InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Noachieden: De schande van de honger – Elie Wiesel
mijn kijk op

Noachieden: De schande van de honger – Elie Wiesel

Het is zomer 2011. De westerse wereld maakt zich druk om de financiële crisis die de wereld in zijn greep heeft. Velen zijn bang voor een nieuwe economische recessie. Mogelijk gaan we er met z'n allen financieel op achteruit. Veel mensen maken zich hier zorgen over. Ondertussen vindt in Afrika voor de zoveelste keer hongersnood plaats. Hoe kan het dat dat de wereld zich vooral druk maakt om haar eigen financiële toestand en honger in de wereld nog steeds niet heeft uitgebannen? Dit artikel is gedeeltelijk een samenvatting van een hoofdstuk uit het boek 'Tekenen van Uittocht' van Elie Wiesel. De titel van het hoofdstuk luidt 'De schande van de honger' en is geschreven in de jaren '80 van de vorige eeuw toen er in Ethiopië hongersnood heerste. Elie Wiesel noemt het een schande dat honger nog steeds bestaat in de wereld terwijl er toch voldoende voedsel is om mensen te helpen. Hoe kan dit? – Tevens vindt u de visie van Etsel

De schande van de honger – Elie Wiesel

Hoe kan men naar beelden van hongerende mensen kijken zonder slapeloze nachten te krijgen? Waar heeft de Schepping gefaald dat er honger bestaat? Hoe kan iemand die honger lijdt nog in God geloven? Het gaat niet om één persoon maar om miljoenen die sterven van de honger.

In de oudheid was honger de grootste vloek van de maatschappij. Priesters smeekten de hemel om regen. Regen betekent oogst dat voedsel en dus leven betekent. Die waarheid geldt tegenwoordig nog steeds.

Wie honger lijdt schaamt zich. Honger is niet alleen fysiek maar ook geestelijke verpletterend. De geest kan alleen nog maar aan voedsel denken. Het gebed gaat niet uit naar God maar naar voedsel.

Honger is de ergste foltering voor de mens. Een buitenstaander weet niet wat het is. Honger tart de verbeelding. Het kan niet doorverteld worden. Zelfs hongerstakers kunnen zich er niets bij voorstellen. Zij kunnen immers elk moment weer besluiten om te gaan eten. Mensen die geen voedsel hebben kunnen dit niet. Iemand die echt honger heeft is machteloos.

Toch kan de mens iets tegen honger doen. We zijn niet afhankelijk van de hemel of het noodlot. Hongersnood kan makkelijker opgelost worden door natuurrampen. Wanneer er in Ethiopië hongersnood is kunnen wij helpen. Wij moeten helpen. Doen we dit niet dan is hun dood onze schuld. In 1948 kon de VS een luchtbrug openen voor Berlijn. Dan moet dit ook lukken voor Ethiopië. Wanneer veel geld uitgegeven wordt aan ruimtevaart, moet er ook geld zijn voor mensen op aarde die dreigen te sterven. Regeringen moeten hulp niet alleen aan particulieren overlaten.

Elie Wiesel heeft zelf honger geleden en ziet het als zijn taak honger te bestrijden.

Visie van Etsel

Geen flauw benul wat honger inhoudt. Gelukkig heb ik dat samen met velen in het westen nooit meegemaakt. Ook televisiebeelden kunnen me uiteraard nooit het gevoel geven wat hongerlijdende mensen precies meemaken. Langzaam sterven van honger en dorst lijkt me vreselijk. Wat kan je doen als je zo machteloos bent? Tot God smeken om voedsel terwijl je midden in de woestijn zit waar geen eten aanwezig is?

