InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Joodse filosofie - Chabad 8: de vrije wil van de mens

Joodse filosofie - Chabad 8: de vrije wil van de mens

De mens is een uniek schepsel en onderscheidt zich van andere schepsels door de vrije wil. In Genesis lezen we dat de mens na het eten van de Boom des Kennis het verschil weet tussen goed en kwaad. God laat de mens de vrije keuze voor Hem te kiezen of Hem te negeren. Zou God die keuze niet hebben gegeven dan zou er geen enkele plaats voor de Tora zijn en zou de mens een marionet van God zijn.

Mens versus dier

Het verschil tussen mens en dier is dat de mens intellectueel zelf kan kiezen. Een dier is niet slecht maar handelt instinctief. Een dier handelt volgens een gedefinieerd, voorspelbaar patroon. De mens doet dit niet. De mens kan juist zijn instincten, wensen controleren. Hij kan zijn gevoelens verfijnen en hij heeft zelfs controle over zijn gedachten.

Vrije wil die de logica overschrijdt

De ware kracht van de vrije wil is dat het het verstand overschrijdt. Wanneer reden en logica de mens zou verplichten is er geen sprake meer van een vrije wil.

Ook de gevoelens van de mens overschrijden het intellect. Bijvoorbeeld de liefde van de ouders voor de kinderen. We kunnen niet zeggen dat we kiezen om op deze manier te handelen. Deze gevoelens maken deel uit van ons wezen.

Redenen voor motivatie

De vrije wil betreft alleen de Goddelijke dienst. Bij gewone zaken handelen we of op onze instincten, gevoelens of rationele beslissingen. Er is een externe of interne factor die onze beslissingen in gang zetten. Alleen wat betreft de studie van Tora en het uitvoeren van de mitswot heeft de mens een keuze. De mens kan God dienen of negeren.

Geen verklaring

Er is geen verklaring voor het feit waarom we een vrije wil hebben om God te dienen of te negeren. Ons hele bestaan is afhankelijk van God en alles gebeurt volgens Zijn wil. God kan zelf kiezen, dit reflecteert de essentie van Zijn wezen. God wil dat wij op dezelfde manier kunnen kiezen om ons zo toe te staan Gods essentie binnen de wereld te manifesteren door zijn keuze.

De Bron voor de keuze

Als de keuze van de mens niet gemotiveerd wordt door emotie of verstand, wat is dan zijn motief? Dan komt het van binnen uit. Wie hij werkelijke is en wat hij werkelijk wil zal worden uitgedrukt.

Dit is ook Gods keuze voor het Joodse volk. Het is een uitdrukking van Zijn innerlijk wezen. De keuze is GEEN afweging van betere Joden tegenover slechtere heidenen. God koos de Joden al vóór de Schepping. De essentie van een Jood is één met God zijn. Uiteindelijk kiest elke Jood voor God: of door gehele toewijding aan de Goddelijke dienst of door een patroon van zonde en tesjoeva (berouw).

De reis van de ziel

In dat opzicht is het leven (of de levens) van iedere persoon een progressie. God leidt elke persoon op zijn reis van zelf-expressie. Deze reis gaat gepaard met zwarte schaduwen en uitdagingen. Er wordt gezondigd, maar zelfs dat is door God bepaald. Toch moet een ieder berouw tonen voor zijn zonden. Er hoeft niet gewanhoopt te worden. Niemand kan een persoon tegenhouden het goede te doen. Door berouw kan hij de Goddelijkheid van zijn ziel openbaren. Dit is het doel van het afdalen van de ziel naar deze lagere wereld om zijn Goddelijke kern te openbaren en voor het goede te kiezen.

Wat op individueel niveau geldt, geldt ook op wereldlijk niveau. Het Joodse volk moet berouw tonen uit eigen vrije wil. Dit is de uitdrukking van de Goddelijke kern binnen het Joodse volk en zal leiden tot de uitdrukking van het Goddelijke in de wereld. Israël zal berouw tonen aan het eind van de ballingschap en zal onmiddellijk verlost worden.

