InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Sociaal cultureel > Zwarte Pietenspeelgoed uit winkels - Sinterklaas mag blijven
nieuws uitgelicht

Zwarte Pietenspeelgoed uit winkels - Sinterklaas mag blijven

Zwarte Pietenspeelgoed uit winkels - Sinterklaas mag blijven Het zwartepietendebat laait hoog op in de tweede decade van de eenentwintigste eeuw en onder invloed van die discussies verdwijnen meer en meer speelgoedjes uit de winkels. Pietenspeelgoed krijgt het predicaat ‘fout’ opgespeld en speelgoedproducenten en winkelketens willen hun vingers er niet meer aan branden. De discussie heeft vooral invloed op de verkoop van Zwarte Pietjes en alles dat daarmee annex is, maar ook op varkentjes en stereotype jongens- en meisjesspeelgoed. Sinterklaas mag blijven.

Speelgoed met Zwarte Pietjes


Omstreden Zwarte Pietenspeelgoed

Speelgoed wordt kritisch bekeken. Zeker na de discussie over Zwarte Piet worden de poppetjes waar Zwarte Piet een rol speelt als omstreden beschouwd. Dat geldt ook voor varkentjes in speelgoedboerderijen. De speelgoedvarkentjes zouden beledigend zijn voor moslims en joden en tot controverse leiden. Uiteindelijk mochten ze in de boerderijset blijven. Voor de Zwarte Pietenpopjes geldt iets soortgelijks. Ze krijgen veel kritiek, omdat sommigen er een verwijzing naar discriminatie in zien. Speelgoedfabrikanten worden voorzichtig en luisteren naar de discussie in de samenleving. Ze reageren erop door bepaald speelgoed in de ban te doen. In aanloop naar het Sinterklaasfeest van 2014 is er een run op het Sinterklaas- en Zwarte Pietenspeelgoed door mensen die bang zijn voor een complete productiestop en die nog snel even hun vertrouwde speelgoedjes willen inslaan.

Zwarte Piet in de ban

Amerikaanse speelgoedmaker Fisher-Price reageert op de discussie over de zwarte knecht van Sinterklaas en doet in de nazomer van 2014 de Sinterklaasset van de speelgoedserie Little People in de ban. De set poppetjes bestaat uit een Sinterklaas, Zwarte Pietjes en een paard. Er kwamen bij Fisher-Price klachten binnen en via Twitter laat de speelgoedfabrikant weten dat de Sinterklaasset uit het assortiment verdwijnt. “We’re sensitive to how the character is being percieved and don’t want to support a negative stereotype.”

Fisher-Price

Voorheen prees Fisher-Price de figuurtjes van harte aan. “Ook in Little People land komt de Goed Heiligman langs op 5 december! Die kleine Zwarte Piet strooit maar in het rond met die lekkere pepernoten! En Sinterklaas zijn witte paard staat trouw te wachten, dankbaar voor alle lekkere wortels die de kindertjes hebben klaar gelegd! De Little People Sinterklaas figuren passen bij alle Little People speelsets van Fisher Price!” Maar deze reclame is gedateerd: Fisher-Price gebruikt hem niet meer.

Zwarte Pieten oude stijl

In aanloop naar Sinterklaas 2014 stonden Zwarte Pieten oude stijl zó in de belangstelling, dat er zelfs een run op de speelgoedjes ontstond, gevoed door de angst dat ze later niet meer te krijgen zouden zijn. Sinterklaas Playmobil vloog, veel eerder dan andere jaren, al in september de deur uit. Normaal beginnen de typische Sinterklaasinkopen nooit zo vroeg. De set van Little People liep ook als een trein. Wat die poppetjes betreft gold op=op, want Fisher-Price stopt ermee.


