InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Torastudie 107:Voorschriften eigendom naaste-Exodus(22:4-30)

Torastudie 107:Voorschriften eigendom naaste-Exodus(22:4-30)

Torastudie 107:Voorschriften eigendom naaste-Exodus(22:4-30) De Tora gaat in Exodus 22:4-30 verder met de voorschriften over eigendom van de naaste. Het Joodse volk wordt al vroeg in de geschiedenis geleerd hoe met de naaste om te gaan. Dit bewijst dat het Jodendom een moraal godsdienst is. De God van Israël is een ethische God waarbij alle schepsels even belangrijk zijn. God wil rechtvaardige mensen ongeacht of deze Joods zijn of niet-Joods.

Exodus 22:4-30

Wanneer iemand zijn vee laat gaan op een veld of in een wijngaard, namelijk zijn vee stuurt en doet weiden op het veld van een ander, dan zal hij het met het beste van zijn veld en het beste van zijn wijngaard betalen. Wanneer een vuur uitbreekt en doornen treft, zodat opgehoopt of staand koren of het veld wordt verteerd, dan zal hij betalen, die de brand heeft ontstoken. Wanneer iemand zijn naaste geld of voorwerpen te bewaren geeft en het wordt gestolen uit het huis van de man: indien de dief gevonden wordt, zal hij het dubbele betalen; Indien de dief niet gevonden wordt, zal de heer des huizes naderen tot de rechters, of hij zijn hand niet heeft uitgestrekt naar de zaak van zijn naaste. Wegens iedere zaak van ontrouw, wegens een os, wegens een ezel, wegens een lam, wegens een kleed, wegens al het verlorenen, waarvan hij zegt, dat dit het is, tot de rechters zal hun beider zaak komen; wanneer de rechters hem schuldig verklaren, zal hij het dubbele betalen aan zijn naaste.....Rechters zult gij niet vloeken, en een vorst onder uw volk zult gij niet verwensen. Met uw overvloed en uw vloeistof zult gij niet talmen; de eerstgeborenen uwer zonen zult gij Mij geven. Zoo zult gij doen met uw os, met uw kleinvee; zeven dagen zal het bij zijn moeder zijn, op de achtste dag kunt gij het Mij geven. Een heilige mannen zult gij Mij zijn; en vlees, dat op het veld verscheurd is, zult gij niet eten, de hond zult gij het toewerpen.

de volledige tekst in het Hebreeuws luidt

ד כִּי יַבְעֶר-אִישׁ שָׂדֶה אוֹ-כֶרֶם וְשִׁלַּח אֶת-בְּעִירֹה וּבִעֵר בִּשְׂדֵה אַחֵר מֵיטַב שָׂדֵהוּ וּמֵיטַב כַּרְמוֹ יְשַׁלֵּם. {ס} ה כִּי-תֵצֵא אֵשׁ וּמָצְאָה קֹצִים וְנֶאֱכַל גָּדִישׁ אוֹ הַקָּמָה אוֹ הַשָּׂדֶה שַׁלֵּם יְשַׁלֵּם הַמַּבְעִר אֶת-הַבְּעֵרָה. {ס} ו כִּי-יִתֵּן אִישׁ אֶל-רֵעֵהוּ כֶּסֶף אוֹ-כֵלִים לִשְׁמֹר וְגֻנַּב מִבֵּית הָאִישׁ אִם-יִמָּצֵא הַגַּנָּב יְשַׁלֵּם שְׁנָיִם. ז אִם-לֹא יִמָּצֵא הַגַּנָּב וְנִקְרַב בַּעַל-הַבַּיִת אֶל-הָאֱלֹהִים אִם-לֹא שָׁלַח יָדוֹ בִּמְלֶאכֶת רֵעֵהוּ. ח עַל-כָּל-דְּבַר-פֶּשַׁע עַל-שׁוֹר עַל-חֲמוֹר עַל-שֶׂה עַל-שַׂלְמָה עַל-כָּל-אֲבֵדָה אֲשֶׁר יֹאמַר כִּי-הוּא זֶה עַד הָאֱלֹהִים יָבֹא דְּבַר-שְׁנֵיהֶם אֲשֶׁר יַרְשִׁיעֻן אֱלֹהִים יְשַׁלֵּם שְׁנַיִם לְרֵעֵהוּ. {ס} ט כִּי-יִתֵּן אִישׁ אֶל-רֵעֵהוּ חֲמוֹר אוֹ-שׁוֹר אוֹ-שֶׂה וְכָל-בְּהֵמָה לִשְׁמֹר וּמֵת אוֹ-נִשְׁבַּר אוֹ-נִשְׁבָּה אֵין רֹאֶה. י שְׁבֻעַת יְהוָה תִּהְיֶה בֵּין שְׁנֵיהֶם אִם-לֹא שָׁלַח יָדוֹ בִּמְלֶאכֶת רֵעֵהוּ וְלָקַח בְּעָלָיו וְלֹא יְשַׁלֵּם. יא וְאִם-גָּנֹב יִגָּנֵב מֵעִמּוֹ יְשַׁלֵּם לִבְעָלָיו. יב אִם-טָרֹף יִטָּרֵף יְבִאֵהוּ עֵד הַטְּרֵפָה לֹא יְשַׁלֵּם. {פ}

