InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Het Achttiengebed: 12de bracha Zegenspreuk over ketters

Het Achttiengebed: 12de bracha Zegenspreuk over ketters

Het meest omstreden onderdeel van het Achttiengebed en zelfs van de gehele Joodse siddoer (gebedenboek) is de 12de bracha de Zegenspreuk over ketters. Het gebed is gericht tegen afvallige Joden zoals de Joodse christenen c.q. messiaanse Joden, etc. Het Achttiengebed wordt drie keer per dag uitgesproken. Met nadruk geldt dit gebed niet tegen niet-Joodse christenen, maar wel tegen Joden die christen zijn geworden.

Wat is het Achttiengebed Sjemonè Esré?

Het Achttiengebed en Hoor Israël vormen de kern van het Joodse gebed die dagelijks in de synagoge worden gezegd. De Hebreeuwse naam voor het Achttiengebed is Sjemonè Esré. Er zijn ook nog twee andere benamingen: tefilla (het gebed) en Amida (het staan).

Het Achttiengebed bestaat opvallend genoeg uit 19 delen. De verklaring hiervoor is dat volgens sommigen de 12de bracha (waar dit artikel over gaat) later is toegevoegd. Anderen menen dat de 14de en 15de bracha aanvankelijk 1 bracha vormden.

Het getal 18 verwijst naar de getalswaarde van het Hebreeuwse woord 'chai' (hij leeft).

hoofdstructuur van het gebed

  • 1-3 lofprijzingen
  • 4-16 beden
  • 17-19 afscheid

drie lofprijzingen

  • God heeft de geschiedenis aan de vaderen bekend gemaakt;
  • Hij is de almachtige heerser over de hele schepping;
  • Hij is de heilige Koning die door hemel en aarde geheiligd wordt.

dertien beden

inzichtinzameling der verstrooiden
omkeerterugkeer van de rechters
vergevingonderwerping van de afbrekers
bevrijdingloon der rechtvaardigen
genezingopbouw van Jeruzalem
levensonderhoudkomst van de Messias

  • Het horen van de gebeden.

drie dankzeggingen

  • herstel van de dienst aan God
  • dankzegging
  • zegen van vrede

Uiteraard valt er nog veel meer inhoudelijk over dit gebed te vertellen maar dat komt later in andere artikelen aan de orde.

Tekst van de 12de bracha: Zegenspreuk over de ketters

En voor de lasteraars zij er geen hoop;
mag alle kwaad terstond ten onder gaan
en laat al uw vijanden spoedig worden uitgesneden,
het regiem van de willekeur, spoedig!
ontwortel het, breek het, werp het terneer,
breng het op de knieën,
spoedig, in onze dagen.
Gezegend Gij Heer, die vijanden breekt en
heersers van de willekeur op de knieën brengt.


Toelichting tekst

lasteraars

Hiermee worden overlopers bedoeld, die volksgenoten aanbrengen bij de vijand. Oorspronkelijk werd het woord 'afvallige' gebruikt. Het gaat vooral om Joden die tot het christendom overstappen.

kwaad

Het kwaad verwijst naar de goddeloze, de rasja. Het gaat niet zozeer om een atheïst maar om een actieve tegenstander van de Tora.

al uw vijanden

Dit betreft alle vijanden van het volk Israël c.q. God. Er is een woordspeling op het woord 'antisemitisme': anti Sjemitisme (Sjem is God).

het regiem van willekeur

Het gaat zowel om heersers die het moedwillig op Israël gemunt hebben, als afvalligen uit Israël die zich bewust tegen hun volk keren.

Censuur door christendom

In de Middeleeuwen eisten de christenen censuur van deze zegen. Zij dachten dat het tegen hen gericht was. Daarom werd in plaats van het woord 'ketter', het woord 'Saduceeërs' door de Joden gebruikt om misverstanden te voorkomen.

Oorsprong van de 12de bracha

We vinden gegevens over deze bracha (zegen) bij Ben Sira die van de 2de eeuw van de gewone jaartelling leefde. Daarin komt men de bracha 'Die willekeurige heersers doet knielen' en 'regiem van willekeur' tegen. De bracha 'Die willekeurige heersers doet knielen' bestond al voor de verwoesting van de Tempel.

Wie zijn de ketters? de Joodse christenen

Het woord 'ketters' (miniem) daarmee worden de Joodse christenen bedoeld. Het gaat om afwijkende Joodse stromingen zoals Saduceeërs, de Essenen en verschillende christelijke stromingen onder Joden. Het woord 'nostriem' verwijst naar Joodse christenen. Deze vormden een bedreiging voor de Joodse gemeenschap. Volgens G. Alon zijn hier 3 redenen voor:
  1. De Joodse christenen vochten niet tegen de gehate Romeinen. Ze beschouwden de vernietiging van de Tempel als het gelijk van het christendom. Ze vereenzelvigden zich niet meer met het lot van het Joodse volk.
  2. Joden waren geschokt door de verwoesting van de Tempel. Alle krachten moesten gebundeld worden. Afwijkende meningen konden niet getolereerd worden.
  3. De Joodse christenen mengden zich met de niet-Joodse christenen.

Lees verder

© 2011 - 2019 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Boekrecensie: Elke Morgen Nieuw  het AchttiengebedrecensieBoekrecensie: Elke Morgen Nieuw het Achttiengebed'Elke Morgen Nieuw het Achttiengebed' (1978) is een boek uitgebracht door de B. Folkertsma-Stichting voor Talmudica. H…
De relatie tussen psychotherapie en gebed, het AchttiengebedDe relatie tussen psychotherapie en gebed, het AchttiengebedPsychotherapie en gebed lijken op het eerste gezicht niet veel met elkaar te hebben. Bij nader inzien zijn er toch overe…
Joods gebed: het Achttiengebed (Amida)  tekstJoods gebed: het Achttiengebed (Amida) tekstWe geven hier de Ashkenazische versie van het Achttiengebed weer. Het betreft de basistekst zonder toevoegingen en varia…
Het Achttiengebed: de dynamiek van het gebedIn dit artikel bespreken we de dynamiek van het Achttiengebed. We doen dit aan de hand van een aantal vragen die gesteld…
Joods gebed: bidden en gebed in de Joodse traditieJoods gebed: bidden en gebed in de Joodse traditieWaar gaat het in het Joodse gebed in wezen om? Het gaat niet om de behoefte van de mens maar om het verlangen van God. G…
Bronnen en referenties
  • Elke Morgen Nieuw Inleiding tot de Joodse gedachtewereld aan de hand van het Achttiengebed B. Folkertsma Stichting van Talmudica.
  • Diverse artikelen van Etsel op de InfoNu-site
  • http://mens-en-samenleving.infonu.nl/religie/66064-de-redding-komt-van-de-joden-het-heil-is-uit-de-joden.html
  • http://mens-en-samenleving.infonu.nl/religie/61000-het-onze-vader-een-joods-gebed-david-flusser-lucas-112-4.html

Reageer op het artikel "Het Achttiengebed: 12de bracha Zegenspreuk over ketters"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 18-09-2018
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Bidden
Bronnen en referenties: 4
Schrijf mee!