InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Torastudie: Werkverbod Shabbat Numeri 15:32-33

Torastudie: Werkverbod Shabbat Numeri 15:32-33

Torastudie: Werkverbod Shabbat  Numeri 15:32-33 Naleving van de Shabbatwetten vereist een zorgvuldige studie en een gekwalificeerde leraar. Voor een beginneling is naleving van de Shabbat vaak overweldigend en lijken de wetten een onmogelijk aantal beperkingen op te leggen. Maar wanneer de Shabbat doorgebracht wordt met andere mensen die de Shabbat naleven dan blijkt het allemaal wel mee te vallen. De rijkdom van details over de Shabbat zorgt ervoor dat er altijd wel meer valt te leren over dit onderwerp. In Numeri 15:32-33 wordt een man gedood die de Shabbat niet naleeft. Hij heeft het gebod overtreden. Maar de Joodse commentatoren laten zien dat hij niet echt zondigde. De rechters veroordeelden de man echter niet naar zijn intenties, die goed waren, maar naar zijn daden.

Numeri 15:32

Ze vonden een man die stokken verzamelde.

Stigma

De verzamelaar was Tzelafchad (wiens dochters een verzoekschrift hadden aan Mozes om zijn aandeel in het Land te ontvangen - Numeri 27)... dit is het standpunt van Rabbi Akiva. Rabbi Judah ben Beteira zei tegen hem: "Akiva! In beide gevallen wordt u naar de taak geroepen. Als u gelijk hebt, beschermde de Tora hem, terwijl u hem openbaart! En zo niet, dan werpt u een stigma op een rechtvaardige man." (Talmoed, Shabbat 96b)

Numeri 15:32

Ze vonden een man die stokken verzamelde op de shabbatdag.

Schaamte

De Tora relateert de schaamte van Israël, in die zin dat zij allen alleen de eerste Shabbat hielden, en op de tweede Sjabbat kwam deze man en schond het. (Rasji; Talmoed)

Mitswot

Zijn bedoeling was in het belang van de hemel. Want het volk van Israël zei dat, omdat het was verordend dat ze het land niet zullen binnengaan vanwege het incident van de spionnen, ze niet langer verplicht waren om de mitswot te houden. Dus ging hij heen en schond de Shabbat, zodat hij gedood zou worden en anderen dat zouden moeten zien. Op basis van de Tosafot was hij van plan een les te geven. Hij wist dat hij zou worden gedood en de houding zou weerleggen dat Shabbat mogelijk wordt ontheiligd. Een menselijke rechtbank kan alleen oordelen over acties en niet over intenties. (Tosafot, Bava Batra 119b)

Geen zonde

Daardoor zondigde hij niet echt, omdat "werk dat niet voor zichzelf nodig is" (zoals in het geval van iemand die een kuil graaft maar alleen voor de grond en niet voor de put) geen "werk" (melacha) vormt dat is in strijd met de Shabbat. Niettemin heeft het hof hem geëxecuteerd, want een rechter kan alleen oordelen naar wat hij ziet, niet naar de intenties van het hart. (Maharsha, ibid.)

Numeri 15:33

Degenen die ontdekten dat hij stokken verzamelde, brachten hem naar Mozes.

Waarschuwing

Dit leert ons dat een persoon niet wordt geëxecuteerd voor een kapitaalovertreding, tenzij hij eerst wordt gewaarschuwd door de getuigen en vervolgens doorgaat met de daad ondanks de waarschuwing. (Omdat de Tora twee keer benadrukt dat "ze hem ontdekten te verzamelen" - hij bleef verzamelen, zelfs nadat ze hem ontdekten dat te doen). (Talmoed, Sanhedrin 40b; Rashi)

Nadere toelichting op bovenstaande Joodse commentaren

Hieronder volgt een korte samenvatting van enkele van de Shabbat-wetten die u waarschijnlijk zult tegenkomen. Het gaat om het verbod om creatief werk te verrichten. Er zijn negenendertig algemene categorieën van arbeid die op Shabbat verboden zijn. De melachot (arbeid) worden over het algemeen verdeeld in zes groepen, ingedeeld volgens de Mishkan-activiteiten waarmee ze geassocieerd zijn.

Enkele basisactiviteiten in de moderne tijd die op Shabbat niet mogen plaatsvinden:
  • schrijven, wissen en verscheuren;
  • zakelijke transacties;
  • autorijden of rijden in andere voertuigen;
  • boodschappen doen;
  • het gebruik van de telefoon;
  • alles aan of uit zetten dat elektriciteit gebruikt, inclusief verlichting, radio's, televisie, computer, airconditioners en wekkers;
  • koken, bakken of aanmaak van een vuur;
  • tuinieren en grasmaaien;
  • de was doen

Deze werkverboden komen beperkt over, maar zijn dat in de praktijk niet. Om Shabbat te kunnen vieren moet van tevoren voorbereidingen worden verricht zodat de Shabbat in luxe gevierd kan worden. Zo kan van tevoren automatische timers worden ingesteld voor gebruik van verlichting en voor sommige apparaten. Voedsel wordt voor de Shabbat voorbereid en warm gehouden door speciale methoden waardoor de Shabbat niet wordt overtreden.

