Joodse Bijbel: de geboorte van Mozes

Joodse Bijbel: de geboorte van Mozes De dag nadert wanneer, volgens de Egyptische astrologen, de bevrijder van de kinderen van Israël geboren zal worden. Omdat ze niet weten of hij van Joodse of Egyptische afstammeling zal zijn, worden op die dag alle mannelijke baby's in het water gegooid op bevel van de Farao. Op die dag, de 7de Adar, geeft Jochebed geboorte aan haar derde kind, Mozes. Vanaf het begin is duidelijk dat het hier om een buitengewoon kind gaat omdat het huis verlicht wordt. Mozes wordt gered.

Joodse Bijbel met commentaar van Rashi

Per vers het commentaar van Rashi, de Joodse Bijbelcommentator die leefde van 1040-1105. Rashi wordt beschouwd als de leraar van de leraren. Door alle traditionele Joden wordt Rashi als autoriteit op het gebied van de Joodse Bijbel en de Talmoed beschouwd. Vandaar dat het belangrijk is om zijn commentaar op de Joodse Bijbel weer te geven. Rashi gebruikt nieuw Hebreeuws aangevuld met Oud Franse woorden. Zijn taalgebruik is soms wat orakelachtig kort. Voor nadere verklaring is het verstandig een orthodox Joodse rabbijn te raadplegen.

De ouders van Mozes

Levi's kleinzoon, Amran, de zoon van Kehot, trouwt Jochebed en ze schenkt hem drie kinderen. Hun eerste kind is Mirjam, die later een grote profetes van het joodse volk wordt. Het tweede kind heet Aäron, de Hogepriester van G'd, beroemd om zijn buitengewone liefde voor de vrede. Hij is naast zijn broer Mozes de grootste leider van de Joodse natie in die tijd. Het is Amrams jongste zoon Mozes die voorbestemd is om de kinderen van Israël te leiden uit Egypte en voor hen de Heilige Tora te ontvangen op de Berg Sinaï.

De geboorte van Mozes

De dag nadert wanneer, volgens de Egyptische astrologen, de bevrijder van de kinderen van Israël geboren zal worden. Omdat ze niet weten of hij van Joodse of Egyptische afstammeling zal zijn, worden op die dag alle mannelijke baby's in het water gegooid op bevel van de Farao. Op die dag, de 7de Adar, geeft Jochebed geboorte aan haar derde kind, een jongetje. Vanaf het begin is duidelijk dat het hier om een buitengewoon kind gaat omdat het huis verlicht wordt. Zijn ouders doen er alles aan om te voorkomen dat hij in handen valt van de soldaten van Farao die steeds op zoek zijn naar nieuwe Joodse baby's. Na drie maanden ziet Jochebed dat zij haar kind niet langer verborgen kan houden. Zij maakt een biezenmandje waarin zij het kind legt en zet het mandje tussen het riet van de oevers van de Nijl. Terwijl Jochebed huilend naar huis terugkeert, blijft Mirjam in de buurt van de baby. Exodus 2:3: [Toen] ze hem niet langer kon verbergen, nam ze [voor] hem een rieten mand, smeerde die in met klei en pek, plaatste het kind erin en legde [het] in het moeras aan de rand van de Nijl.

Commentaar van Rashi Exodus 2:3

[Wanneer] ze hem niet langer kon verbergen: omdat de Egyptenaren haar [zwangerschap] telden vanaf de dag dat hij [Amram] haar terugnam. Ze baarde hem na [slechts] zes maanden en één dag (Sotah 12a), want een vrouw die een kind van zeven maanden baart, kan na onvolledige [maanden] bevallen (Niddah 38b, R.H. 11a). En ze zochten haar aan het eind van negen [maanden].

