InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Joodse cultuur OT: Joodse rituelen, gebruiken & symbolen 'A'

Joodse cultuur OT: Joodse rituelen, gebruiken & symbolen 'A'

Joodse cultuur OT: Joodse rituelen, gebruiken & symbolen 'A' Joodse cultuur (OT): Joodse rituelen, gebruiken en symbolen in het Oude Testament (Tenach) die beginnen met de letter 'A' worden kort besproken. Ook een aantal belangrijke oudtestamentische figuren en begrippen passeren de revue. Onder andere het begrip 'aartsvaders', waar Abraham er één van was, wordt besproken. Abraham was een nomadensjeik die door God werd geroepen om naar het land te gaan dat God hem zou wijzen. Abraham wordt beschouwd als de stamvader van het volk Israël.

Joodse cultuur (OT): Joodse gebruiken, rituelen en symbolen 'A'

Joodse cultuur (OT): Joodse rituelen, gebruiken en symbolen in het Oude Testament (Tenach) die beginnen met de letter 'A' worden kort besproken. Ook een aantal belangrijke oudtestamentische figuren en begrippen passeren de revue. De oorsprong van het volk Israël ligt in bij de Israëlitische stamvaders Abraham, Izaäk en Jakob en de oprichting van een eigen natie onder Mozes. Mozes leidde het volk Israël in opdracht van God uit het land Egypte (de zogeheten 'Exodus') en in de woestijn van de Sinaï ontving het volk via Mozes de Tien Geboden en overige wetgeving en werd een plaats van samenkomst gebouwd, de tabernakel. De godsdienst van het oude Israël draait om God, de Tora en het Land Israël. Uit het Bijbelse Jodendom is het christendom (in feite: transcultureel Jodendom) voortgekomen. Het Oude Testament is tot het Nieuwe Testament, wat belofte is tot vervulling.

In dit artikel worden de volgende onderwerpen behandeld:

Dit artikel heeft tot doel lezers van de Bijbel achtergrondinformatie te verschaffen over bepaalde gebruiken en begrippen uit het Oude Testament. Schrijver dezes heeft een christelijke achtergrond.

Aaw

Aaw is de vijfde maand van het joodse jaar, dat geen zonnejaar (365 dagen) maar een maanjaar (354 dagen) is. Het Joodse jaar wordt volgens de omloop van de maan berekend en is ingedeeld in twaalf maanden en iedere maand begint met nieuwe maan.

Aartsvaders

Aartsvaders of patriarchen zijn de oervaders van het volk Israel: Abraham (zie hieronder), Isaak en Jakob. Zij, die geroepen werden en de belofte van een zegen (Gen. 12:3) en een nageslacht zo talrijk als de sterren des hemels en als het zand aan de oever der zee (Gen. 12:2; 22:17). Het woord komt overigens alleen in de B'rit hadashah (Nieuwe Testament) voor. Naast Abraham (Hebreeën 7:4), worden alleen de 12 zonen van Jakob (handelingen 7:8 ev) en David (Handelingen 2:29) zo genoemd.

Abaddon

Met de term 'abaddon' wordt het dodenrijk uitgedrukt, de plaats van verderf (Job 26:6; 28:22; 31:12; Psalmen 88:12; Spreuken 15:11).

Abraham

Aartvader (zie boven) Abraham was een nomadensjeik die door God werd geroepen. Abram, zo als hij toen nog heette, moest zijn land, stam en familie verlaten en naar het land gaan dat God hem zou wijzen. Hij trok uit Ur weg en via Haran kwam hij in het door God beloofde land Kanaän aan. God beloofde Abraham dat zijn nageslacht een groot volk zou worden; in een vruchtbaar land zal wonen (de landbelofte); gezegend zal zijn; en een zegen zal zijn voor alle volken op aarde (Genesis 12:1-3).