En wij? Moeten wij God de schuld geven van al deze ellende of moeten we naar onszelf kijken? Ik kies voor het laatste. Hoewel we niets kunnen doen tegen droogte in Afrika kunnen we zeker hulp bieden. Juist nu we tegenwoordig via beelden op de hoogte zijn van de ellende mogen we onze hoofden er niet van afwenden. De vraag is echter waarom de hulp altijd pas zo laat op gang komt. Je hoort vrijwel niets en plotseling blijkt er in bijvoorbeeld de Hoorn van Afrika honger te zijn. Opeens moet iedereen zijn portemonnee trekken en geld doneren. Natuurlijk doen we dat. Maar de vraag blijft overeind waarom er niet eerder aan de bel is getrokken. Zagen hulpverleners en weerkundigen de droogte niet aankomen? Kon met het bestaande ontwikkelingsgeld al niet iets van noodhulp op gang worden gezet voordat er honger uitbrak? Waarom reageren we zo traag? Waarom laten we het tot op het allerlaatste moment aankomen?

Eén van de verklaringen die ik persoonlijk heb is dat we toch veel te veel met onszelf bezig zijn. Nederland en andere rijke landen zijn toch voornamelijk bezig om de bestaande rijkdom te behouden. We maken ons meer zorgen om onze eigen hebben en houden dan dat we naar andere landen kijken waar het veel slechter gaat. In Nederland wordt men al zenuwachtig als Nederlandse leerlingen tijdens de internationale wiskunde olympiade niet bij de beste horen. Dat zou dan een teken zijn dat het slecht gaat met het exact onderwijs en dat we daardoor niet meer zouden kunnen concurreren met het buitenland. Dat zou er weer toe kunnen leiden dat onze economie achteruit holt en dus de armoede zal toenemen. Zo zijn we dus constant met onze gedachten bezig om Nederland economisch aan de top te houden. Daar is al onze aandacht opgericht. En wat er verder in Afrika gebeurd is van minder groot belang. Behalve al we dan zo nu en dan geconfronteerd worden met schrijnende armoede via de televisie. Vaak willen we dan zelfs nog een televisie actie houden om onszelf op de borst te kunnen slaan dat we zoveel geld gedoneerd hebben.

Zolang de rijke landen niet inzien dat de hele wereld moet meeprofiteren van rijkdom, zullen deze hongersnood cycli zich blijven voordoen. We dienen gewoon te beseffen we elkaar constant moeten steunen, niet alleen in tijden van nood maar altijd. Zo kunnen rampen als honger voorkomen worden. We zullen dan tijdig in kunnen grijpen zonder dat er eerst miljoenen mensen sterven. Een rechtvaardigere verdeling van rijkdom leidt ook tot minder (economische) vluchtelingen naar de rijkere landen waar dan minder spanningen ontstaan. We hebben er dus zelf ook grote baat bij dat er geen armoede en honger meer is in de wereld. Juist altruïstisch gedrag werkt in ons voordeel, niet egoïstisch gedrag.

Vanuit Joods perspectief bezien is liefdadigheid één van de belangrijkste instrumenten om God te dienen. God dienen is een altruïstische aangelegenheid. De Joodse regelgeving is niet alleen individualistisch ingesteld maar ook maatschappelijk. De profeet Jesaja zegt: ”Is het niet: je brood uit te delen aan de hongerigen en de armen, die verworpen zijn, naar uw huis te brengen” (Jesaja 58:7).

Chessed (weldoen) doet ons verheffen van onze egoïstische daden. Chessed betekent God imiteren. Gods daden jegens de mens is gebaseerd op chessed. Hierop is ook de wereld ontstaan. Alleen wanneer de mens chessed doet kan hij God zo dicht mogelijk benaderen. Het betekent ook God helpen (de mens is een partner van God in de Schepping).

Honger, armoede, ziekte, etc. mogen niet benaderd worden als een voorbeschikte situatie. Ook mag de ongelukkige niet weggestuurd worden met de woorden 'Vertrouw op God, de Vader en Koning. Hij zal je helpen'. Wanneer iemand honger heeft moet hij meteen geholpen worden met voedsel. Als bevoorrecht mens moet u de andere medeleven tonen. Iemand die zich afwendt van liefdadigheid is een afgodendienaar. Wie zich met God verbonden voelt mag zich niet afwenden van sociale onrechtvaardigheid.

