InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Torastudie 144: Zond/schuldoffers – Leviticus 5:1-21

Torastudie 144: Zond/schuldoffers – Leviticus 5:1-21

Torastudie 144: Zond/schuldoffers – Leviticus 5:1-21 In Leviticus 5:1-21 worden zondoffers en schuldoffers behandeld. Zondoffers zijn voor onopzettelijke zonden tegen de Goddelijke wil. Schuldoffers zijn voor personen die twijfelen of ze gezondigd hebben. Liegen tegen een naaste is zondigen tegen God. Immers de wereld behoort God toe. Er moet eerlijk gehandeld worden om de materiële wereld te verheffen.

Leviticus 5:1-21

En wanneer een persoon mocht zondigen en horen mocht de stem van een eed – en hij is getuige, hetzij hij gezien heeft of weet, indien hij niet oordeelt, dan zal hij zijn misdaad dragen. Of wanneer een persoon mocht aanraken aan enige onreine zaak of aan het aas van onrein wildgedierte of aan het aas van onrein vee of aan het aas van onrein kruipend gedierte, en het was hem ontgaan, maar hij was onrein en maakte zich schuldig.
…..
…..
Een schuldoffer is het, hij heeft zich schuldig gemaakt jegens de Eeuwige. En de Eeuwige sprak tot Mozes als volgt: Wanneer een persoon mocht zondigen en ontrouw mocht plegen jegens de Eeuwige, en zijn naaste ontstrijdt hetgeen hem ter bewaring gegeven of ter hand gesteld is of het geroofde, of zijn naaste te kort doet.