Lees verder

© 2010 - 2019 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Bijbel (Tenach) - De positie van de mensBijbel (Tenach) - De positie van de mensDe mens wordt in de Tenach aangeduid door middel van verschillende woorden, die elk de verschillende aspecten van de men…
Joods medische ethiek: dierproeven en dierenrechtenJoods medische ethiek: dierproeven en dierenrechtenWanneer we het hebben over dierenrechten en dierproeven dan ontstaat er al snel een heftige discussie over. Dat is niet…
Joodse filosofie - Chabad 9: God weet alles en vrije wilDe vraag waar filosofen zich al eeuwen mee bezighouden is: Als God weet wat de mens zal doen, hoe kan er dan sprake zijn…
Wordt vegetarisme in de Jodendom aangemoedigd of ontmoedigd?Vegetarisme is geen gebod in het Jodendom. Toch mocht Adam alleen vruchten en groente eten. Er staat nergens dat hij vle…
Dertien geloofspunten Maimonides 5: alleen God aanbiddenVolgens de Tora mag alleen God aanbeden worden. Andere entiteiten zoals engelen, sterren, en planeten, die ondergeschikt…
Bronnen en referenties
  • What we believe - Rabbi Eliyahu Tauger

Reageer op het artikel "Joodse filosofie - Chabad 8: de vrije wil van de mens"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Etsel (infoteur), 19-06-2011 12:59 #2
@ Gideon,

Alles is bepaald, alleen bestaat er een vrije keuze God wel of niet te dienen.

Groet,

Etsel

Etsel (infoteur), 19-06-2011 12:46 #1
Shalom Etsel,
Even kort voorstellen. IK ben Gideon, hoogleraar-emeritus Systematische Hermeneutiek. Ik werk aan een onderzoek in de verhouding tussen Tora en Natuurwetenschappen, waarin het vraagstuk van de vrije wil een kernpunt is. Reeds Spinoza wist te motiveren dat de mens geen vrije wil heeft omdat alles uiteindelijk gedetermineerd is en vervat in het ontwikkelingsplan van de Eeuwige. Zijn visie wordt inmiddels door de neurowetenschappen afdoende bevestigd.
Ik ben het van harte eens met hetgeen je schrijft, maar wat mij niet overtuigt is de gelijkschakeling tussen "vrije wil" en "vrije keuze". In de Joodse literatuur kom ik deze vereenzelviging steeds tegen. Jozua zegt tot het volk: kies dan heden wie je dienen zult, maar ik en mijn huis wij zullen de Eeuwige dienen. Toch is het volk van voor de grondlegging van de wereld door de Eeuwige bestemd als 'am JHWH.
Ik ben er van overtuigd geraakt, nadat ik de "evolutie als schepping" heb onderzocht, dat de moderne mens als afronding van het evolutieproces op basis van het Plan van G'd, een menselijk individu is die door zelfontwikkling "van binnenuit" en "contextueel beinvloed" tot Persoon ontwikkelt. Ik ben nog niet klaar met wat ik nu ga zeggen, maar het is boeiend om ermee bezig te zijn. Je ziet in de biologische ontwikkelingen de z.g. taxonomie, de vertakking waardoor verschillende soorten ontstaan. Op Horeb ontvangen wij Tora. Wj maken niet als individuen, komende uit de evolutie een keuze, maar als Personen. Zo ontstaat er een nieuw geslacht, een taxonomie, van hen die de Eeuwige dienen in een persoonlijke verantwoordelijkheid met de keuze om uit deze verantwoordelijkheid te handelen. Wij hebben in de navolging van Tora te strijden met de "evolutionaire kracht in ons die zijn gang wil gaan", maar die de Eeuwige paal en perk stelt door ons de mitswot te geven. Zo komt de ziel tot zijn recht en is onze ziel van het volk de ziel van de wereld die zich zal aansluiten via deze taxonomie bij G'd en zijn B'rith van Choreev, dat uiteindelijk in de wortel ch-r-v vernietiging betekent. Zo vernietigt in de toewijding Tora de krachten die hun gang willen gaan en worden hoogmoed, trots en eigenzin aan de kaak gesteld.
Wat vind jij van deze gedachten?
shalom ou-v'racha
Gideon

Infoteur: Etsel
Laatste update: 08-07-2018
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Joodse filosofie
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 2
Schrijf mee!