Geschiedenis Jodendom: Moderne stromingen–jesjivot/moesar

Geschiedenis Jodendom: Moderne stromingen–jesjivot/moesar Er ontstond de behoefte om voordrachten te houden in de landstaal. Dit leidde tot de oprichting van rabbijnenseminaria door Joden van de Wissenschaft des Judentums. Ondertussen kwamen in Oost-Europa bij de orthodoxe Joden veel jesjivot van de grond. Hierin werden de onderwijsmethoden van de Gaon van Vilna gedoceerd. In één van de jesjivot werd de moesar (ethiek) onderwezen. De moesarbeweging heeft veel invloed op het Jodendom uitgeoefend.

Rabbijnenseminaria

De rabbijnenseminaria wilde Jodendom en wetenschap combineren. De eerste van Collegio Rabbinico dat in 1829 in Padua werd geopend met als leidend figuur Samuel David Luzzatto. In 1830 werd Séminaire Israelite de France in Metz geopend. Later, in 1859, verhuisde dit seminarium naar Parijs. In 1854 kwam er in Duitsland (Breslau) een rabbijnenseminarium met Zacharias Frankel als leider. Er kwam een reform seminarium in Berlijn in 1872 en een orthodox seminarium in 1873. In Engeland werd het Jews' College opgericht dat tegenwoordig de London School of Jewish Study heet. Deze heeft grote figuren voortgebracht. Het is een orthodox instituut dat openstaat voor de moderne cultuur.

Sa'adat Bachoeriem is een Joodse leerschool in Amsterdam sinds 1708. In 1838 werd het een rijksinstelling met ook reguliere vakken. Tegenwoordig heet dit instituut het Nederlands-Israëlitisch Seminarium. In 1860 besloot Rabbijn Dünner dat er een kandidaatsexamen in de klassieke talen moest worden afgelegd. Etz Chajiem -het Portugees-Israëlitisch seminarium eiste naast een rabbinale opleiding ook een universitaire studie voor rabbijnen in spe.

In de VS zijn de volgende rabbijnenseminaria opgericht:
  • Hebrew Union College (reform) in Cincinnati 1874
  • Jewish Theological Seminary (conservatief) in New York in 1866
  • Rabbi Isaal Elchanan Yeshiva (orthodox + leken) in New York in 1896

Assimilatie kon niet worden tegengegaan, ook niet door de Wissenschaft des Judentums die weinig invloed had op de grote Joodse massa. Hetzelfde gold voor de moderne orthodoxie die weinig aan Tamoedstudie deed.

Het orthodoxe Jodendom in West-Europa werd gered door de constante instroom van Joden uit-Oost-Europa. Zij hadden een veel grotere kennis van het Jodendom.

Oost-Europese jesjivot (religieuze hogescholen)

In de jesjivot van Oost-Europa werden duizenden Joden onderricht in Talmoed en Tora. De beroemdste jesjiva was die van Wolozhyn in Litouwen (1802). Hier kreeg o.a. de Gaon van Vilna onderricht. Later introduceerde hij er zijn onderwijsmethoden. Een andere belangrijke jesjiva bevond zich in Pressburg gesticht door Mozes Sofer.

Moesar (ethiek)

In Slobodka werd een andere beroemde jesjiva opgericht in 1882. Er werd nadruk gelegd op ethiek (moesar) met werken van Bachja ibn Pakoeda en Mozes Chajim Luzzatto. Doel van de moesar was het kweken van leidende persoonlijkheden die andere studenten moesten inspireren een vroom en rechtvaardig leven te leiden.

Andere jesjivot voerden de moesar studie ook in. Het gaat bij moesar studie om ethische verheffing door zelfopvoeding. Een proces met 3 stadia:
  1. oefening van de wil om slechte verlangens en aandriften te onderdrukken;
  2. zelfkritiek door erkenning van eigen fouten;
  3. deugd een tweede natuur – karakter verheffing.

Meditatie en bestudering ethische werken is van belang bij de leer van de moesar.

Lees verder

© 2011 - 2021 Jehoeda, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Geschiedenis Tora: jesjivot en moessarGeschiedenis Tora: jesjivot en moessarVolgens de Joodse traditie bestond het studiehuis (jesjiva) reeds voordat de Tora aan Mozes werd gegeven. De tegenwoordi…
Wat is ethiek en moraal?Het begrip ethiek definiëren is geen makkelijke opgave. Ethiek heeft namelijk door de eeuwen heen veel verschillende bet…
Geschiedenis Tora: Wat is de Tora?Geschiedenis Tora: Wat is de Tora?De Tora kan zowel in beperkte als ruime zin worden opgevat. Strikt genomen slaat de Tora op de eerste vijf boeken van Mo…
Geschiedenis Tora: Tora overleeft HolocaustGeschiedenis Tora: Tora overleeft HolocaustZo'n 1000 jaar waren in Europa centra van de Tora. Tijdens de Holocaust werd alles vernietigd door de Nazi's. Europa wer…

Torastudie: Dierlijke en goddelijke ziel – Leviticus 11Torastudie: Dierlijke en goddelijke ziel – Leviticus 11De Lubavitcher Rebbe heeft een interessante studie geschreven over de menselijke biosfeer op basis van Leviticus 11. In…
Torastudie: Kasjroet – Leviticus 11:2-4Torastudie: Kasjroet – Leviticus 11:2-4In Leviticus 11:2-4 komen een aantal kasjroet wetten aan de orde. Elke materie bestaat uit een Goddelijke vonk. Maar voo…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Hurk, Pixabay
  • Het jodendom - joodse godsdienst in historisch perspectief - Isidore Epstein
Jehoeda (1.615 artikelen)
Laatste update: 30-05-2021
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Bronnen en referenties: 2
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.