Jodendom: Wat is de Midrasj onderzoek, uitlegging?

Jodendom: Wat is de Midrasj  onderzoek, uitlegging? Het Hebreeuwse woord Midrasj (Midrash) betekent 'onderzoek' of 'uitlegging'. Het maakt een belangrijk onderdeel van de Rabbijnse literatuur. Het betreft een interpretatie van de Joodse Bijbel, Misjna en Talmoed. De Midrasj heeft als doel de verborgen betekenis van de letterlijke Bijbeltekst te doorgronden. De Midrasj bestaat uit een enorme hoeveelheid zedenkundige verhandelingen (Aĝada), legenden en parabels. Ze vormen veelal een soort populaire homiletica. Ze worden ook vaak gebruikt als korte schets voor een preek. Daarnaast komen er in de Midrasj ook juridische gedeelten voor die nauw samenhangen met juridische problemen die in de Talmoed worden besproken.

De naam Midrasj

Midrasj is afgeleid van het Hebreeuwse werkwoord darasj. Dat werkwoord kent verschillende betekenissen. In het geval van de Midrasj betekent darasj: onderzoeken, uitleggen, verklaren. In de Midrasj worden passages uit de Tenach, Misjna en de Talmoed uitgelegd en verklaard.

Wanneer is de Midrasj ontstaan?

De Midrasj is een veelomvattend methode die zich eeuwenlang heeft ontwikkeld. Het begon al mondeling voordat de Tenach (de Joodse Bijbel) werd gekanonizeerd. De jongste schriftelijke gedeelten van de Midrasj dateren van de 10de en 11de eeuw van de gewone jaartelling.

Hoe is de Midrasj ontstaan?

De Joodse teksten kunnen op twee wijzen benaderd worden: via de pesjat (de eenvoudige verklaring) en via de derasj (de zoekende methode). Via de laatste methode is de Midrasj ontstaan. De Midrasj is vooral een belangrijke component van de Talmoedstudie geworden.

Belang van de Midrasj

Door de Ballingschap in Babylonië raakte de Tora op de achtergrond. Toen de Joden naar Palestina terugkeerden zorgden Ezra en Nehemia ervoor dat Torastudie en naleving van de Joodse wetten weer enorm belangrijk werden. In het jaar 70 van de gewone jaartelling werd de Tempel verwoest door de Romeinen. De Joden hadden nu alleen nog de Tora over (de Misjna en Talmoed kwamen pas veel later). De Tora moest toegepast worden aan veranderende levensomstandigheden. De bestaande wetten moesten uitgelegd worden aan die veranderingen. Zo ontwikkelde de Midrasj, die al eerder mondeling was ontstaan, zich verder onder de rabbijnen die hiermee schriftelijk uitleg gaven over de Tora. De Midrasj Halacha was de wet die hieruit voortvloeide en die tenslotte in de Misjna terechtkwam. Vanaf die tijd verstond men onder Midrasj alleen nog Aĝada.

Aĝada

De Midrasj is gebaseerd op de Aĝada die de godsdienstzin van het Joodse volk weerspiegelt. Rabbijnen proberen door middel van de Aĝada de (Joodse) lezers te doordringen van de zedenkundige opvattingen. Deze opvattingen zijn anders dan de Halacha waarbij het meer gaat over juridische discussies en uitspraken. De Aĝadische literatuur gaat over zeden en filosofische gedachten alsook over folkloristische gebruiken. De verhalen zijn aantrekkelijk geschreven en treffen de ziel van het Joodse volk door geestelijke troost en zedelijke kracht te bieden. De literatuur laat ook de schoonheid van het Jodendom zien. De Aĝada komt veel in de Talmoed voor maar vindt haar bekroning in de Midrasj.

Eigenlijk wordt nog een onderscheid gemaakt tussen Midrasj die betrekking heeft op de Tenachboeken en Aĝada die meer gaat over sprookjes, legenden, volksverhalen.

De belangrijkste Midrasj-verzamelingen

De volgende Midrasj-verzamelingen worden als de belangrijkste beschouwd:
  • Midrasj Rabba, op de gehele Pentateuch (de vijf boeken van de Tora) en op de vijf Megilloth (Rollen); Er wordt dan gesproken over: Beresjiet Rabba, Sjemot Rabba, Wajikra Rabba, Bamidbar Rabba, Dewariem Rabba, Roet Rabba, Esther Rabba, Sjier hasjieriem Rabba, Kohelet Rabba, Eecha Rabba
  • Mechilta op Exodus
  • Sifra op Leviticus
  • Sifree op Numeri
  • Mechilta op Deuteronomium
  • Pesikta op Haftara van de feestdagen en andere bijzondere dagen
  • Tanchoema op de hele Pentateuch (de vijf boeken van de Tora)

Uitgebreide informatie over de Midrasj

Een video-uitleg over de Midrasj door Chabad Rabbijn Mendel Kaplan

Omdat er veel misverstanden bestaan over wat de Midrasj precies inhoudt, legt Chabad Rabbijn Mendel Kaplan in een video in het Engels uit hoe de Midrasj-verhalen geïnterpreteerd moeten worden: What Is Midrash?

Verhalen uit de Midrasj

In de Midrasj staan talloze verhalen. Enkele van deze verhalen staan op de website van Chabad in het Engels: Stories from the Midrash.

Alle teksten uit de Midrasj in het Engels en Hebreeuws

Op de Joodse website Sefira staan alle teksten uit de Midrasj in Engels/Hebreeuws.
© 2020 - 2021 Jehoeda, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Joods religieuze boeken na de BijbelDe na-bijbelse literatuur wordt rabbijnse literatuur genoemd. Het is voor de meeste mensen ontoegankelijk omdat goede ke…
Geschiedenis Tora: Hoofdafdelingen Misjna/TalmoedGeschiedenis Tora: Hoofdafdelingen Misjna/TalmoedDe Misjna geeft de Mondelinge Tora beknopt weer terwijl de Jeruzalem en Babylonische Talmoed de Misjna bediscussiëren en…
Kabbala: theoretische, meditatieve en praktische KabbalaDe studie van Kabbala kan onderverdeeld worden in drie basis gebieden: de theoretische, de meditatieve en de praktische.…
Geschiedenis Jodendom: Ontstaan van de TalmoedGeschiedenis Jodendom: Ontstaan van de TalmoedOnder keizer Hadrianus was het Joodse leven in Palestina bijna voorbij. Maar na zijn dood hervatten de Farizeeën hun act…

Jodendom: de acacia  hout van dwaasheidJodendom: de acacia hout van dwaasheidDe acacia wordt veelvuldig in de Joodse Bijbel genoemd. In het Hebreeuws wordt de boom aangeduid als 'shitah' dat 'buige…
Tehilliem: Psalm 92  een Joodse uitlegTehilliem: Psalm 92 een Joodse uitlegPsalm 92, dat elke Shabbat door de Levieten in de Heilige Tempel werd gezongen, spreekt over de Komende Wereld en troost…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Adolf Behrman (1876 - 1942), Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Wat na de Tora kwam Drs R.C. Musaph-Andriesse
  • Wegwijs in het Jodendom Nederlands Israëlietisch Kerkgenootschap
  • https://www.chabad.org/multimedia/video_cdo/aid/3521809/jewish/What-Is-Midrash.htm
  • https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/2402719/jewish/Stories-from-the-Midrash.htm
Jehoeda (1.615 artikelen)
Laatste update: 04-06-2021
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Bronnen en referenties: 5
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.