Playmobil

Het Duitse Playmobil heeft vier schattige Sinterklaassets in het assortiment, maar ook dit bedrijf stopt met de productie van de Zwarte Pietenpoppetjes. De stoomboot met Sinterklaas en Zwarte Pietjes, ‘Stoomboot van Sint en Piet’, werd in 2011 nog Speelgoed van het jaar. Playmobil meldt dat er minder vraag is naar de sets en dat daarom de productie wordt in 2014 gestaakt. Het besluit betekent ook voor de Playmobil sets in de speelgoedwinkels dat de voorraad na uitverkoop niet meer kan worden aangevuld. In 2018 liggen de sets met Pietje, paard en Sint toch weer in de schappen. Er was vraag naar, zegt de producent.

Dierbare herinnering

De productiestop van de speelgoedfabrikanten stimuleert velen om nog snel wat aan te schaffen van het speelgoed dat zoveel dierbare herinneringen oproept. De sets worden ook aangekocht door mensen die verwachten dat de poppetjes collectoritems gaan worden.

Controversieel speelgoed van Sinterklaas

Niet alleen de Zwarte Pietenpopjes worden als controversieel beschouwd, ook andere spullen in de winkels ontkomen niet aan kritische blikken:
  • Inpakpapier;
  • Zwarte Pieten schminksets;
  • knutselsets;
  • liedjesboeken;
  • chocoladepoppen.

Zwart in 2014

Nederlandse winkelketens zoals HEMA en De Bijenkorf houden tot en met 2014 Zwarte Piet in de winkel zoals ze dat al vele generaties doen. Zij passen in 2014 het assortiment nog niet aan vanwege de discussie. De Zwarte Pietendiscussie wordt door de winkelbedrijven op de voet gevolgd. In de Amsterdamse De Bijenkorf klimmen de Pieten zoals elk jaar in de winkel. De Bijenkorf is tegen racisme en discriminatie, maar koppelt dat niet aan de figuur Zwarte Piet, zegt het winkelbedrijf in 2014. HEMA heeft tot dat jaar een soortgelijke opstelling, maar draait later bij. Ook Albert Heijn en bol.com blijven ook Zwarte Piet in de winkel zetten zoals ze dat altijd hebben gedaan. Klanten vinden Sinterklaas een leuk feest, menen de grootwinkelbedrijven. Speelgoedwinkelketen Intertoys etaleert Zwarte Piet als vanouds, al moeten ze dat doen zonder de poppetjes van Playmobil en Fisher-Price. Ook worden verpakkingen aangepast en zijn er minder Zwarte Pieten te zien op de doosjes en papieren. Het is een voorbode van verdere veranderingen.

Gouden Pieten

De Bijenkorf past uiteindelijk toch de Pieten in de winkel aan. De traditionele klimmende Zwarte Pieten in de lichthal van de winkel krijgen in 2015 een gouden snoet. Het zijn dezelfde poppen, maar dan in het goud in plaats van zwart. De winkel zegt de Pietendiscussie te volgen en daarop te anticiperen. Ook passen de gouden klimpieten beter bij de luxe uitstraling die de winkel aan het winkelend publiek wil tonen; goud past bij de nieuwe koers van De Bijenkorf.

Kentering in winkels na 2014

Na 2014 is er een duidelijke kentering merkbaar. Waar De Bijenkorf overstapt op gouden etalage-Pieten, doet de HEMA in 2015 Zwarte Piet in de ban. De keten verkoopt geen Pietenpopjes, Pietenchocola en Pietenspeelgoed meer. HEMA breidt het assortiment uit met halal rookworst en arabische chocoladeletters en die arabisering blijkt een schot in de roos. In de nieuwe HEMA verliest Zwarte Piet de strijd in de multiculturele koerswijziging. De winkelketen wordt erom geprezen en verguisd en op Twitter is onder meer te lezen: "Een volk dat voor zeurallochtonen zwicht zal meer dan Zwarte Piet verliezen." Op datzelfde Twitter is ook de volgende tweet te lezen: "Hema blijkt koploper in de (nog altijd tergend trage) verbetering van NL. Ik ga meteen een worst halen. #teamhema."