God sloot met Abraham een onvoorwaardelijk en eeuwigdurend verbond. Dit in tegenstelling tot een voorwaardelijk verbond zoals in Exodus 19:5, die een 'als-dan' formulering heeft. Een onvoorwaardelijk verbond heeft een 'Ik zal' formulering, waarbij 'ik' verwijst naar God. Deze treffen we aan in Genesis 17:1-8:

1 Toen Abram negenennegentig jaar was, verscheen de HEER aan hem en zei: ‘Ik ben God, de Ontzagwekkende. Leef in verbondenheid met mij, leid een onberispelijk leven. 2 Ik wil met jou een verbond aangaan en ik zal je veel, heel veel nakomelingen geven.’ 3 Abram boog zich diep neer en God sprak: 4 ‘Ik doe jou deze belofte: je zult de stamvader worden van een menigte volken. 5 Je zult voortaan niet meer Abram heten maar Abraham, want ik maak je de vader van vele volken. 6 Ik zal je bijzonder vruchtbaar maken. Er zullen veel volken uit je voortkomen en onder je nazaten zullen koningen zijn. 7 Ik sluit een verbond met jou en met je nakomelingen, met alle komende generaties, een eeuwigdurend verbond: ik zal jouw God zijn en die van je nakomelingen. 8 Heel Kanaän, het land waar je nu als vreemdeling woont, zal ik jou en je nakomelingen voor altijd in bezit geven, en ik zal hun God zijn.’

Het verbond tussen God en Abraham wordt ook wel het Beriet-Avraham (soms ook Berieth-Avraham) genoemd. De besnijdenis is een teken van dat verbond, zoals te lezen in Genesis 9:9-14:

9 Ook zei God tegen Abraham: ‘Jij moet je houden aan dit verbond met mij, evenals je nakomelingen, generatie na generatie. 10 Dit is de verplichting die jullie op je moeten nemen: alle mannen en jongens moeten worden besneden. 11 Jullie moeten je voorhuid laten verwijderen; dat zal het teken zijn van het verbond tussen mij en jullie. 12 In elke generatie opnieuw moet iedereen van het mannelijk geslacht besneden worden wanneer hij acht dagen oud is. Dit geldt niet alleen voor wie tot je eigen volk behoort maar ook voor jullie slaven, of ze nu bij jullie geboren zijn of van vreemdelingen zijn gekocht; 13 iedereen die bij jullie geboren is of door jullie is gekocht, moet worden besneden. Zo zal dit verbond met mij voorgoed zichtbaar zijn aan jullie lichaam. 14 Een onbesnedene, een mannelijk persoon van wie de voorhuid niet verwijderd is, moet uit de gemeenschap gestoten worden, omdat hij het verbond verbroken heeft.’

Dit verbondsteken of het verbond der besnijdenis, wordt de Beriet Hammielàh (soms ook Berieth Hammielah) genoemd. Het is niet duidelijk waarom nu het wegsnijden van een deel van de voorhuid van de penis een onderdeel wordt van het verbond, doch opvallend is het hygiënische nut ervan.

Dit plechtige verbond is de basis voor de Joodse identiteit en voor het Joodse volk, ofschoon niet iedereen die van Abraham afstamt tot het volk Israël behoort. Via Abrahams zoon, aartsvader Isaak, diens zoon Jakob en zijn twaalf zonen - ofwel de twaalf stammen van Israël - werd de belofte overgedragen (Genesis 17; 26:3; 28:4; lees ook Romeinen 9:6-8). De Bijbelse definitie van wie een Jood is luidt derhalve als volgt: 'een persoon die een biologische afstammeling is van één van de twaalf zonen van Jacob'.

Het verbond met Abraham vergde een geloofsdaad van Abraham: Gaan waarheen God hem zou leiden, het beloofde land. Abraham handelde in geloof en deed wat er van hem gevraagd werd. Apostel Paulus haalt deze geloofshouding van Abraham aan in Romeinen 4:1-3:

1 Wat moeten wij nu zeggen over onze stamvader Abraham? 2 Indien hij als een rechtvaardige zou zijn aangenomen op grond van zijn daden, dan had hij zich daarop kunnen laten voorstaan. Maar niet tegenover God, 3 want wat zegt de Schrift? ‘Abraham vertrouwde op God, en dat werd hem als een daad van gerechtigheid toegerekend.'

Paulus illustreert hiermee dat geloof betekent dat je gelooft wat God zegt Je vertrouwt er op dat God doet wat Hij zegt, je gelooft God op Zijn woord. Zo mogen wij geloven 'dat Christus voor onze zonden is gestorven, zoals in de Schriften staat' (1 Korintiërs 15;3). We worden gerechtvaardigd op grond van ons geloof en niet op grond van onze daden.