Tekst in het Hebreeuws

א וְנֶפֶשׁ כִּי-תֶחֱטָא וְשָׁמְעָה קוֹל אָלָה וְהוּא עֵד אוֹ רָאָה אוֹ יָדָע אִם-לוֹא יַגִּיד וְנָשָׂא עֲו‍ֹנוֹ. ב אוֹ נֶפֶשׁ אֲשֶׁר תִּגַּע בְּכָל-דָּבָר טָמֵא אוֹ בְנִבְלַת חַיָּה טְמֵאָה אוֹ בְּנִבְלַת בְּהֵמָה טְמֵאָה אוֹ בְּנִבְלַת שֶׁרֶץ טָמֵא וְנֶעְלַם מִמֶּנּוּ וְהוּא טָמֵא וְאָשֵׁם. ג אוֹ כִי יִגַּע בְּטֻמְאַת אָדָם לְכֹל טֻמְאָתוֹ אֲשֶׁר יִטְמָא בָּהּ וְנֶעְלַם מִמֶּנּוּ וְהוּא יָדַע וְאָשֵׁם. ד אוֹ נֶפֶשׁ כִּי תִשָּׁבַע לְבַטֵּא בִשְׂפָתַיִם לְהָרַע אוֹ לְהֵיטִיב לְכֹל אֲשֶׁר יְבַטֵּא הָאָדָם בִּשְׁבֻעָה וְנֶעְלַם מִמֶּנּוּ וְהוּא-יָדַע וְאָשֵׁם לְאַחַת מֵאֵלֶּה. ה וְהָיָה כִי-יֶאְשַׁם לְאַחַת מֵאֵלֶּה וְהִתְוַדָּה אֲשֶׁר חָטָא עָלֶיהָ. ו וְהֵבִיא אֶת-אֲשָׁמוֹ לַיהוָה עַל חַטָּאתוֹ אֲשֶׁר חָטָא נְקֵבָה מִן-הַצֹּאן כִּשְׂבָּה אוֹ-שְׂעִירַת עִזִּים לְחַטָּאת וְכִפֶּר עָלָיו הַכֹּהֵן מֵחַטָּאתוֹ. ז וְאִם-לֹא תַגִּיעַ יָדוֹ דֵּי שֶׂה וְהֵבִיא אֶת-אֲשָׁמוֹ אֲשֶׁר חָטָא שְׁתֵּי תֹרִים אוֹ-שְׁנֵי בְנֵי-יוֹנָה לַיהוָה אֶחָד לְחַטָּאת וְאֶחָד לְעֹלָה. ח וְהֵבִיא אֹתָם אֶל-הַכֹּהֵן וְהִקְרִיב אֶת-אֲשֶׁר לַחַטָּאת רִאשׁוֹנָה וּמָלַק אֶת-רֹאשׁוֹ מִמּוּל עָרְפּוֹ וְלֹא יַבְדִּיל. ט וְהִזָּה מִדַּם הַחַטָּאת עַל-קִיר הַמִּזְבֵּחַ וְהַנִּשְׁאָר בַּדָּם יִמָּצֵה אֶל-יְסוֹד הַמִּזְבֵּחַ חַטָּאת הוּא. י וְאֶת-הַשֵּׁנִי יַעֲשֶׂה עֹלָה כַּמִּשְׁפָּט וְכִפֶּר עָלָיו הַכֹּהֵן מֵחַטָּאתוֹ אֲשֶׁר-חָטָא וְנִסְלַח לוֹ. {ס} יא וְאִם-לֹא תַשִּׂיג יָדוֹ לִשְׁתֵּי תֹרִים אוֹ לִשְׁנֵי בְנֵי-יוֹנָה וְהֵבִיא אֶת-קָרְבָּנוֹ אֲשֶׁר חָטָא עֲשִׂירִת הָאֵפָה סֹלֶת לְחַטָּאת לֹא-יָשִׂים עָלֶיהָ שֶׁמֶן וְלֹא-יִתֵּן עָלֶיהָ לְבֹנָה כִּי חַטָּאת הִוא. יב וֶהֱבִיאָהּ אֶל-הַכֹּהֵן וְקָמַץ הַכֹּהֵן מִמֶּנָּה מְלוֹא קֻמְצוֹ אֶת-אַזְכָּרָתָהּ וְהִקְטִיר הַמִּזְבֵּחָה עַל אִשֵּׁי יְהוָה חַטָּאת הִוא. יג וְכִפֶּר עָלָיו הַכֹּהֵן עַל-חַטָּאתוֹ אֲשֶׁר-חָטָא מֵאַחַת מֵאֵלֶּה וְנִסְלַח לוֹ וְהָיְתָה לַכֹּהֵן כַּמִּנְחָה. {ס} יד וַיְדַבֵּר יְהוָה אֶל-מֹשֶׁה לֵּאמֹר. טו נֶפֶשׁ כִּי-תִמְעֹל מַעַל וְחָטְאָה בִּשְׁגָגָה מִקָּדְשֵׁי יְהוָה וְהֵבִיא אֶת-אֲשָׁמוֹ לַיהוָה אַיִל תָּמִים מִן-הַצֹּאן בְּעֶרְכְּךָ כֶּסֶף-שְׁקָלִים בְּשֶׁקֶל-הַקֹּדֶשׁ לְאָשָׁם. טז וְאֵת אֲשֶׁר חָטָא מִן-הַקֹּדֶשׁ יְשַׁלֵּם וְאֶת-חֲמִישִׁתוֹ יוֹסֵף עָלָיו וְנָתַן אֹתוֹ לַכֹּהֵן וְהַכֹּהֵן יְכַפֵּר עָלָיו בְּאֵיל הָאָשָׁם וְנִסְלַח לוֹ. {פ}

יז וְאִם-נֶפֶשׁ כִּי תֶחֱטָא וְעָשְׂתָה אַחַת מִכָּל-מִצְו‍ֹת יְהוָה אֲשֶׁר לֹא תֵעָשֶׂינָה וְלֹא-יָדַע וְאָשֵׁם וְנָשָׂא עֲו‍ֹנוֹ. יח וְהֵבִיא אַיִל תָּמִים מִן-הַצֹּאן בְּעֶרְכְּךָ לְאָשָׁם אֶל-הַכֹּהֵן וְכִפֶּר עָלָיו הַכֹּהֵן עַל שִׁגְגָתוֹ אֲשֶׁר-שָׁגָג וְהוּא לֹא-יָדַע וְנִסְלַח לוֹ. יט אָשָׁם הוּא אָשֹׁם אָשַׁם לַיהוָה. {פ}

