voor gevorderde Torastudie. Anno 2009 studeren in Kfar Chabad meer dan 200 Israëlische en internationale jesjiva studenten. Rebbe Menachem Mendel Schneerson zegt over de invloed van studeren aan de Tomchei Temimim Yeshiva: “Anyone who once learned in Tomchei Temimim remains a Tamim, a student of Tomchei Temimim, forever."

Oprichting absorptiecentrum voor nieuwe immigranten in 1970

Om de integratie van nieuwe Chabad immigranten in Kafar Chabad in goede banen te leiden wordt in 1970 een nieuw absorptiecentrum opgericht. Het is gevestigd in het gemeenschapscentrum dat het 'Huis van de President' wordt genoemd, ter ere van de Israëlische president Zalman Shazar. Het centrum dient als ontmoetingsplaats voor jongeren in Kfar Chabad en omliggende Joodse nederzettingen.

Bevolking: Chabad Chassidiem

Kfar Chabad is de enige nederzetting ter wereld waar iedereen een Chabadnik (aanhanger van Chabad) is. Naast de Chabad Joden uit Rusland zijn er ook nieuwe Joodse immigranten uit Noord-Afrika in de moshav komen wonen. Het gaat om een twintigtal gezinnen uit Marokko die daar al contacten onderhouden met Chabad. Later vestigen Amerikaanse Joden zich in de moshav. Ze zijn niet-orthodox Joods maar treden in de VS toe tot de Chabad-beweging. Kfar Chabad bestaat zo uit drie afzonderlijke bevolkingsgroepen: Russen, Marokkanen en Amerikanen. Deze leven min of meer apart van elkaar vanwege hun verschillende culturele achtergronden. Er wonen ook nog Chabad Chassidiem uit andere landen en culturen in Kfar Chabad maar hun aantallen zijn zo klein dat ze geen aparte groepen vormen. Volgens de laatst beschikbare cijfers uit 2008 (gehaald uit een artikel van The Times of Israel van 11 februari 2016) blijkt dat de helft van de bewoners bestaat uit kinderen en dat de gemiddelde leeftijd van de bewoners 17 jaar is. Slechts 55% van de volwassenen werkt. Driekwart van de mannen van 15 jaar en ouder heeft aan een jesjiva (religieuze school) gestudeerd. De bevolking is gegroeid van 1540 inwoners in 1969, naar 3460 inwoners in midden jaren negentig, 4220 inwoners in 2002, en ruim 6000 inwoners in 2015.

Bestuurlijke organisatie van Kfar Chabad

Vanaf het begin van de oprichting van Chabad heeft het dorp een dorpsbestuur, bestaande uit een burgemeester en zeven gekozen leden (de dorpsraad – wa'ad) die op vrijwillige basis werken, dat uitvoering geeft aan het algemeen beleid dat via richtlijnen wordt bepaald door de zesde Lubavitcher Rebbe in New York, Rabbi Joseph I. Schneerson. Hij geeft ook het doel aan van de missie: “I have directed that a Torah scroll be sent to you. What is the job of settlers? To appreciate that it is by Divine providence that you and your families have come to the Holy Land . . . The Torah scroll should serve you as a sign and constant reminder to live your lives according to the Torah and to bring its spirit to your brethren near and far.”

De Rebbe wordt door het dorpsbestuur regelmatig gerapporteerd over het wel en wee van de mosjav. De Rebbe geeft ook advies en toestemming over nieuwe projecten. Niet alleen het dorpsbestuur vraagt de Rabbijn om advies, ook de inwoners zelf doen dat. Toch bemoeit de Rebbe zich niet rechtstreeks met de gang van zaken in Kfar Chabad. Dat doet het dorpsbestuur die bepaalt o.a. waar geld aan besteed wordt, waar gebouwd moet worden, of er een nieuwe winkel mag komen, of iemand in Kfar Chabad mag komen wonen, en onderhoudt contacten met de verschillende ministeries. Overigens kent de Chabad tegenwoordig geen Rebbe meer. De zevende Chabad Rebbe, Menachem Mendel Schneerson, had geen kinderen en niemand heeft hem opgevolgd.

De bewoners kunnen hun ongenoegen uiten via een alternatieve raad, de wa'ad roechani. Deze functioneert relatief onafhankelijk van het dorpsbestuur. De wa'ad roechani bestaat uit de rabbijn met een aantal chassiediem die hoog in aanzien staan. De rabbijn kan een Joods-wettelijke (Halachische) veto uitspreken over een besluit van het dorpsbestuur. Ook kijkt de wa'ad roechani of iets religieus wenselijk is of niet.

Missie van Kfar Chabad in Israël – verspreiding van de chassidische ideologie onder Joden in Israël

Chabad staat bekend om verspreiding van de chassidische ideologie onder Joden. Dat is ook het hele doel van de oprichting van Kfar Chabad. Vandaar dat de zesde Rebbe vanaf het begin de nadruk legt op het geven van onderwijs in Kfar Chabad zoals eerder gemeld. Maar er is meer dan alleen het onderwijzen van Joden. Chabadniks uit Kfar Chabad bezoeken legerbases voor o.a. het aanleggen van gebedsriemen. Er zijn contacten met uitgesproken anti-religieuze kibboetsiem middels musicerende chassidiem die het hele land door reizen. Tijdens religieuze plechtigheden bezoeken duizenden kinderen vanuit het hele land Kfar Chabad. Ook komen de kinderen kijken hoe het ongezuurde brood volgens rituele voorschriften in de matzebakkerij wordt gebakken. Ook zijn vele dorpelingen buiten de mosjav bezig met pastorale en educatieve taken. Denk hierbij aan huis-aan-huisacties, bijeenkomsten voor oorlogsweduwen en – wezen, ziekenbezoek, etc.