Albert Heijn

Grootgrutter Albert Heijn blijft niet achter in reactie op de opwinding die Sinterklaas en Zwarte Piet oproepen. Het bedrijf besluit aanvankelijk Zwarte Piet-afbeeldingen in de eigen folders en reclame-uitingen te weren, maar Zwarte Pieten op verpakkingen van leveranciers te gedogen. In 2016 wijzigt Appie zijn reclamebeleid radicaal en doet Zwarte Piet alsnog in de ban. Albert Heijn wil niet doof zijn voor het maatschappelijk debat en meent dat het moet reageren op de discussie. Het bedrijf zegt heel Nederland over de vloer te krijgen en daarom rekening te willen houden met alle sentimenten. Voor Albert Heijn staat bovenaan dat Sinterklaas een gezellig feest voor iedereen blijft.

Jumbo en Bol.com

Supermarktketen Jumbo doet in 2016 Sinterklaas en Zwarte Piet in de ban. De figuren zouden kunnen bijdragen aan pesten, uitsluiting of discriminatie en daarom wil Jumbo ze niet meer in de winkel.
Bol.com levert wat de leveranciers bieden en als daar Sinterklaaspoppetjes en schminksets voor Zwarte Pieten bij zitten, dan levert Bol.com dat. Zo zijn bij Bol.com ook oorbellen te bestellen en Zwarte Pietenpakken, net als pruiken en handschoenen.

Boycot en collectorsitems

Winkels die niet meegaan in de verandering kunnen na 2014 vrezen voor een boycot. Social media is hierin een sterke factor. In no time kan via Facebook en Twitter een grote menigte worden bereikt. Zo worden er na een oproep koppen ingedrukt van chocoladepoppen van Zwarte Piet in het schap van een supermarkt. De roep om dergelijke acties of een boycot speelt bij de winkelbedrijven in de stad en bij de winkelketens mee in de wijze waarop Sinterklaas en Zwarte Piet in de schappen te vinden is. Elke boycot roept bij voorstanders van Zwarte Piet een tegenreactie op met acties die pleiten vóór Zwarte Piet. In het algemeen gaat de stelling op: hoe kleiner het dorp, hoe zwarter de Piet, maar als er geen Zwarte Piet-inpakpapier meer gedrukt wordt en geen Zwarte Pietenpopjes meer gemaakt worden kunnen ze ook op het platteland niet meer in de winkels liggen. Zwarte Pietenspeelgoedjes zijn collectoritems geworden.

Piet in Feestkleding365.nl / Bron: Feestkleding365.nlPiet in Feestkleding365.nl / Bron: Feestkleding365.nl
Smiley op de Pietenface
Webshops met feestkleding, waaronder Sint- en Pietenpakken, blijven niet achter en buigen mee met de veranderingen. In november 2017 gaat een marktleider in Nederland op het gebied van feestkleding overstag en weert zwarte Pietensnoetjes op de website. De Pietenkoppen krijgen allemaal een smiley op het gezicht: de te bestellen kleding blijft onaangepast.

Waar staat de winkel?

De trein van aanpassingen aan het volksfeest dendert door. Bedrijven kunnen zich niet meer afzijdig houden van het debat; er wordt van ze verwacht dat ze zich uitspreken en dat duidelijk wordt waar het bedrijf staat. Dat betreft niet alleen Zwarte Piet, maar ook de kwestie kinderarbeid, diervriendelijkheid, milieuvriendelijkheid en stereotypering.