כ וַיְדַבֵּר יְהוָה אֶל-מֹשֶׁה לֵּאמֹר. כא נֶפֶשׁ כִּי תֶחֱטָא וּמָעֲלָה מַעַל בַּיהוָה וְכִחֵשׁ בַּעֲמִיתוֹ בְּפִקָּדוֹן אוֹ-בִתְשׂוּמֶת יָד אוֹ בְגָזֵל אוֹ עָשַׁק אֶת-עֲמִיתוֹ.

Leviticus 5:1

En wanneer een persoon mocht zondigen en horen mocht de stem van een eed, en hij is getuige, hetzij hij gezien heeft of weet, indien hij niet mededeelt, dan zal hij zijn misdaad dragen.

Wie is schuldig?

Een bestuurder bracht de kopers van gestolen goederen ter dood en liet de dieven vrij. Het volk vond dit niet eerlijk. Toen liet de bestuurder de mensen naar de campus komen. Hij bracht wat wezels en legde voedsel voor hen. De wezels brachten het voedsel naar hun holletjes. De volgende dag deed de bestuurder hetzelfde maar stopte de holletjes dicht. Nadat de wezels het voedsel pakten en zagen dat hun holletjes dicht gestopt waren, brachten ze het voedsel terug. Zo toonde de bestuurder aan dat de ontvangers van de gestolen goederen het probleem waren.

Eens stal Ruben geld van Simon. Levi wist dit. Ruben zei tegen Levi: “Als je niet tegen me getuigd krijg je de helft.” De volgende dag werd in de synagoge gevraagd wie het geld van Simon had gestolen. Levi getuigde want in de Tora staat dat wie niet getuigt ongerechtigheid zal horen.

>Een persoon die getuige is van een misdrijf is medeschuldig indien hij niets mededeelt.<

Leviticus 5:16

En dat van het heilige, waaraan hij zich bezondigd heeft, zal hij betalen, en het vijfde daarvan eraan toevoegen.

20 of 25% toevoegen

Rabbijn Joshia zegt dat een vijfde van de toevoeging en een vijfde van het heilige samen de toevoeging vormen, dus 25%. Rabbijn Jonathan zegt alleen een vijfde van het heilige dus 20%.

Leviticus 5:17

En indien een persoon zondigen mocht en doen mocht één van die zaken waaromtrent de Eeuwige geboden heeft, dat zij niet gedaan mogen worden, maar hij wist het niet, dan is hij schuldig en zal hij zijn misdaad dragen.

zondoffer/schuldoffer

Iemand die weet dat hij gezondigd heeft brengt een zondoffer. Iemand die twijfelt of hij gezondigd heeft moet verzoenen met een schuldoffer. Waarom moet deze laatste een waardevoller offer brengen? Omdat zijn berouw niet compleet is.

Leviticus 5:21

Wanneer een persoon mocht zondigen en ontrouw mocht plegen jegens de Eeuwige, en zijn naaste ontstrijdt hetgeen hem ter bewaring gegeven of ter hand gesteld is of het geroofde, of zijn naaste te kort doet.

ontrouw

Waarom is liegen tegen zijn naaste ook ontrouw jegens God? Omdat wanneer hij een naaste bedriegt, hij ook God bedriegt in hun transacties.

Hoe wordt God bedrogen?

Op het meest elementaire niveau trotseert hij Gods gebod -”Gij zult niet stelen”-. God is geheel op de hoogte van de transacties. Dus niet alleen de naaste wordt bedrogen, ook God. De wereld is Gods eigendom. Doel van de Schepping is een woning voor God te maken. Daarom moet eerlijk gehandeld worden om de materiële wereld te verheffen.