יג וְכִי-יִשְׁאַל אִישׁ מֵעִם רֵעֵהוּ וְנִשְׁבַּר אוֹ-מֵת בְּעָלָיו אֵין-עִמּוֹ שַׁלֵּם יְשַׁלֵּם. יד אִם-בְּעָלָיו עִמּוֹ לֹא יְשַׁלֵּם אִם-שָׂכִיר הוּא בָּא בִּשְׂכָרוֹ. {ס} טו וְכִי-יְפַתֶּה אִישׁ בְּתוּלָה אֲשֶׁר לֹא-אֹרָשָׂה וְשָׁכַב עִמָּהּ מָהֹר יִמְהָרֶנָּה לּוֹ לְאִשָּׁה. טז אִם-מָאֵן יְמָאֵן אָבִיהָ לְתִתָּהּ לוֹ כֶּסֶף יִשְׁקֹל כְּמֹהַר הַבְּתוּלֹת. {ס} יז מְכַשֵּׁפָה לֹא תְחַיֶּה. יח כָּל-שֹׁכֵב עִם-בְּהֵמָה מוֹת יוּמָת. {ס} יט זֹבֵחַ לָאֱלֹהִים יָחֳרָם בִּלְתִּי לַיהוָה לְבַדּוֹ. כ וְגֵר לֹא-תוֹנֶה וְלֹא תִלְחָצֶנּוּ כִּי-גֵרִים הֱיִיתֶם בְּאֶרֶץ מִצְרָיִם. כא כָּל-אַלְמָנָה וְיָתוֹם לֹא תְעַנּוּן. כב אִם-עַנֵּה תְעַנֶּה אֹתוֹ כִּי אִם-צָעֹק יִצְעַק אֵלַי שָׁמֹעַ אֶשְׁמַע צַעֲקָתוֹ. כג וְחָרָה אַפִּי וְהָרַגְתִּי אֶתְכֶם בֶּחָרֶב וְהָיוּ נְשֵׁיכֶם אַלְמָנוֹת וּבְנֵיכֶם יְתֹמִים. {פ}

כד אִם-כֶּסֶף תַּלְוֶה אֶת-עַמִּי אֶת-הֶעָנִי עִמָּךְ לֹא-תִהְיֶה לוֹ כְּנֹשֶׁה לֹא-תְשִׂימוּן עָלָיו נֶשֶׁךְ. כה אִם-חָבֹל תַּחְבֹּל שַׂלְמַת רֵעֶךָ עַד-בֹּא הַשֶּׁמֶשׁ תְּשִׁיבֶנּוּ לוֹ. כו כִּי הִוא כְסוּתֹה לְבַדָּהּ הִוא שִׂמְלָתוֹ לְעֹרוֹ בַּמֶּה יִשְׁכָּב וְהָיָה כִּי-יִצְעַק אֵלַי וְשָׁמַעְתִּי כִּי-חַנּוּן אָנִי. {ס} כז אֱלֹהִים לֹא תְקַלֵּל וְנָשִׂיא בְעַמְּךָ לֹא תָאֹר. כח מְלֵאָתְךָ וְדִמְעֲךָ לֹא תְאַחֵר בְּכוֹר בָּנֶיךָ תִּתֶּן-לִי. כט כֵּן-תַּעֲשֶׂה לְשֹׁרְךָ לְצֹאנֶךָ שִׁבְעַת יָמִים יִהְיֶה עִם-אִמּוֹ בַּיּוֹם הַשְּׁמִינִי תִּתְּנוֹ-לִי. ל וְאַנְשֵׁי-קֹדֶשׁ תִּהְיוּן לִי וּבָשָׂר בַּשָּׂדֶה טְרֵפָה לֹא תֹאכֵלוּ לַכֶּלֶב תַּשְׁלִכוּן אֹתוֹ.

Exodus 22:4

Wanneer iemand ...en doet weiden op het veld van een ander

gedrag van een os

Spietsen is geen normaal gedrag voor een os, dus de eigenaar betaalt de helft van de schade, tenzij de os drie keer in het verleden heeft gespietst, in welk geval de eigenaar de volledige schade betaalt. Aan de andere kant is eten en vertrappen gewoon gedrag van een os, waarop de eigenaar moet anticiperen en de hele schade betalen.