Elie Wiesel schrijft over de schaamte van de honger. Iemand die honger lijdt schaamt zich. Het is dus zaak dat bij liefdadigheid de hongerige zich niet nog meer schaamt. In Psalm 41:2 staat: ”Gelukkig is hij, die de arme bedenkt.” Geef anoniem, zo adviseert de Talmoed. Andere belangrijke basisprincipes van liefdadigheid zijn: geef naar specifieke behoeften, reageer direct en voorkomend op een verzoek van de arme (hongerige), liefdadigheid moet minzaam en hoffelijk plaatsvinden, er moeten gevoelens van sympathie zijn.

Lees verder

© 2011 - 2019 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Boekrecensie: De Joden der stilte – Elie WieselrecensieBoekrecensie: De Joden der stilte – Elie WieselIn 1985 wordt het boek 'De Joden der stilte' van Elie Wiesel uitgegeven. Het is een vertaling van het boek 'Les juifs du…
Boekrecensie: De bedelaar van Jeruzalem – Elie WieselrecensieBoekrecensie: De bedelaar van Jeruzalem – Elie WieselDe bedelaar van Jeruzalem is een boek uit 1968 (Nederlandse vertaling 1987) van Elie Wiesel. Het handelt over hoofdfiguu…
Boekrecensie: Bijbels eerbetoon - Elie WieselrecensieBoekrecensie: Bijbels eerbetoon - Elie WieselBijbels eerbetoon is een boek van Elie Wiesel waarin Bijbelse verhalen worden verteld conform de Joodse traditie. De vol…
Boekrecensie: De dageraad - Elie WieselrecensieBoekrecensie: De dageraad - Elie WieselDe dageraad van Elie Wiesel maakt deel uit van een trilogie (De nacht, De dageraad en De dag). In tegenstelling tot 'De…
Genocide: OekraïneHoewel de meningen verschillen of de hongersnood die in de jaren dertig van de twintigste eeuw plaatsvond in Oekraïne da…
Bronnen en referenties
  • Tekenen van Uittocht – Elie Wiesel
  • Tsedaka – rabbijn mr. drs. R. Evers

Reageer op het artikel "Noachieden: De schande van de honger – Elie Wiesel"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Franet (infoteur), 22-08-2011 10:15 #1
Ook vanuit Nieuw-Testamentisch perspectief bezien is het de plicht van iedere gelovige om altruïstisch te zijn. Jezus zegt: "De armen hebt gij altijd bij u." En verder: "Geeft, en u zal gegeven worden, een goede, gedrukte, geschudde en overlopende maat zal in uw schoot gegeven worden, want met de maat waarmede gij meet, zult gij wedergemeten worden." Hier zien wij dus weer de eenheid tussen het Oude en het Nieuwe Testament. Fijn dat u ook verwijst naar een artikel van Tartuffel. Het is een fijne Christen-broeder. Hij heeft mij een DVD cadeau gegeven over William Wilberforce over de afschaffing van de slavernij in Engeland. Groeten Franet. Reactie infoteur, 22-08-2011
Hallo,

Inderdaad ligt het monopolie van altruïstisch gedrag niet alleen bij het Jodendom. Ook het christendom en de islam kennen naastenliefde. Beide laatste godsdiensten komen immers voort uit het Jodendom. Tevens is het zo dat God ieder mens zo geschapen heeft dat deze in de kern goed is. De mens moet alleen steeds aan haar altruïstisch gedrag blijven werken.

Groet,

Etsel

Infoteur: Etsel
Laatste update: 09-07-2018
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Jodendom en maatschappij
Bronnen en referenties: 2
Reacties: 1
Mijn kijk op…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook een mening en/of ervaring beschrijven.
Schrijf mee!