Acht

Zoals zeven het getal van de volheid of totaliteit is, zo is acht het getal van de overmaat. Zo hebben de grote Joodse feesten een achtste dag, ten overvloede. En op de achtste dag moet het kind (jongetje) besneden worden en daarmee wordt hij in het verbond opgenomen (Leviticus 12:3). Aäron en zijn zonen worden op de achtste dag geïnstalleerd. Het gewaad van de hogepriester bestaat uit acht kledingstukken. De Joodse traditie vertelt dat het getal '8' geschreven wordt als 'twee nullen op elkaar', hetgeen zou verwijzen naar de twee werelden hemel en aarde die met elkaar zijn verzoend.

Adam

In het scheppingsverhaal in Genesis is Adam de eerste (door God geschapen) mens. Zijn naam houdt verband met het Hebreeuwse woord 'Adama', rode aarde. God maakte Adam uit aarde en blies hem levensadem in de neus. Daarna schiep God uit een rib van Adam de eerste vrouw Eva. God schiep de mens als man en vrouw, naar het beeld van God (Genesis 1:27).

Nadat God Adam naar de hof van Eden heeft gebracht, vertelt Hij hem dat hij mag eten van alle bomen, op één na: 'de Boom van de Kennis van Goed en Kwaad'. Hij doet het toch en ze worden verdreven uit het Paradijs en geconfronteerd met moeite, lijden en dood (Genesis 3:17).

Apostel Paulus stelt de eerste Adam tegenover de tweede: Christus Jezus:

"Zoals door de ongehoorzaamheid van één mens alle mensen zondaars werden, zo zullen door de gehoorzaamheid van één mens alle mensen rechtvaardigen worden" (Romeinen 5:19).

Adar

Adar is de twaalfde maand van het Joodse jaar.

Adonai

Adonai betekent 'mijn Heer'. In de Tenach (het Oude Testament), wordt dit woord soms gebruikt om God mee aan te duiden; in het bijzonder wordt Adonai gebruikt ter vervanging van de onuitsprekelijke Naam Gods (de lettercombinatie JHWH of JHVH), die verboden is uit te spreken uit respect voor de heiligheid van God.

Ark van het Verbond

De ark was het zichtbare symbool en teken van Gods aanwezigheid in het midden van het volk Israël. Het is een houten kist met draagbomen die op bevel van Mozes bij de Sinaï werd vervaardigd (Exodus 25:10-22 en 37:1-9). De ark begeleidde de Israëlieten op hun tocht door de woestijn. In Exodus 25 wordt de ark omschreven als een kist van acasiahout met een afmeting van ongeveer 1.22 m x 76 cm x 76 cm. Het heiligdom was van boven bedekt met een gouden dekplaat. Dit verzoendeksel symboliseerde de troon van God. In de ark bewaarde Mozes de tafelen der wet (de tien geboden of tien woorden), die God hem op de berg Sinaï had gegeven. De 'tien woorden' vormen het fundament voor het verbond tussen God en zijn volk Israël. Ook bevatte de ark de staf van Aäron en een pot manna. Door de Ark van het Verbond manifesteerde God Zijn aanwezigheid op aarde.

Azazel

Azazel is de naam van de zondebok, die de ongerechtigheden van het volk draagt, en op Grote Verzoendag in de woestijn wordt gedreven (Leviticus 16:8, 10, 26).

Leestip:
Joodse rituelen bij huwelijk, geboorte en dood van een mens: Rabbijn S.Ph. de Vries Mzn.: Joodse riten en symbolen; Arbeiderspers, Amsterdam, 5e druk 1968.
Joodse rituelen bij huwelijk, geboorte en dood van een mens: Rabbijn S.Ph. de Vries Mzn.: Joodse riten en symbolen; Arbeiderspers, Amsterdam, 5e druk 1968.