Muktzeh

Veel objecten (muktzeh) mogen niet met de hand verplaatst worden, maar wel met andere lichaamsdelen, zoals tanden, elleboog of door erop te blazen. Shabbatskaarsen zijn één van de voorwerpen die niet verplaatst mogen worden. Om de kaarsen, nadat ze zijn opgebrand, toch te verplaatsen worden voor de Shabbat ook items op de tafel geplaatst die wel verplaats mogen worden zoals challah of het gebedenboek. Dit zijn niet-muktzeh-items. In dat geval mogen de Shabbatskaarsen, zodra deze opgebrand zijn, wel verplaatst worden. De reden: de tafel dient ook als basis voor niet-muktzeh-items, dus het werd nooit muktzeh. De kandelaars zelf mogen echter niet worden verplaatst omdat ze zelf muktzeh zijn. Als de kandelaars op een schaal staan samen met iets dat niet muktzeh is (en meer waarde heeft dan de kandelaars) - dan zou het toegestaan zijn om de schaal met de kandelaars, zodra de kaarsen uit zijn, te verplaatsen.

Eiruv chatzeirot

Een van de 39 melachot (arbeid) die op Sjabbat verboden is, is het dragen van een privé- naar een publiek domein of binnen een openbaar domein. Een eiruv chatzeirot is een regeling waarbij het dragen wel is toegestaan. Een eiruv is een mechanisme dat het mogelijk maakt om Shabbat tussen huizen en appartementen binnen een aangewezen gebied voort te zetten. Het eiruv heeft twee basiscomponenten: a) een fysieke omhulling die het gebied binnenin het equivalent van een "privédomein" maakt; b) een "gemeenschappelijke maaltijd" die symbolisch alle Joodse huishoudens in het gebied tot één huishouden verbouwt. Een eiruv kan een groep huizen omvatten, of zelfs, onder bepaalde omstandigheden, een hele wijk of stad. Omdat de wetten van eiruv erg complex zijn, moet u uw rabbijn raadplegen voordat u er een gebruikt.



Samenvatting - vragen

Om voor uzelf te controleren of u de tekst goed begrepen heeft volgt hier een aantal vragen. De antwoorden vindt u terug in bovenstaande tekst.
  1. Een man overtreedt de Shabbat wet. Waarom heeft hij toch niet gezondigd?
  2. Waarom heeft de rechter hem toch veroordeeld?
  3. Welk soort werk mogen Joden niet op Shabbat verrichten?
  4. Wat is muktzeh?
  5. Wat is eiruv chatzeirot?

Lees verder

© 2019 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Toelichting op 613 mitswot: positieve geboden 41-60Toelichting op 613 mitswot uit de Tora. In dit artikel aandacht voor de 41-60 positieve geboden: het toegevoegde Shabbat…
Muziekrecensie: Shabbat Shalom - Diverse ArtiestenrecensieMuziekrecensie: Shabbat Shalom - Diverse ArtiestenVoor wie geheel in de shabbatssfeer wenst te komen is het luisteren naar shabbatsmuziek vóór het begin van de shabbat ee…
Torastudie 192: God spreekt tot Mozes  Numeri 1:1-2Torastudie 192: God spreekt tot Mozes Numeri 1:1-2De Tora is in de Sinaï woestijn -die aan niemand toebehoorde- aan het Joodse volk gegeven. Opvallend is dat de Tora niet…
Toelichting op 613 mitswot: positieve geboden 21-40Toelichting op 613 mitswot uit de Tora. In dit artikel aandacht voor de 21-40 positieve geboden: eerbied voor de Tempel,…
Grenzen van Israël: vanaf Abraham tot rijk van SalomoDe klassieke Joodse bronnen (de Joodse Bijbel en de Talmoed) onderscheiden drie grenzen. (1) De grenzen van de Aartsvade…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Tdjgordon, Pixabay
  • Talmoed, Shabbat 96b
  • Rasji; Talmoed
  • Tosafot, Bava Batra 119b
  • Maharsha, ibid
  • Talmoed, Sanhedrin 40b; Rashi
  • https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/253229/jewish/Muktzeh.htm
  • https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/257752/jewish/Eruv.htm
  • https://www.chabad.org/multimedia/media_cdo/aid/2521231/jewish/The-39-Prohibitions-of-Shabbat-Lesson-14.htm

Reageer op het artikel "Torastudie: Werkverbod Shabbat Numeri 15:32-33"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 17-03-2019
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Torastudie
Bronnen en referenties: 9
Schrijf mee!