Joodse filosofie - Chabad 9: God weet alles en vrije wil

De vraag waar filosofen zich al eeuwen mee bezighouden is: Als God weet wat de mens zal doen, hoe kan er dan sprake zijn van een vrije wil? En omgekeerd: Als de mens een vrije wil heeft hoe kan God dan alles controleren? Met andere woorden hoe kan een sterveling onafhankelijk handelen. Bestuurt God de wereld immers niet?

Het dilemma van een filosoof

Maimonides stelt: de mens moet weten dat alles gebeurt volgens de wil van God, maar dat wij verantwoordelijk zijn voor onze daden. Hoe wordt deze tegenstrijdigheid opgelost? Hoe kan God weten dat een persoon goed of slecht is als God al het antwoord weet? De mens kan dit niet begrijpen omdat God en Zijn kennis één zijn.

Verleden en toekomst

Rabbijn Mosje Almoshino zegt dat God een eenheid in tijd vormt: verleden, heden en toekomst zijn één. Gods kennis van de toekomst weerhoudt de mens er niet van vrijelijk te kiezen.

Ter illustratie:
Als iemand weet wat een andere persoon gaat doen (bijv. een bal opvangen), dan beïnvloedt dit niet de andere persoon. Deze persoon bepaalt zelf wat hij doet (de bal opvangen).

Met andere woorden God weet wat ik ga doen, maar het beïnvloedt niet mijn keuze.

De uniekheid van Gods kennis

De natuurwetten kunnen we voorspellen. We weten bijvoorbeeld dat als we een steen loslaten dat deze dan zal vallen. We kunnen niet per definitie voorspellen wat een mens zal doen. Dus hoe kan God dit wel weten?

Met betrekking tot sterfelijke kennis zijn er drie gescheiden entiteiten zo stelt Maimonides:
  1. de mens (kenner)
  2. het object dat de mens kent
  3. het proces van weten

Bij God bestaan deze entiteiten NIET. Hij schiep vanuit het niets. Daarom zijn Zijn Kennis en het object dat Hij kent één met Hem. Om die reden kan God dus al de gedachten weten nog voordat de persoon ze bedenkt.

Gods kennis is echter niet geïsoleerd van de wereld. Zijn Kennis verschaft immers de levensenergie van de wereld. Wat God weet wordt realiteit. Dus als God weet wat de mens zal kiezen, dan is de mens verplicht die keuze te maken.

Waaruit bestaat de keuzevrijheid van de mens?

Alles wordt door God bepaald, behalve de vrees voor de hemelen, zo zeggen de Joodse wijzen. God kent de zonden van de mensen en ook hun berouw. Dit is bepaald door de Goddelijke Voorzienigheid.

Twee verschillende motieven

  1. De Goddelijke Voorzienigheid die de materiële belangen bestuurt;
  2. De Goddelijke Voorzienigheid die bepaalt hoe de mens God dient uit vrije wil.

De wereld is om wille van het Joodse volk en om wille van de Tora geschapen

Het is een achtergrond (raamwerk) voor de Goddelijke dienst van de Joden. Die achtergrond staat helemaal vast en er bestaat hierin geen keuze vrijheid.

Echter, Gods verlangen Hem te dienen staat boven het raamwerk van de Schepping. Hier kan de Jood zelf kiezen God te negeren (te zondigen) of God te dienen (berouw te tonen). Maar ook hier wordt Gods verlangen vervuld. De Jood kan zondigen en later berouw tonen, of hij zondigt helemaal niet. Beide leiden tot toewijding aan God. Er is geen alternatief, want geen Jood kan gescheiden blijven van Goddelijkheid.

De wereld is geschapen om wille van de Masjiach

De Verlossing komt op een vastgesteld tijdstip of kan worden versneld door de mens. Toch is het God die het tijdstip van de Verlossing bepaalt.

Hoe komt het dat de mens zondigt?

Hier zijn 3 redenen voor:
  1. De mens heeft zijn gevoelens niet onder controle.
  2. De mens is onbewust van zijn spirituele potentieel.
  3. De mens realiseert zich niet dat hij een vrije keuze heeft.

Wanneer de mens zich realiseert dat zijn ziel deel uitmaakt van God dan staat hij het Goddelijke toe in zijn ziel en in de wereld om te bloeien.
© 2010 - 2021 Jehoeda, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Boekrecensie: Oude wijn in nieuwe zakken  Rabbijn R. EversrecensieBoekrecensie: Oude wijn in nieuwe zakken Rabbijn R. EversHoe kijkt de Joodse orthodoxie tegen hedendaagse problemen aan? Dat is het thema van het boek 'Oude wijn in nieuwe zakke…
Joodse filosofie  Heschel: Jodendom en tijdJoodse filosofie Heschel: Jodendom en tijdDe woorden van de Bijbel zijn niet tijdloos. Er bestaat een verband tussen tijd en denken, daad en inhoud, schrijver en…
Wat is Bar Mitswa? 13-jarige Joodse jongen als volwasseneWat is Bar Mitswa? 13-jarige Joodse jongen als volwasseneWat is Bar Mitswa? In het Jodendom beschouwt men een 13-jarige jongen en een 12-jarig meisje (bat mitswa) als religieus…
Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie - Philo & SaädjaGeschiedenis Jodendom: Joodse filosofie - Philo & SaädjaDe oorsprong van de Joodse filosofie dateert al vanuit de tijd van de Bijbel. Er zijn veel argumenten in de Bijbel terug…

Torastudie: Het Gouden Kalf  Exodus 32:11Torastudie: Het Gouden Kalf Exodus 32:11Mozes doet er alles aan om het volk in bescherming te nemen na de zonden van het Gouden Kalf. Mozes vraagt God waarom Hi…
Torastudie: Het Gouden Kalf  Exodus 32:7-8Torastudie: Het Gouden Kalf Exodus 32:7-8In Exodus 32:7-8 lezen we hoe niet-Joden die met de Joden uit Egypte waren gevlucht het Gouden Kalf gingen maken en aanb…
Bronnen en referenties
  • What we believe - Rabbi Eliyahu Tauger
Jehoeda (1.613 artikelen)
Laatste update: 08-06-2021
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Bronnen en referenties: 1
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.