Nadere toelichting op bovenstaande Joodse commentaren

In mijn toelichting wil ik nader ingaan op zondoffers en schuldoffers aan de hand van gegevens van het Lubavitcher Chassidisme.

zondoffer

Zondoffer in het Hebreeuws is chatat. Dit offer bracht verzoening voor een onopzettelijke zonde tegen de Goddelijke wil. Er zijn verschillende soorten offers afhankelijk van de ernst van de zonde. Het gewone zondoffer was een schaap of geit. De Hoge Priester en de gemeenschap offerden een stiertje. Een koning die onopzettelijk zondigde bracht een bokje. Bij bepaalde zonden (bijvoorbeeld het Heiligdom onrein betreden) was het zondoffer afhankelijk van het financiële vermogen van de zondaar. In plaats van een schaap of geit werden twee tortelduiven geofferd. Was dat ook te duur dan een meeloffer.

schuldoffer

Schuldoffer in het Hebreeuws is asham. Er zijn drie soorten schuldoffers:
  1. Onopzettelijk gebruik maken van het eigendom van het Heiligdom (me'illa = verraad). Er moet terugbetaald worden + een vijfde extra en een schuldoffer brengen.
  2. Iemand die onzeker is onopzettelijk te hebben gezondigd (asham taloe).
  3. Iemand die valselijk zweert tijdens het bedriegen van zijn naaste.



Samenvatting - vragen

Om voor uzelf te controleren of u de tekst goed begrepen heeft volgt hier een aantal vragen. De antwoorden vindt u terug in bovenstaande tekst.
  1. Waarom is getuigen belangrijk?
  2. Wat is het verschil tussen een zondoffer en een schuldoffer?
  3. Waarom moet iemand die twijfelt een waardevoller offer brengen?
  4. Waarom is liegen tegen zijn naaste ook ontrouw jegens God?
  5. Hoe wordt God dan bedrogen?
  6. Wat is de Hebreeuwse naam voor zondoffer?
  7. Wat is de Hebreeuwse naam voor schuldoffer?
  8. Wat gebeurt er wanneer een zondaar weinig vermogen heeft?
  9. Hoeveel soorten schuldoffers zijn er?

Lees verder

© 2011 - 2017 Etsel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Joodse rituele spijsbereiding - reine en onreine dierenJoodse rituele spijsbereiding - reine en onreine dierenDe Tora maakt een onderscheid tussen 'reine' en 'onreine' dieren en geeft hierbij aan wat de kenmerken en eigenschappen…
Torastudie 176: Heb uw naaste lief – Leviticus 19:18Torastudie 176: Heb uw naaste lief – Leviticus 19:18Hillel zei: “Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet; dit is de essentie van de hele Tora – de res…
Torastudie 150: Mozes maakt fout – Leviticus 10:16-20Torastudie 150: Mozes maakt fout – Leviticus 10:16-20Mozes was vertoornd op de zonen van Aharon omdat zij het vlees niet van het zondoffer hadden gegeten. Maar Mozes maakte…
Joods medische ethiek: staken van artsen en verplegersJoods medische ethiek: staken van artsen en verplegersIn Nederland bestaat het stakingsrecht. Ook voor artsen is het wettelijk niet verboden te staken. Toch wordt volledig st…
Torastudie 175: Terechtwijzen – Leviticus 19:17Torastudie 175: Terechtwijzen – Leviticus 19:17In Leviticus 19:17 staat de mitswa om iemand terecht te wijzen wanneer deze het foute pad kiest. Dit heeft tevens met na…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Tdjgordon / Pixabay
  • Lubavitcher chassidisme
  • Midrash Rabbah
  • Rabbi Israel Baal Shem Tov
  • Talmoed, Bava Metzia 54a
  • Raavad
  • Rashi
  • Lubavitcher Rebbe

Reageer op het artikel "Torastudie 144: Zond/schuldoffers – Leviticus 5:1-21"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Etsel
Laatste update: 11-12-2016
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Torastudie
Bronnen en referenties: 8
Schrijf mee!