InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Dertien geloofspunten Maimonides 10-11: Gods alwetendheid

Dertien geloofspunten Maimonides 10-11: Gods alwetendheid

Ditmaal worden twee geloofspunten van Maimonides behandeld die veel met elkaar gemeen hebben: Gods alwetendheid en beloning/straf. God kent alle daden van de mensen en Hij negeert ze niet. God beloont degene die de Tora (Noachidische geboden voor de niet-Jood) naleeft en straft degene die dit niet doet. De beloning is de Komende Wereld, de straf is het uitgesloten zijn van deze ervaring. God weet wie Hem dient en wie zondigt en Hij beloont en straft hen daarvoor.

God reageert op onze handelingen

God kent alle gedachten, spraak en handelingen van ieder persoon en beloont en straft hen daarvoor. God hoeft natuurlijk niet bewust te zijn van de handelingen van de mens om te belonen en te straffen. Beloning en straf zou zo in de schepping ingebouwd kunnen zijn dat beloning het automatische gevolg is van het nakomen van de wet en straf het gevolg van overtreding van de wet is. Sommige Joodse geleerden staan op dit standpunt. Maar Maimonides is van mening dat de mens bewust moet zijn van het feit dat God bewust is van zijn handelingen. Waarom is dat bewustzijn zo belangrijk?

Omzichtige liefde

Wat is het verschil tussen een handeling gemotiveerd door een bewustzijn van de gevolgen die automatisch volgen en een handeling gemotiveerd door een bewustzijn van de reactie van HaShem? Het is het verschil in handelen uit voorzichtigheid en handelen uit liefde. Als alles is voorgeprogrammeerd hoeft de individu alleen zichzelf in ogenschouw te nemen. Als alles niet is voorgeprogrammeerd moet de mens Gods antwoord in ogenschouw nemen.

Het leven betekenis geven

Als God bewust is van onze handelingen en Zijn antwoord er één is van beloning en straf, betekent dit dat God om ons geeft. Bij een voorgeprogrammeerd model is de mens te weinig gemotiveerd. De mens moet weten dat God reageert en dat zijn handeling ertoe doet.

[Etsel: Dit onderstreept het belang van de vrije wil en het ontbreken van de erfzonde in het Jodendom. Ieder volwassen mens is zelf verantwoordelijk voor zijn daden. Niemand kan de zonden voor hem dragen. Door te belonen en te straffen geeft God aan dat Hij heel veel van zijn schepsels houdt. Hij wil alleen het allerbest voor de mens die Gods partner is. De mens verdient dit door God te dienen. God heeft bewust de mens geschapen met de neiging te zondigen (Adam en Eva konden alleen maar zondigen omdat ze de neiging hadden om te zondigen, zo had God hen geschapen. In de Talmoed staat dat God aan de profeet Elia te kennen gaf dat Hij het was die Adam en Eva liet zondigen – dit hoorde bij Gods plan. Zie verder: God schiep de mens met de neiging om te zondigen). Via berouw is het mogelijk tot God terug te keren. De beloning is dan zo veel meer waard dan wanneer God de mens als robot had geschapen en precies deed wat God wilde. Dan zou de mens niets leren en ook niet spiritueel kunnen groeien. Ook in het geval van de erfzonde zou de mens nimmer spiritueel volwassen kunnen worden. Immers in dat geval is de mens sowieso zondig en kan geen enkele goede daad hem 'bevrijden'. In feite is in dat geval de mens ook een robot. Zoiets doet God de mens uiteraard niet aan en het heeft ook geen enkel nut. In zo'n situatie kan de mens geen partner zijn van God in het scheppingsproces. Wat heeft God aan een mens die tot zonde gedoemd is? Niets! God wil een relatie aangaan met de mens. Hij wil op onze handelingen reageren.]

Hoe weten we dat God reageert en dat de handeling van de mens ertoe doet? In Exodus 19:4-5 staat: “Jullie hebben gezien hoe Ik ben opgetreden tegen Egypte, en hoe Ik je op arendsvleugelen gedragen heb en je hier bij Mij heb gebracht. Als je Mijn woorden ter harte neemt en je aan het verbond met Mij houdt, zul je een kostbaar bezit voor Mij zijn, kostbaarder dan alle andere volkeren – want de hele aarde behoort Mij toe.”

God houdt van Zijn schepsels

Dat we door God zelf beoordeeld worden geeft aan dat Hij van Zijn schepsels houdt. Tijdens de Tien dagen van Berouw tussen Rosh Hashana en Jom Kippoer komt God naar de mens toe en laat Hij zich vinden – zie Jesaja 55:6 ”Zoek de Eeuwige nu Hij zich laat vinden, roep Hem terwijl Hij nabij is.”

De beoordeling van de mens door God getuigt van Gods grootst mogelijke liefde. Waarom komt Jom Kippoer (Grote Verzoendag) pas aan het einde van de beoordeling? Er is een jaar voorbij gegaan sinds de laatste beoordeling. Mensen zijn vergeten hoe belangrijk hun handelingen waren. Alleen de traumatische ervaring om beoordeeld te worden redt de mens van apathie en inspireert hem terug te keren tot God. Eerst moet God oordelen en dan pas kan de mens waarderen dat God verzoent.

Lees verder

© 2011 - 2018 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Dertien geloofspunten Maimonides 13: opstanding der dodenVolgens Maimonides is de opstanding der doden een basisprincipe van de Tora. Zonder geloof daarin bestaat er geen band m…
Hemel, Hel, Reïncarnatie, Komende Wereld - een Joodse visieHemel, Hel, Reïncarnatie, Komende Wereld - een Joodse visieWanneer we overlijden gaat de ziel naar de Hemel of de Hel waar het beloning krijgt of straf. Het Jodendom gelooft hieri…
Opvoeden, hoe doe ik het goed?Opvoeden is niet makkelijk. Het is een ingewikkeld proces met allerlei verschillende deelaspecten. Bij opvoeden beïnvloe…
Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie-Maimonides-RambamGeschiedenis Jodendom: Joodse filosofie-Maimonides-RambamDe Joodse filosoof Maimonides (Rabbi Mosjé ben Maimon- Rambam) wordt beschouwd als de meest diepzinnige filosoof van zij…
Clicker voor hondenDe zogenaamde "clickermethode" is een manier van training geven aan je hond welke alsmaar aan populariteit wint.
Bronnen en referenties
  • Fundamentals and Faith: Insights into the Rambam's 13 Principles - rabbijn Yaakov Weinberg

Reageer op het artikel "Dertien geloofspunten Maimonides 10-11: Gods alwetendheid"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 24-06-2015
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Maimonides
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!