riet: Hebreeuws גֹּמֶא, גִמִי in de taal van de Misjna, en in het Frans jonc, rietgras. Dit is een plooibare substantie, die zowel zachte [dingen] als harde [dingen] weerstaat. [Uit Sotah 12a]

met klei en pek: Pek aan de buitenkant en klei aan de binnenkant zodat de rechtvaardige [Mozes] de vieze geur van pek niet ruikt. [Uit Sotah 12a]

en legde het in het moeras: Hebreeuws וַתָּשֶׂם בָּסוּף. Dit is een uitdrukking die een moeras betekent, rosei (y) l, in het Oudfrans [roseau in het modern Frans], riet. Vergelijkbaar met het is riet en biezen (קָנֶה וָסוּף) zal worden afgesneden (Jesaja 19: 6). [Uit Sotah 12b]

Mozes gered

Het is een warme dag en de dochter van de Farao, Batja, neemt in bad in de rivier samen met haar dienstmeiden. Plotseling hoort ze het gehuil van een kind. Ze vindt het biezenmandje en ze vindt de baby zo mooi dat ze hem wil houden hoewel ze weet dat het een Joods jongetje moet zijn. Het kind weigert gevoed te worden door één van de dienstmeiden. Op dat moment komt Mirjam te voorschijn en stelt voor een Joodse vroedvrouw te vinden die het kind kan opvoeden zolang de prinses het goed vindt. Batja vindt het een goede oplossing. Mirjam gaat snel naar huis terug en roept haar moeder die voor het kind kan zorgen.

Twee jaar lang wordt de baby door zijn moeder opgevoed. Ondertussen vertelt Batja aan Farao over de jongen die ze gevonden en geadopteerd heeft. Haar vader accepteert het, hoewel de vondeling Joods is; want de baby die een bedreiging zou vormen voor Farao volgens de astrologen, is allang in het water gegooid. Ze denken dat er geen gevaar meer bestaat. Mozes wordt in het koninklijke hof opgevoed door de dochter van Farao. Exodus 2:10: Het kind groeide op en ze bracht hem bij de dochter van de Farao, en hij werd als haar zoon. Ze noemde hem Mozes, en ze zei: "Want ik heb hem uit het water gehaald."

Commentaar van Rashi Exodus 2:10

Want ik heb hem uit het water gehaald: Hebreeuws מְשִׁיתִהוּ. De Targum geeft het volgende weer: שְׁחַלְתֵּי, wat een Aramese uitdrukking van uittrekken is, vergelijkbaar met [de uitdrukking] שֵׂינֵיתָא מֵחִלָבָא ְמַשְׁחֵל, als iemand die een haar uit melk trekt (Ber. 8a). En in het Hebreeuws is מְשִׁיתִהוּ een uitdrukking die betekent dat ik heb verwijderd (משׁ), zoals niet weggaan (לֹא יָמוּשׁ) (Jozua 1:8), niet weggaan (לֹא מָשׁוּ) (Numeri 14:44). Menachem ingedeeld op deze manier [d.w.z. onder de wortel משׁ in Machbereth Menachem, p. 120]. Ik zeg echter dat het (מְשִׁיתִהוּ) niet thuishoort in de classificatie van מָשׁ en לֹא יָמוּשׁ, maar [het is afgeleid] van de wortel מָשֹׁה, en het betekent eruit halen en evenzo trok Hij mij (יַמְשֵׁנִי) uit vele wateren (2 Samuël 22:17). Want als het de classificatie van [het woord] מָשׁ zou zijn, zou het ongepast zijn om מְשִׁיתִהוּ te zeggen, maar הֲמִישׁוֹתִיהוּ, zoals men zegt van קָם (opstaan), הֲקִימוֹתִי (ik zette op), en van שָׁב (om terug te keren), הֲשִׁיבוֹתִי (ik bracht terug), en van בָּא (komen), הֲבִיאוֹתִי (ik bracht). Of מַשְׁתִּיהוּ, zoals en ik zal וּמַשְׁתִּי) de ongerechtigheid van dat land verwijderen (Zacharia 3:9). Maar מָשִׁיתִי is alleen van de wortel van een woord waarvan de werkwoordsvorm is gevormd met een "he" aan het einde van het woord, zoals מָשָׁה, בָּנָה eruit halen, bouwen; עָשָׂה, te doen; צִוָּה, om te bevelen; פָּנָה, om te draaien. Als iemand in een van deze [werkwoorden] פָּעַלְתִּי komt zeggen, deed ik, [d.w.z. eerste persoon verleden tijd], een “joed” vervangt de “hey”: עָשִׂיתִי, dat deed ik; בָּנִיתִי, ik heb gebouwd; פָּנִיתִי, ik draaide me om; צִוִּיתִי, beval ik.

