InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Dertien geloofspunten Maimonides 4:scheppen vanuit het niets

Dertien geloofspunten Maimonides 4:scheppen vanuit het niets

Kenmerkend voor de God van Israël is dat Hij de Schepping creëerde vanuit het niets (scheppen vanuit het niets ). Dat is voor de mens niet of nauwelijks te bevatten. De mens heeft immers altijd iets nodig voor hij iets kan 'scheppen'. Maar toch leert de Tora dat God zo met de Schepping begon. Het vierde geloofspunt van Maimonides leert ons dat God de eerste en de laatste zal zijn. Ook zonder Schepping zal God altijd blijven bestaan.

Deuteronomium 33:27 en het vierde geloofspunt van Maimonides

Het vierde geloofspunt van Maimonides wordt bevestigd in Deuteronomium 33:27 “God die (al het bestaan) voorafging is een woning” (vertaling uit het Hebreeuws – in Nederlandse vertaling staat 'eeuwige God'; in het Hebreeuws staat 'kedem' dat betekent 'voorafging' - omdat God buiten de tijd staat is 'eeuwig' niet echt een juiste vertaling hoewel die ook gebruikt wordt rabbijn Onderwijzer)

het vierde geloofspunt van Maimonides luidt:

Ik geloof er volledig aan dat Hij de eerste en laatste is.

Meer dan eeuwigheid

Dat God de eerste en laatste is betekent dat God geen begin en geen einde kent. Hij bestaat buiten de tijd en kan er dus ook niet door beperkt worden. Dit vierde geloofspunt lijkt dus op een herhaling van het eerste geloofspunt van absoluut bestaan, dat per definitie inhoudt dat God geen begin en geen einde kent. Zou dat wel het geval zijn dan betekent dit automatisch dat God ergens van afhankelijk zou zijn. Alleen wanneer God geen begin kent is het mogelijk dat vanuit Hem alles ontstaat.

Maimonides presenteert het idee dat de Almachtige voorafging aan het universum en schiep vanuit het niets (ex nihilo). 'De eerste' wil zeggen dat God er was zonder begin. Hij ging vooraf aan al het Bestaan en schiep al het Bestaan vanuit het niets.

De eeuwigheid van de materie

Het is mogelijk, maar wel fout, het verhaal van de Schepping te accepteren terwijl aangenomen wordt dat de materie eeuwig zou zijn. Dat zou impliceren dat de Schepping, net als God, eeuwig zou bestaan. Dit veronderstelde de Griekse filosoof Aristoteles. Hij dacht dat de eeuwigheid van de materie niet in tegenspraak was met zijn geloof dat God de Bron is van al het bestaan. Maar deze god van Aristoteles is een robot die niet kan kiezen te handelen. Hij kan niet zelf bepalen een Schepper te worden. Het is almachtig, met geen begrip, geen bewustzijn en geen vrijheid. Zo'n god, die zo beperkt is, kan niet worden gediend.

De God van Israël is echter een God die zelf koos voor de Schepping. Hij schept, observeert en bestuurt. De wereld is van Hem. Alleen zo'n God kan gediend worden.

Geloof en ratio

Het principe van schepping uit het niets komt alleen in de Tora voor. Maimonides erkent dat het onmogelijk is het idee van Aristoteles als foutief te bewijzen door logisch te redenen. De enige manier om zeker te zijn van de waarheid van de Tora is door te vertrouwen op de openbaring van God aan Israël. Toch kan ook door redenatie het vierde geloofspunt bewezen worden. In de Midrash staat het verhaal van Abraham die keek naar een paleis en begreep dat er een Eigenaar moest zijn. Hij keek naar het universum en realiseerde zich dat er een Schepper moest zijn. Ook realiseerde hij zich dat er een systeem van moraliteit moest zijn waarbij de relatie tussen God en mens gedefinieerd werd. De mens kan de Schepper zelfs aanspreken als Mijn Heer en Mijn Meester. De tussenkomst van een zorgzame God is een subtiele stap dat zowel geloof als logica vereist.

Ook kan Aristoteles geen antwoord geven op de vraag van het 'waarom' van de Schepping. God had de Schepping niet nodig, omdat Hem niets ontbreekt. Als volgens Aristoteles scheppen deel is van de definitie van de Schepper, dan bestaat er geen gescheiden handeling van Schepping of een gescheiden wil van de kant van de Schepper om te scheppen. Volgens Abraham getuigde echter de perfecte schepping van een doel en een betekenis. God had de wil om te scheppen voor het welzijn van de mens. Hoe dichter de mens tot God komt hoe meer plezier hij ontvangt van God. God wil schenken. En dit werd ook Abrahams manier van leven: schenken aan anderen.

Lees verder

© 2010 - 2019 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Dertien geloofspunten Maimonides 3: God is onlichamelijkJoden geloven dat de Eenheid van God niet uit een lichaam bestaat, noch dat Hij onderworpen is aan een lichamelijke eige…
Joods religieuze uitsprakenJoods religieuze uitsprakenVoor veel mensen zijn uitspraken uit de Bijbel veel betekenend. Je vindt ze terug bij trouwplechtigheden, begrafenissen,…
Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie-Maimonides-RambamGeschiedenis Jodendom: Joodse filosofie-Maimonides-RambamDe Joodse filosoof Maimonides (Rabbi Mosjé ben Maimon- Rambam) wordt beschouwd als de meest diepzinnige filosoof van zij…
Dertien geloofspunten Maimonides 1: God als SchepperHet eerste geloofspunt van de dertien geloofspunten van Maimonides handelt over het geloof in God als Schepper. Hij is d…
Joodse rituele spijsbereiding - reine en onreine dierenJoodse rituele spijsbereiding - reine en onreine dierenDe Tora maakt een onderscheid tussen 'reine' en 'onreine' dieren en geeft hierbij aan wat de kenmerken en eigenschappen…

Reageer op het artikel "Dertien geloofspunten Maimonides 4:scheppen vanuit het niets"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 03-07-2018
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Maimonides
Schrijf mee!