InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Torastudie 125: Het Gouden Kalf (deel 1) – Exodus 32:1-6

Torastudie 125: Het Gouden Kalf (deel 1) – Exodus 32:1-6

Torastudie 125: Het Gouden Kalf (deel 1) – Exodus 32:1-6 Terwijl Mozes 40 dagen op de Sinaï verbleef, werd het volk ongeduldig. Zij veronderstelden dat Mozes niet meer terug zou keren. Daarom vroegen ze aan Aharon om een Gouden Kalf te maken die voor hen als god kon dienen. Satan had het volk verleidt dit te doen. De Joodse commentaren op Exodus 32:1-6 en een stukje van Etsel over het Gouden Kalf.

Exodus 32:1-6

Toen het volk zag, dat Mozes draalde met van de berg af te dalen, verzamelde het volk zich om Aharon en zeiden zij tot hem: maak ons een god, die vóór ons uit zal trekken, want deze man, Mozes, die ons gevoerd heeft uit het land Egypte, – wij weten niet, wat er met hem geschied is.
…..
…..
Zij maakten zich de volgende dag vroeg op en brachten brandoffers en voerden vredeoffers aan; en het volk zette zich neder om te eten en te drinken, en zij stonden op om te schertsen.

Tekst in het Hebreeuws

א וַיַּרְא הָעָם כִּי-בֹשֵׁשׁ מֹשֶׁה לָרֶדֶת מִן-הָהָר וַיִּקָּהֵל הָעָם עַל-אַהֲרֹן וַיֹּאמְרוּ אֵלָיו קוּם עֲשֵׂה-לָנוּ אֱלֹהִים אֲשֶׁר יֵלְכוּ לְפָנֵינוּ כִּי-זֶה מֹשֶׁה הָאִישׁ אֲשֶׁר הֶעֱלָנוּ מֵאֶרֶץ מִצְרַיִם לֹא יָדַעְנוּ מֶה-הָיָה לוֹ. ב וַיֹּאמֶר אֲלֵהֶם אַהֲרֹן פָּרְקוּ נִזְמֵי הַזָּהָב אֲשֶׁר בְּאָזְנֵי נְשֵׁיכֶם בְּנֵיכֶם וּבְנֹתֵיכֶם וְהָבִיאוּ אֵלָי. ג וַיִּתְפָּרְקוּ כָּל-הָעָם אֶת-נִזְמֵי הַזָּהָב אֲשֶׁר בְּאָזְנֵיהֶם וַיָּבִיאוּ אֶל-אַהֲרֹן. ד וַיִּקַּח מִיָּדָם וַיָּצַר אֹתוֹ בַּחֶרֶט וַיַּעֲשֵׂהוּ עֵגֶל מַסֵּכָה וַיֹּאמְרוּ אֵלֶּה אֱלֹהֶיךָ יִשְׂרָאֵל אֲשֶׁר הֶעֱלוּךָ מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם. ה וַיַּרְא אַהֲרֹן וַיִּבֶן מִזְבֵּחַ לְפָנָיו וַיִּקְרָא אַהֲרֹן וַיֹּאמַר חַג לַיהוָה מָחָר. ו וַיַּשְׁכִּימוּ מִמָּחֳרָת וַיַּעֲלוּ עֹלֹת וַיַּגִּשׁוּ שְׁלָמִים וַיֵּשֶׁב הָעָם לֶאֱכֹל וְשָׁתוֹ וַיָּקֻמוּ לְצַחֵק.

Exodus 32:1

Toen het volk zag, dat Mozes draalde met van de berg af te dalen.

40 dagen

Toen Mozes de berg beklom zei hij tegen hen: na 40 dagen, in de eerste zes uur van de dag, zal ik terugkeren. Zij dachten dat de dag van zijn beklimming meegeteld moest worden als één van de 40 dagen, terwijl hij 40 volledige dagen (24 uur) bedoelde. De dag van de beklimming, de 7de Sivan, moet niet meegerekend worden, omdat het niet haar vorige nacht insloot. Dit betekent dat de 40 dagen eindigen op de 17de Tammoez.

Satan

Op de 16de dag kwam Satan en hij vulde de wereld met duisternis en verwarring. Hij zei tegen hen: “Waar is jullie leraar Mozes?”
“Hij is naar boven geklommen,” antwoorden ze.
“Het zesde uur is gekomen,” zei hij tegen hen, maar zij sloegen geen acht op hem.
“Hij is dood.” Maar zij negeerden hem.
Dus toonde Satan een beeld van Mozes' lijkbaar.
Dit is wat ze tegen Aharon zeiden: “Want deze man, Mozes, die ons gevoerd heeft uit het land Egypte – wij weten niet wat er met hem geschied is.”

Exodus 32:1-5

Verzamelde het volk zich om Aharon en zeiden tot hem: “Maak ons een god...” Aharon zag het en bouwde er een altaar voor.

Wat zag Aharon?

Wat zag Aharon? Hij zag zijn neef Hur voor hem afgeslacht (Aharon en Hur hadden de leiding over het kamp). Toen het volk een afgod eiste, stond Hur op en berispte hen. Daarop keerden zij zich tegen hem en doodden hem. Zij kwamen naar Aharon en zeiden tegen hem: “We zullen met jou doen als we met deze man gedaan hebben.”