Lees verder

© 2010 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Hoera, het is een meisje! - Joodse ceremonie geboorte meisjeHoera, het is een meisje! - Joodse ceremonie geboorte meisjeJoodse ouders van een nieuw baby meisje zijn vervuld van vreugde en zoeken naar een manier het op een ceremoniële manier…
Joods Nederland: onderwijs, jeugd, cultuur en sportJoods Nederland: onderwijs, jeugd, cultuur en sportNa de Tweede Wereldoorlog is het Joodse leven in Nederland weer langzaam gaan opbloeien. De Joodse gemeenschap heeft een…
Joods Historisch Museum: rituelen en geschiedenisJoods Historisch Museum: rituelen en geschiedenisHet Joods Historisch Museum is gevestigd in vier synagogen, die tegen elkaar ‘aangeplakt’ staan in het centrum van Amste…
Boekrecensie: Joodse identiteit – Prof. dr. I.B.H. AbramrecensieBoekrecensie: Joodse identiteit – Prof. dr. I.B.H. AbramOver Joodse identiteit is altijd veel te doen. Prof. dr. I.B.H. Abram heeft er een boekje over geschreven. Hij definieer…
De joodse achtergrond van de Franse schrijver Marcel ProustDe joodse achtergrond van de Franse schrijver Marcel ProustMarcel Proust (1871-1922) was zonder twijfel één van de meest invloedrijke schrijvers van de vroege twintigste eeuw. Nog…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: 777jew, Pixabay

Reageer op het artikel "Joodse cultuur OT: Joodse rituelen, gebruiken & symbolen 'A'"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Mm, 07-09-2010 07:55 #1
Het overschrijven van kosjere Joodse teksten en dan vermengen met niet-Joodse teksten - is dat niet wat de schrijvers van de westerse Bijbel gedaan hebben? En het gebeurd hier weer. Alleen de bijbelschrijvers dezen het om zich af te zetten tegen de Joden, terwijl deze schrijver het doet om Joden te paaien. Overeenkomst: het is beide oneerlijk. Reactie infoteur, 07-09-2010
Hallo,

Ik ben niet bekend met een 'Westerse Bijbel'. Wel met een Westerse (of christelijk-heidense) theologie, Westerse interpretatie en uitleg van de Bijbel en een Westerse vertaling. De Bijbel, bestaande uit de Tenach en de B'rit Chadasha (oftewel Oude- en Nieuwe Testament), is een verzameling Joodse geschriften. Lucas is wellicht de enige niet-Joodse schrijver (maar proseliet) van het Nieuwe Testament.

De meeste vertalingen van het Nieuwe Testament presenteren de boodschap in een niet-Joods en christelijk taalkundig, cultureel en theologisch kader of jasje. Daarom beveel ik de vertaling van David H. Stern aan, zie:

http://kunst-en-cultuur.infonu.nl/recensies/56550-david-h-stern-complete-joodse-bijbeltenachbrit-hadashah.html

Ik zie de Bijbel (Tenach en de B'rit Chadasha) als een eenheid:

http://mens-en-samenleving.infonu.nl/religie/49580-verhouding-oude-tot-het-nieuwe-testament-eenheid-bijbel.html

Vandaar dat ik de gehele Bijbel gebruik ter verklaring van bepaalde begrippen enz. in het OT.

De Joodse schrijvers van de B'rit Chadasha zetten zich niet af tegen 'de Joden'. Zie mijn artikelenreeks over antisemitisme in het Nieuwe testament:

http://tartuffel.infoteur.nl/specials/antisemitisme-nieuwe-testament.html

Over het paaien van Joden het volgende. Ik heb voor zover ik weet nog geen enkele reactie gehad van Joden, die de loftrompet hebben gestoken over (een van) mijn artikelen. Wel andersom. Mocht ik de intentie hebben om Joden te paaien, dan heb ik jammerlijk gefaald en kan ik beter mijn strategie wijzigen door de personen die ik zou willen paaien naar de mond te gaan praten.

Latere aanvulling:
Ik reageerde hierboven met een kwinkslag, maar het zit mij niet lekker. Laat ik dus maar man en paard noemen. Ik vind het ongepast van u dat u 'op de man speelt' door mijn motieven in twijfel te trekken. Ik vind het prima dat u kritiek uit t.a.v. mijn visie op de Bijbel en de Tenach en mijn omgang met teksten uit de Tenach, maar doe dat dan door inhoudelijk te reageren. Dank u.

Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 27-04-2019
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Joodse cultuur OT
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 1
Schrijf mee!