InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Torastudie 156: Eenheid in verscheidenheid – Leviticus 11:47

Torastudie 156: Eenheid in verscheidenheid – Leviticus 11:47

Torastudie 156: Eenheid in verscheidenheid – Leviticus 11:47 De Shabbat wordt afgesloten met een speciale ceremonie: Havdala. Hierin wordt God gezegend Die onderscheid maakt tussen heilig en wereldlijk, licht en duisternis, Israël en de volkeren, de shabbat en de werkdagen. De Tora gebruikt het woord 'lehavdiel' (onderscheid maken) tussen dingen die in essentie gelijk zijn. Havdala vereist de kunde te kijken naar twee gelijke zaken en te accepteren dat ondanks hun gelijkheid in de basis, ze verschillend zijn en apart worden gehouden. Dit is een samenvatting van een lering van de Lubavitcher Rebbe. Tevens vindt u de visie van Etsel.

Een wereld van woorden

In de Joodse filosofie is veel nagedacht over het probleem dat God oneindig is en dat de wereld toch kan bestaan. Immers, iets dat oneindig is sluit al het andere bestaan uit. In de Tora staat ook heel duidelijk dat er niets naast God bestaat.

Rabbi Schneur Zalman verklaart dit probleem aan de hand van de gecreëerde werkelijkheid als goddelijke spraak. God zei: “Laat er licht zijn”, en er was licht. De goddelijke uitspraken zijn het bestaan. Wat wij als 'licht' ervaren is de belichaming van Gods uitgesproken verlangen dat er licht is. De gecreëerde werkelijkheid is dus niet iets naast God. Wanneer wij iets zeggen is dat een creatieve handeling maar we creëren niet iets naast onszelf. Zo is ook Gods woord een integraal onderdeel van Zijn bestaan en niet iets naast Hem.

Al het gecreëerde mag van elkaar verschillen, in essentie is het hetzelfde: een goddelijk woord, een uitdrukking van de goddelijke wil. Pas na de uitspraak verschillen ze in vorm en karakter. God schiep licht en duisternis, beide goddelijke woorden. Hun onderscheid is het product van een goddelijke handeling van havdala, van een weloverwogen verschil tussen essentiële synoniemen.

Het verband tussen da'at (kennis) en havdala

Als er geen da'at (kennis) is hoe kan er dan havdala zijn? God gaf ons de capaciteit verschillende elementen van Zijn schepping te onderscheiden. Want hoe kunnen we onderscheid maken als alles in essentie hetzelfde is?

God wilde een morele wereld. De daden van de mens moeten betekenisvol zijn. Gods schepping was een handeling van havdala – van het onderscheid maken tussen essentieel gelijke entiteiten. De mens heeft de gave de paradox van de havdala te waarderen.

Het verenigen van de verschillen

  1. De Shabbat onderscheidt zich van de rest van de week. Toch is de Shabbat met de week verbonden. De Shabbat is de accumulatie van onze inspanningen op de werkdagen en het is de dag waarop alle andere dagen worden gezegend.
  2. Het Joodse volk is gescheiden van de rest van de wereld. Toch moet het een licht zijn voor de andere naties.
  3. We moeten onderscheid maken tussen heilig en werelds. Toch moet de wereld Gods 'woning' worden.

Bij al deze zaken geldt dat door onderscheid pas invloed op het geheel gemaakt kan worden. In essentie is alles één. Maar er ontstaat grotere eenheid wanneer ieder zijn eigen onderscheidende rol uitvoert.

Nadere toelichting op bovenstaande Joodse commentaren

Misschien is het iets minder correct om bij deze lering van de Lubavitcher Rebbe een alledaags voorbeeld te geven om de lezer nog wat meer duidelijkheid te verschaffen. Toch doe ik dat.

Wanneer we kijken naar een voetbalelftal dan zien we elf spelers met ieder een eigen rol. Samen vormen ze een eenheid. Het zou niet juist zijn wanneer een aanvaller in de verdediging zou gaan spelen en de verdediger in de aanval. Dan komen er spelers op de verkeerde posities terecht en wordt het elftal aanzienlijk zwakker. Ook zal het elftal minder als eenheid functioneren. Iedere speler moet zijn eigen onderscheidende taak houden pas dan zal de eenheid in het elftal toenemen.

Ik ben in mijn artikelen al vaker ingegaan op de uitverkoren rol van het Joodse volk. De uitverkoren positie van de Joden heeft tot veel misverstanden geleid door verkeerde interpretaties van niet-Joden. Sommige andere religies eisten zelfs die rol op. Ze belemmerden het Joodse volk in de uitvoering van haar taak. Deze andere religies begrepen niet dat het uitverkoren zijn geen bevoorrechte positie inhoudt zoals ze dachten, maar dat het 'slechts' als doel heeft God te dienen. Voor niet-Joden gelden hier eenvoudigere regels voor (de Noachidische geboden). De rol van de Joden is niet meer waard dan de rol van de niet-Joden. Het is slechts anders. God verlangt van ieder mens weer een andere dienende taak. Door deze verscheidenheid ontstaat een grotere eenheid.



Samenvatting - vragen

Om voor uzelf te controleren of u de tekst goed begrepen heeft volgt hier een aantal vragen. De antwoorden vindt u terug in bovenstaande tekst.
  1. Wat is havdala?
  2. Hoe komt het dat de schepping niet naast God bestaat?
  3. Op welke manier heeft God de schepping gemaakt?
  4. Waarom is eenheid groter wanneer er verscheidenheid is?

Lees verder

© 2011 - 2017 Etsel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
CD recensie: Shabbat Shalom - Diverse ArtiestenCD recensie: Shabbat Shalom - Diverse ArtiestenVoor wie geheel in de shabbatssfeer wenst te komen is het luisteren naar shabbatsmuziek vóór het begin van de shabbat ee…
De Mikwe 2: centrale betekenis van de mikwe in Joods levenDe meeste Joden, religieus of niet-religieus, zijn bekend met de Sjabbat, kosjer eten, de Joodse feesten, etc. Minder Jo…
Geschiedenis Jodendom: De Joodse staat en JodendomGeschiedenis Jodendom: De Joodse staat en JodendomDe oprichting van de moderne Joodse staat Israël wordt als één van de wonderen van deze tijd beschouwd. Ook het feit dat…
Cultuur Israël: Ontmoetingen met IsraëliërsCultuur Israël: Ontmoetingen met IsraëliërsOndanks dat het moeilijk is voor buitenstaanders om in gevestigde kennissenkringen door te dringen staan Israëliërs open…
Torastudie 175: Terechtwijzen – Leviticus 19:17Torastudie 175: Terechtwijzen – Leviticus 19:17In Leviticus 19:17 staat de mitswa om iemand terecht te wijzen wanneer deze het foute pad kiest. Dit heeft tevens met na…
Bronnen en referenties

Reageer op het artikel "Torastudie 156: Eenheid in verscheidenheid – Leviticus 11:47"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Etsel
Laatste update: 11-12-2016
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Torastudie
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!