Aharon deelde taken uit om goud te verzamelen. De vrouwen wilden hun oorringen niet afstaan omdat ze Gods wonderen hadden gezien. Daarop namen de mannen hun eigen juwelen. De mannen wilden Aharon helpen bij het maken van het altaar, maar Aharon wilde het alleen doen. Aharon wilde zo tijd winnen totdat Mozes kwam. Maar toen hij het altaar had gebouwd was Mozes er nog niet. Aharon stelde het uit tot de volgende dag.

Exodus 32:3

En het gehele volk rukte zich af de gouden oorringen, die in hun oren waren.

onbegrijpelijk karakter

Rabbijn Aba bar Achah zie: Het volk heeft een onbegrijpelijk karakter! Zij verzoeken om het Gouden Kalf en zij geven; zij verzoeken voor het heiligdom en zij geven.

Exodus 32:6

Zij maakten zich de volgende dag vroeg op.

vijf rampen

Er gebeurden vijf rampen op de 17de Tammoez:
  1. de tafelen werden gebroken
  2. het dagelijks offer werd onderbroken
  3. een bres werd geslagen in de muren van Jeruzalem
  4. Apostomos verbrandde de Tora
  5. Apostomos plaatste een afgod in de Tempel

Nadere toelichting op bovenstaande Joodse commentaren

Volgens de Joodse commentaren dansten 'slechts' 3000 mensen rond het Gouden Kalf. Dat is 0,1% van de bevolking van 3 miljoen mensen. En van de 3000 mensen die het Kalf aanbaden waren de meeste niet-Joden die uit Egypte met de Joden waren meegereisd. De meerderheid weerhield de minderheid niet van de zonde en daarom strafte God toch het hele volk. Waarom? Dat heeft met Gods liefde voor Zijn volk te maken. Vergelijk het met een moeder die haar kind straft. Ze straft het kind niet uit haat maar uit liefde. God hanteert voor de Joden een hogere standaard dan voor de niet-Joden. Hoe meer kennis je hebt hoe groter de verantwoordelijkheid. Zelfs de kleinste fouten kunnen grote gevolgen hebben. En hoe hoger de verantwoordelijkheid hoe hoger de rekenschap. De Tora leert dat wanneer je deel uitmaakt van het probleem of de oplossing, dat je wettelijk deelneemt aan de oplossing. De meerderheid werd gestraft omdat ze de minderheid niet tegenhield om rond het Kalf te dansen. De 3000 mensen die de afgod dienden werden gedood door God. Maar daarna werd Jom Kippoer ingesteld, de dag dat Mozes van de berg afdaalde met de Tora. Jom Kippoer is de Grote Verzoendag en stelt de Joden in staat om de band met God weer te herstellen. Het Gouden Kalf heeft dus direct geleid tot Jom Kippoer. En daarmee geeft God aan dat Hij zielsveel van het volk houdt en hen elk jaar weer opnieuw de mogelijkheid geeft om berouw te tonen voor de gemaakte zonden. Collectieve verantwoordelijkheid komt overigens veel vaker voor in de Joodse Bijbel. Wanneer God het Joodse volk straft betekent dit niet dat alle Joden gezondigd hadden maar wel medeverantwoordelijk waren.



Samenvatting - vragen

Om voor uzelf te controleren of u de tekst goed begrepen heeft volgt hier een aantal vragen. De antwoorden vindt u terug in bovenstaande tekst.
  1. Welke telfout maakte het volk?
  2. Wanneer vertrok Mozes en wanneer zou hij terugkeren? Noem de Hebreeuwse data.
  3. Wat deed Satan?
  4. Wat zag Aharon?
  5. Waarom wilde Aharon alleen het altaar bouwen?
  6. Waarom wilde de vrouwen hun gouden oorringen niet afstaan?
  7. Welke vijf rampen gebeurden op de 17de Tammoez?

Lees verder

© 2010 - 2017 Etsel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Aanmodderfakker – Gouden Kalf 2014Aanmodderfakker – Gouden Kalf 2014De Nederlandse film Aanmodderfakker heeft drie Gouden Kalveren gewonnen. Het was de grote winnaar van het Gala van de Ne…
Torastudie 126: Vertaling Tora in het Grieks - Exodus 32:1Torastudie 126: Vertaling Tora in het Grieks - Exodus 32:1De 17de Tammoez staat in de Joodse geschiedenis bekend als rampen datum. Op deze dag brak Mozes de Stenen Tafelen omdat…
Torastudie 170: Zonde en heiligheid – Leviticus 16:16Torastudie 170: Zonde en heiligheid – Leviticus 16:16De Lubavitcher Rebbe bespreekt een discussie in de Talmoed waarbij de vraag gesteld wordt wie op aarde een 'woning' voor…
Nederlands Film Festival 2013Nederlands Film Festival 2013Jaarlijks vindt in het najaar tien dagen aan een stuk het Nederlands Film Festival plaats. Met het doel om de Nederlands…
De Golden Globes en andere film- en televisieprijzenIedereen kent de Oscars in de Amerikaanse filmwereld, maar daarnaast bestaan ook de Golden Globes voor films en tv-progr…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Tdjgordon / Pixabay
  • Rashi: Rabbi Shlomo Yitzchaki; 1040-1105; foremost commentator on the Torah and Talmud; leader of the Jewish community in Alsace-Lorraine
  • Talmud, Shabbat 89a
  • Midrash Tanchuma
  • Jerusalem Talmud, Shekalim 1:1
  • Talmud, Taanit 26a-b

Reageer op het artikel "Torastudie 125: Het Gouden Kalf (deel 1) – Exodus 32:1-6"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Etsel
Laatste update: 11-12-2016
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Torastudie
Bronnen en referenties: 6
Schrijf mee!