De Chabad acties in Israël worden over het algemeen wel gewaardeerd. Dit heeft vooral te maken met het feit dat de Chabad chassidiem zich afzijdig houden van de strijd tussen de politiek partijen. Ze staan ook bekend als tolerant, minder rigide en fundamentalistisch. Toch komt er na verloop van tijd wat kentering in het succes van de Chabad activiteiten. De oude rivalen, de mitnagdiem (tegenstanders van de chassidiem) gaan Chabad op enig moment negatief afschilderen als een 'sekte' en een 'afgodendienst'. Er vinden ook bedreigingen plaats en auto's worden vernield. Chabad moet moeite doen zich te handhaven. Door de samenwerking van de mitnagdiem met linkse politieke partijen krijgen Chabad scholen minder makkelijk subsidies. Ouders die hun kinderen op Chabad scholen hebben gedaan worden door mitnagdiem benaderd om hen voor een andere school te laten kiezen. Ook levert het Chabad standpunt over 'Wie is een Jood' problemen op met de leden van de Reform Beweging.

Andere Chabad activiteiten in Israël

Ondanks de tegenwerking van de mitnagdiem, linkse partijen en de Reform Beweging, is Chabad nog steeds heel actief in Israël. De Chabad ideologie legt nadruk op eenheid en verbondenheid tussen Joden. Het onderscheid tussen orthodox en niet-orthodox wordt daarbij naar de achtergrond geduwd. Dat is belangrijk in een land als Israël waar altijd veel spanningen zijn tussen Joden onderling.

Er worden activiteiten georganiseerd voor honderdduizenden kinderen zoals onderwijs, zomerkampen, en bijeenkomsten op de Shabbat middag in 300 gemeenschappen. Er zijn 130 Chabad Huizen in Israël waar Joden langs kunnen komen om bijvoorbeeld de Shabbat te vieren, studies te volgen, hun mezoezot (tekstkokertje voor op de deurposten) te laten controleren, etc. Er worden religieuze festivals georganiseerd. Er zijn over het hele land verspreid onderwijsinstituten waarop hoog niveau de Tora bestudeerd kan worden. Al eerder is gemeld dat naast Kfar Chabad ook Nachalat Har Chabad (1969) in Kiriat Malachi, Kiryat Chabad (1979) in Safed plaatsen zijn waar Chabad Joden wonen. Kolel Chabad financiert en organiseert allerlei goede doelen voor ouderen, immigranten, daklozen, etc.

Lees verder

© 2017 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
recensieBoekrecensie: De revolutie der vromen - Daniël MeijersDe revolutie der vromen (1989) gaat over het ontstaan en de ontwikkeling van het chassidisme. Het behandelt de instituti…
Kabbala 7: Chabad chassidisme en Kabbala (Tanja)Kabbala 7: Chabad chassidisme en Kabbala (Tanja)Na de Baal Shem Tov en zijn opvolger Rabbijn Dovber, ontwikkelden volgelingen van Rabbijn Dovber verschillende richtinge…
Boekrecensie: Chassidisme - Sjef LaenenrecensieBoekrecensie: Chassidisme - Sjef LaenenIn het boek chassidisme wordt door drs. J.H. (Sjef) Laenen een beschrijving gegeven van het chassidisme, een charedische…
Geografie Israël: stadsgeografie en stedelijke planningGeografie Israël: stadsgeografie en stedelijke planningWanneer we het hebben over stadsgeografie en stedelijke planning in Israël dan is geograaf Arie Shachar de meest promine…
Toerisme Israël: Joods religieuze plaatsenIsraël kent 4 heilige Joodse steden: Jeruzalem, Hebron, Safed en Tiberias. Elk op hun eigen wijze zijn ze heilig voor Jo…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: U.S. Embassy Tel Aviv, Flickr (CC BY-SA-2.0)
  • http://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/36226/jewish/About-Chabad-Lubavitch.htm
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Kfar_Chabad
  • http://www.timesofisrael.com/in-all-chabad-israeli-village-brooklyn-meets-country-living/
  • http://lubavitch.com/news/article/2026340/Kfar-Chabad-It-Takes-A-Village.html
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Kfar_Habad_Railway_Station
  • https://www.jewishvirtuallibrary.org/kefar-x1e24-abad
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Shafrir_synagogue_shooting_attack
  • http://www.jewishvirtuallibrary.org/worldwide-terror-attacks-on-jewish-targets-1952-2003
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Tomchei_Temimim
  • De revolutie der vromen – Daniël Meijers
  • http://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/245609/jewish/Israel.htm
  • https://crownheights.info/chabad-news/532785/kfar-chabad-unveils-street-names/

Reageer op het artikel "Geografie Israël: Kfar Chabad – dorp van Chabad Chassidiem"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Etsel
Laatste update: 26-02-2017
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Sociaal cultureel
Special: Geografie Israël
Bronnen en referenties: 13
Schrijf mee!