Mozes krijgt een spraakgebrek

Op een keer speelt Mozes op de schoot van Farao. Hij pakt de kroon met juwelen. Farao is bang dat hij zijn troon zal verliezen en vraagt zijn astrologen om de betekenis van de actie van de baby. De meesten zien er gevaar in en stellen voor het kind te doden voor het kwaad kan doen. Eén van de raadgevers stelt echter voor om de baby eerst te testen. Farao gaat akkoord. Er worden twee schalen voor Mozes neergezet. Eén bevat gouden juwelen, en de ander bevat gloeiende kolen. Mozes hand graait naar het goud, maar een engel stuurt zijn hand richting de kolen. Hij legt de gloeiende kolen op zijn lippen en verbrandt zo zijn hand en tong. Maar zijn leven wordt zo gespaard. Na de test heeft Mozes een spraakgebrek. Hij is zo geen begenadigd spreker, maar zijn woorden zijn van gewicht want het zijn G'ds woorden die door zijn lippen gesproken worden.

Samenvatting - vragen

Om voor uzelf te controleren of u de tekst goed begrepen heeft volgt hier een aantal vragen. De antwoorden vindt u terug in bovenstaande tekst.
  1. Hoe wordt duidelijk dat Mozes een buitengewoon kind is?
  2. Hoe wordt Mozes gered?
  3. Waarom denken de astrologen van Farao dat Mozes een gevaar is?
  4. Waardoor krijgt Mozes een spraakgebrek?

Lees verder

© 2009 - 2021 Jehoeda, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Torastudie: Mozes en de Messias - Exodus 4:13Torastudie: Mozes en de Messias - Exodus 4:13De Joodse wijzen stellen dat de eerste verlosser de laatste verlosser zal zijn. Dit wil niet zeggen dat Mozes en de Masj…
Torastudie: het plan van Jitro - Exodus 18:17-19Torastudie: het plan van Jitro - Exodus 18:17-19Waarom werd hij Jitro (zijn toevoeging) genoemd? Omdat Jitro (de schoonvader van Mozes) een hoofdstuk aan de Tora toevoe…
Joodse Bijbel: Mozes en Aäron bij de FaraoJoodse Bijbel: Mozes en Aäron bij de FaraoMozes keert terug naar Egypte. Samen met zijn broer Aäron gaat hij naar de Farao. Verbaasd en bang door hun plotselinge…
Torastudie: Mirjam - tamboerijnen - Exodus 15:20Torastudie: Mirjam - tamboerijnen - Exodus 15:20De Joden hadden het zwaar te verduren in Egypte. Ze werden als slaaf wreed behandeld. Farao besloot zelfs de eerstgebore…

Joodse Bijbel: Mozes in EgypteJoodse Bijbel: Mozes in EgypteMozes krijgt interesse in het lijden van het Joodse volk. Hij gaat ze helpen. Op een dag slaat hij een Egyptische opzien…
Torastudie: de instelling Pesach - Exodus 12:3-13:8Torastudie: de instelling Pesach - Exodus 12:3-13:8Vanaf Exodus 12:3 tot en met 13:8 wordt verteld hoe God besloot de eerstgeborenen van Egypte te doden. De Joden in Egypt…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: OpenClipartVectors, Pixabay
  • Our People, history of the Jews - Jacob Isaacs
  • Tenach
Jehoeda (1.615 artikelen)
Laatste update: 07-06-2021
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Bronnen en referenties: 3
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.