Lees verder

© 2014 - 2019 Piejet, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Sinterklaas, zwarte piet en de SymbolenSinterklaas, zwarte piet en de SymbolenIedereen kent de Symbolen van de Sint en zijn Zwarte Pieten wel. Maar weet u ook dat de Symbolen van Sinterklaas en Zwar…
SinterklaasfeestWat zijn de typische kenmerken van het sinterklaas feest en hoe is het ontstaan? waarom word er nu pakjesavond gevierd?
Sinterklaas huren – Sinterklaas bezoek tipsSinterklaas huren – Sinterklaas bezoek tipsSinterklaas huren zal het Sinterklaasfeest extra leuk en spannend maken voor de kinderen. Ongeveer de helft van de Neder…
Sinterklaas, hoe wordt het gevierd?Sinterklaas, hoe wordt het gevierd?Sinterklaas wie kent hem niet? De vieringen van het Sinterklaas feest zijn per land verschillend. Zelfs tussen België en…
De geschiedenis van SinterklaasDe geschiedenis van SinterklaasSinterklaas is een gekend feest zeker in Nederland en Belgie. Maar weet u ook waar Sinterklaas eigenlijk vandaan komt? W…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Persbureau Ameland
  • http://www.elsevier.nl/Cultuur--Televisie/achtergrond/2014/9/Fisher-Price-bant-Zwarte-Piet-vier-keer-omstreden-speelgoed-1595185W/ geraadpleegd op 19 september 2014
  • https://www.degrotespeelgoedwinkel.nl/speelfiguren-en-sets/little-people/fisher-price-little-people-sinterklaas/?gclid=CNbV38T-7MACFYXJtAod1xMAhw geraadpleegd op 19 september 2014
  • http://www.speelgoedindeton.nl/monchhichi/zwarte-piet.html?gclid=CJPUx6P_7MACFcsBwwodtB8Arw geraadpleegd 19 september 2014
  • http://nieuws.thepostonline.nl/2014/09/09/ook-speelgoed-zwarte-piet-onder-vuur geraadpleegd 19 september 2014
  • Leeuwarder Courant 19 september 2014
  • http://www.retailnews.nl/nieuws/JkgdgIT7EeOSgiIACiAWJg-0/zwarte-piet-blijft-in-de-winkels.html geraadpleegd op 20 september 2014
  • http://www.at5.nl/artikelen/146015/voortaan_gouden_klimpieten_bij_de_bijenkorf geraadpleegd op 26 november 2017
  • http://axed.nl/nieuws-albert-heijn-stopt-met-zwarte-piet-promotie/ geraadpleegd op 26 november 2017
  • https://www.metronieuws.nl/binnenland/2015/11/welke-winkels-kiezen-niet-voor-zwarte-piet geraadpleegd op 26 november 2017
  • https://cultuurondervuur.nu/zwarte-piet-winkel-subsidie-afriyie/ geraadpleegd op 26 november 2017
  • https://wnl.tv/2017/10/24/anti-zwarte-piet-actie-supermarkt-chocolade-pieten-kapotgeknepen/ geraadpleegd op 26 november 2017
  • https://www.ad.nl/binnenland/binnen-5-jaar-is-zwarte-piet-helemaal-uit-de-winkels~a7e90eb5/ geraadpleegd op 26 november 2017
  • https://www.lindanieuws.nl/nieuws/jumbo-bant-zowel-zwarte-piet-als-sinterklaas-uit-zijn-winkels/ geraadpleegd op 26 november 2017
  • https://www.persbureau-ameland.nl/feestkleding-webshop-past-zwarte-piet-aan-na-racistisch-commentaar geraadpleegd op 30 november 2017
  • https://www.ad.nl/economie/playmobil-verkoopt-weer-zwarte-piet-poppetjes~adc6122e/ geraadpleegd op 13 december 2018
  • Afbeelding bron 1: Feestkleding365.nl

Reageer op het artikel "Zwarte Pietenspeelgoed uit winkels - Sinterklaas mag blijven"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Piejet
Laatste update: 13-12-2018
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Sociaal cultureel
Special: Zwarte Piet
Bronnen en referenties: 17
Nieuws uitgelicht…
Deze rubriek bevat artikelen welke zijn geschreven naar aanleiding van een nieuwsfeit en kunnen daarom mogelijk gedateerde informatie bevatten.
Schrijf mee!