Geschiedenis Jodendom: Moderne stromingen – Wissenshaft

Geschiedenis Jodendom: Moderne stromingen – Wissenshaft Dat Joden voor reform Jodendom kozen bracht het gevaar met zich mee dat velen zich uiteindelijk bekeerden tot het christendom. Dit gevaar onderkennende bracht Leopold Zunz ertoe te breken met de reform en zich te storten op 'Wissenshaft des Judentums', dat handelde over de wetenschappelijke bestudering van de Joodse geschiedenis. Naast Zunz behoorden hier ook Krochmal, Rapoport en Samuel David Luzzatto toe.

Wissenshaft des Judentums

De beweging van Leopold Zunz publiceerde klassieke werken. Hij zelf schreef:
  • Gottesdienstliche Vorträge der Juden (ontwikkeling aggadische literatuur)
  • Zur Geschichte und Literatur (geschiedenis en letterkunde Joden in Middeleeuws Frankrijk en Duitsland)
  • Synagogale Poesie des Mittelalters (godsdienstige poëzie)
  • Ritus des synagogalen Gottesdienstes (Joodse liturgie)

De Galicische haskala: Krochmal en Rapoport

Leopold Zunz had veel te danken aan het werk van Samuel Juda Rapoport. Deze had een kritische methode op de Joodse geschiedenis en letterkunde toegepast. Rapoport had zijn kennis weer opgedaan van Nachman Krochmal die over het ontstaan van de Joodse tradities had geschreven. De Talmoed kon volgens hem als historische bron gebruikt worden.

Krochmal en Rapo[port waren de eerste Galicische haskala maskiliem. Deze was minder destructief dan in Duitsland waar men al spoedig geheel assimileerde. In Galicië ondermijnden de maskiliem weliswaar het Rabbinaal gezag maar zij behielden de etnische en godsdienstige kenmerken van het Jodendom. De haskala in Galicië was veel vruchtbaarder dan die in Duitsland.

Samuel David Luzzatto

Ook Samuel David Luzzatto nam een belangrijke plaats in het Wissenshaft des Judentums in. Hij was een groot Bijbelgeleerde en Hebreeuwse dichter.

Bij Krochmal lag de nadruk op de Talmoed, terwijl Luzzatto zich concentreerde op de Bijbel en de Hebreeuwse poëzie. Toch verschilden beiden met de andere maskiliem omdat zij het Jodendom als leidraad zagen voor het heden en de toekomst en niet met het verleden.

Krochmal toonde met begrippen van de filosoof Hegel aan dat het Jodendom niet in conflict stond met het rationalisme. Het Jodendom is geen geïsoleerde cultuur omdat de verwezenlijking van Gods wil de bestemming van het Joodse volk is. Het Jodendom bevat alle culturen in een harmonieuze eenheid.

Samuel David Luzzatto zette het rationalisme juist ter discussie. Godsdienst staat boven wijsbegeerte. Luzzatto stelt de erfenis van Griekenland (atticisme) tegenover de erfenis van Israël (Abrahamisme). Bij atticisme gaat het om de ontwikkeling van het verstand. Bij het Abrahamisme gaat het om de ontwikkeling van het hart. Het eerste betreft eigen belang. Het tweede betreft goede daden.

Athene versus Jeruzalem (beide vormen wereldbeschavingen)

AtheneJeruzalem
wijsbegeertegodsdienst
kunstonbaatzuchtigheid
wetenschapethiek komt voort uit het hart en de liefde tot het goede
liefde voor schoonheid en grootsheidemoties
intellectueel beredeneerde ethiekmenselijke natuur keert naar het goede
ratio (dooft emoties)-

Andere Joden die bijdragen leverden tot de Wissenshaft des Judentums:
  • Abraham Geiger
  • Zacharias Frankel
  • Neinrich Graetz
  • Moritz Steinschneider

In Nederland bestaat sinds 1919 Genootschap Joodse Wetenschap in Nederland.

Lees verder

© 2011 - 2021 Jehoeda, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Geschiedenis Jodendom: Moderne stromingen–jesjivot/moesarGeschiedenis Jodendom: Moderne stromingen–jesjivot/moesarEr ontstond de behoefte om voordrachten te houden in de landstaal. Dit leidde tot de oprichting van rabbijnenseminaria d…
Bijbelverhalen: (Koning) DavidBijbelverhalen: (Koning) DavidDavid en de Bijbel. Bij veel mensen gaat er misschien wel een lichtje branden. Er zijn weinig personen in de Bijbel waar…
Uria, Batseba en David in stamboom van Jezus volgens MatteüsUria, Batseba en David in stamboom van Jezus volgens MatteüsTwee evangelisten in de Bijbel hebben een geslachtsregister van Jezus opgenomen in hun evangelie, Matteüs en Lucas. Matt…
De bijbel: Richteren, Ruth, Samuël en KoningenDe bijbel: Richteren, Ruth, Samuël en KoningenDe bijbel is helemaal geen gemakkelijk boek om zo maar te lezen. Interessant en de moeite waard is het zeker wel. Wat te…

Torastudie: Objectieve/subjectieve waarheid – Lev. 10:16Torastudie: Objectieve/subjectieve waarheid – Lev. 10:16In Psalm 85:11 staat: “Welwillendheid en waarheid omhelzen elkaar, recht en vrede begroeten elkaar met een kus.” Aharon…
Heilige Padre PioSan Giovanni Rotondo, de laatste rustplaats van de in 2002 heilig verklaarde Padre Pio. Ruim 6 miljoen gelovigen van ove…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Hurk, Pixabay
  • Het jodendom - joodse godsdienst in historisch perspectief - Isidore Epstein
Jehoeda (1.615 artikelen)
Laatste update: 30-05-2021
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Bronnen en referenties: 2
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.