Exodus 22:4

dan zal hij het met het beste van zijn veld en het beste van zijn wijngaard betalen

het beste land

Dit is om ons te onderwijzen dat als hij met land wil betalen voor de schade die hij of zijn dier aanricht, hij met het beste land moet betalen. Een schuldenaar kan zijn schuld echter regelen met land van gemiddelde kwaliteit.

Exodus 22:6

Wanneer iemand zijn naaste geld of voorwerpen te bewaren geeft

bewaarders

Er zijn vier bewaarders: de onbetaalde bewaarder, de lener, de betaalde bewaarder en de huurder. De onbetaalde bewaarder zweert op alles; de leners betaalt voor alles; en de betaalde bewaarder en de huurder zweren in geval van het breken, stelen en dood, en betalen voor verlies en diefstal.

Wie is de auteur van de Misjna en wie zegt dat er vier bewaarders zijn?
Rav Nachman zei: “Het is Rabbi Meir.”
Rava zei tegen hem: “Waarom? Zegt niet iedereen dat er vier bewaarders zijn?”
Rav Nachman zei: “Dit is wat ik bedoel: wie is degene die meent dat een huurder betaalt als een betaalde bewaarder? – dit is Rabbi Meir.”
“Als dat zo is zijn het er niet vier, maar drie soorten bewaarders!”
Rav Nachman zei: “Er zijn vier soorten bewaarders, maar slechts drie series wetten die op hen worden toegepast.

Exodus 22:24

Indien gij Mijn volk geld zult lenen

Indien

Waar de Tora het woord 'iem' ('indien' of 'wanneer') gebruikt, is de implicatie dat we spreken van een handeling die optioneel is, behalve in drie gevallen, waar de gesproken actie verplicht is; dit is één van hen. Met andere woorden, een persoon wordt verplicht geld te lenen aan een naaste die een lening nodig heeft.

Exodus 22:24

Zult gij hem niet als een schuldeiser zijn

dwing geen aflossing af

Dring jezelf niet constant aan hem op. Dwing hem niet voor een betaling wanneer je weet dat hij niet in staat is te betalen.

Exodus 22:30

En vlees dat op het veld verscheurd is zult gij niet eten; de hond zult gij het toewerpen.

rechtvaardige beloning

Dit is om ons te leren dat God niet enig schepsel van zijn rechtvaardige beloning berooft. Omdat de honden niet blaften naar de Israëlieten toen die uit Egypte kwamen (Exodus 11:7). God zei: Geef hen hun beloning.



Samenvatting - vragen

Om voor uzelf te controleren of u de tekst goed begrepen heeft volgt hier een aantal vragen. De antwoorden vindt u terug in bovenstaande tekst.
  1. Wanneer moet de eigenaar van de os de hele schade betalen?
  2. Wanneer moet de eigenaar met het beste land betalen?
  3. Hoeveel bewaarders zijn er en wat moeten ze doen?
  4. Wie is de auteur van de Misjna?
  5. Wanneer is een persoon verplicht geld te lenen?

Lees verder

© 2010 - 2017 Etsel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Appartementen: Raad van mede-eigendom (BE)Appartementen: Raad van mede-eigendom (BE)De gewijzigde Wet op de Mede-Eigendom voorziet sinds 1 september de verplichting tot oprichting van een raad van mede-ei…
De eerste vijf boeken van de bijbelDe eerste vijf boeken van de bijbelWie de bijbel leest, begint meestal bij het begin. Om deze reden hier een korte inhoud van de eerste vijf boeken van de…
Vruchtgebruik: relatie vruchtgebruiker - naakte eigenaarDe relatie tussen een vruchtgebruiker en de naakte eigenaar is fragiel, mede door de vaak voorkomende simulatie waarbij…
Torastudie 93: Lied Mozes II, manna, Amalek Exodus (15-17)Torastudie 93: Lied Mozes II, manna, Amalek Exodus (15-17)In Exodus 15 lezen we over het lied van Mozes. Mirjam nam de tamboerijn en de andere vrouwen gingen haar met tamboerijn…
Torastudie 101: educatie - Exodus 19:8Torastudie 101: educatie - Exodus 19:8Leviticus 21:1 begint met de instructie van God aan Mozes: “Spreek tot de priesters, de zonen van Aäron, en zeg tegen he…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Tdjgordon / Pixabay
  • Talmoed, Bava Kamma 2a ff
  • Talmoed, Bava Kamma 7a
  • Talmoed, Bava Kamma 93a
  • Mechilta; Rashi

Reageer op het artikel "Torastudie 107:Voorschriften eigendom naaste-Exodus(22:4-30)"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Etsel
Laatste update: 25-05-2017
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Torastudie
Bronnen en referenties: 5
Schrijf mee!