InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Job en het lijden: Joodse commentaren en toelichtingen

Job en het lijden: Joodse commentaren en toelichtingen

Job en het lijden: Joodse commentaren en toelichtingen Job was een rijk en vroom man. Hij werd door God op de proef gesteld. Zijn moeilijkheden komen ons bekend voor. Ook wij kennen moeilijke ogenblikken in ons leven. We gebruiken dan zijn woorden om onze woede te uiten, onze opstandige gevoelens te tonen of om ons te onderwerpen. Zijn woorden worden door zijn zwijgen bepaald. Jobs leven is ons leven. Wij ervaren kwaad en de dood. We delen zijn verrukking van de andere wereld. Het geweten van Abraham, Izaäk en Jakob bevindt zich in Job. De Midrasj gebruikt Job in allerlei voorbeelden. Job doet ons ook sterk denken aan Abraham met wat meer humor. Maar heeft Job eigenlijk ooit wel bestaan? We weten het niet. Maar zijn lijdensverhaal boeit in ieder geval elk mens. Want ieder mens vraagt zich vroeg of laat af waarom God lijden toestaat. God geeft er geen antwoord op. Wel weten we dat God het kwaad heeft geschapen tegenover het goede zodat de mens zelf kan kiezen voor het goede.

Wie is Job?

Het is uit de Joodse geschriften niet precies op te maken wanneer Job heeft geleefd. Hij wordt door Ezechiël terloops genoemd met Noach en Daniël. Dat zou impliceren dat hij 800 jaar heeft geleefd en niet 210 jaar. Job is een legende die misschien nooit is geboren. Hij was stateloos, waarschijnlijk een niet-Jood; een Rechtvaardige of een Profeet onder de heidenen.

Hij wordt genoemd als hoge Egyptische functionaris die aan het hof van Farao werkte. Job was neutraal over de Joodse slaven in Egypte. Jetro niet, die zei Farao dat hij de Joden moest laten vertrekken. Bileam was hierop tegen. Maar Job was zoals gezegd neutraal. Volgens de Midrasj was dit de reden voor zijn toekomstig lijden. Neutraliteit is misdadig.

Maar er wordt ook gezegd dat Job juist al die tijd in Kanaän verbleef en stierf op de dag dat de verspieders het land binnendrongen. Daarom was het Beloofde land doods en verlaten. Iedereen was op de uitvaart van Job.

Het kan evenwel ook zo zijn dat Job nooit heeft bestaan zoals Nahum, de zoon van Rabbi Shmuël, verzekert. Anderen zeggen dat hij wel heeft bestaan maar dat zijn lijden fictief is of dat hij fictief is en toch heeft geleden. We weten het niet.

Het lijden van Job

Job is aanvankelijk rijk een heeft het goed. Hij laat bedelaars bij hem thuis eten. De gastvrijheid lijkt op die van Abraham. Geven levert hem grote vreugde op. Hij troost zieke mensen en weduwen. Hij heeft een groot gezin met 10 kinderen die vooral feestvieren.

Maar plotseling verliest Job alles. Hij wordt getroffen door rampen. Job uit zijn verdriet door zijn mantel te scheuren en zijn haar af te scheren als teken van rouw. Hij klaagt niet. Zelfs niet als hij ziek wordt. Hij vervloekt God niet. Uiteindelijk vraagt hij God toch waarom hem dit alles overkomt. Hij heeft niet gezondigd. Hij heeft de wetten nageleefd. De Midrasj is zelfs lovend over Job. Hij zou besneden zijn geboren. Hij zou een soort Messias zijn die niet-Joden verlost. Job verricht wonderen. Koning Salomo noemt Job één van de zeven aartsvaders van het menselijk ras. Waarom dan wordt Job toch bestraft?

Job wordt beproefd

Job wordt net als Abraham beproefd. Het verschil is dat Abraham voor andere belangen opkomt en Job alleen voor zichzelf. De Midrasj zegt dat Job niet moet klagen, hij is niet de enige die lijdt. Ieder mens lijdt wel in eenzaamheid maar niemand lijdt in eenzaamheid als zijn lijden hem aan zijn medemens bindt. Maar dat ook andere mensen lijden verklaart nog niet de smart van Job. Er wordt niet uitgelegd dat lijden zin heeft.

Satan opereert in opdracht van God

Job moet een antwoord krijgen. Dat wordt gepoogd vanaf het zesde vers in het Boek Job. We leren Satan kennen. Die krijgt van God de opdracht Job te laten lijden. Let op, dit is een duidelijk verschil tussen het Jodendom en christendom. Het Jodendom stelt dat God alles regelt, dus ook het kwade. Bij het christendom wordt het kwaad (de Duivel) als een onafhankelijke macht gezien los van God. Maar die visie druist in tegen de Eenheid van God waarbij niets bestaat onafhankelijk van God.

Er is ook nog een andere christelijke visie over het kwaad die stelt dat kwaad de afwezigheid is van God. Er wordt geredeneerd dat het kwaad niet kan bestaan zonder het goede. Het kwaad is de afwezigheid van het goede oftewel de afwezigheid van God. Echter ook die visie is niet Joods. Immers God is overal aanwezig omdat alleen God bestaat. God bevindt zich dus ook in het kwade. God heeft het kwade zelfs geschapen. Daarom kan Job dus alleen maar aan God vragen waarom hij moet lijden. Zou God het kwade niet hebben geschapen dan had Job zich nimmer tot God kunnen wenden. God schiep het kwade zodat de mens uit vrije wil zelf kan kiezen voor het goede. Het klopt dat het kwaad gedijt waar God afwezig is (althans afwezig vanuit menselijk perspectief), maar juist in deze wereld waar veel kwaad is wil God een woning voor Zichzelf hebben. God wil dus dat de mens het kwade overspoelt met het goede door voor het goede te kiezen en tegen het kwade.

Het verhaal van Job laat nou juist perfect zien dat het kwaad ook vrome mensen, die dicht bij God staan, kan treffen. Zonder dat ze zondigen worden ze getroffen door lijden.

Job wordt heen en weer geslingerd. Job vraagt aan God of Hij zich niet vergist en in plaats van Ijov (Job) niet Ojev (vijand) bedoelt. Maar God vergist zich niet. Hij heeft alles geschapen en weet precies hoe alles in elkaar zit. Job wil echter van God een antwoord horen op de vraag waarom het lijden bestaat. Hij komt zelfs in opstand tegen God. Job wil niet dat God onverschillig is.

Job voelt zich door zijn medemensen verlaten. Zij willen niet dat Job zich overgeeft aan zijn smart. Maar Job wil tot het einde doorgaan. Hij luistert niet naar zijn vrienden. Hij richt zich tot en tegen God.

Vergelijking Job met Israël

De Midrasj vergelijkt Job met Israël. Allebei staan alleen. Vrienden van Israël staan op om Israël in het ongeluk te beklagen maar redden niet. Ze beweren dat Israël tegen Gods wil gehandeld heeft en daarom wordt gestraft. Dit is een populaire christelijke visie. Veel christenen beweren dat Joden worden gestraft door God omdat ze Jezus niet geaccepteerd hebben. Zo praten zij de christelijke vervolgingen en bekeringen van Joden goed. Maar juist het accepteren van Jezus als God zal tot straf door God leiden. Dat zou immers het einde van het Joodse volk betekenen. Dat is de straf!

Israël is echter voortdurend met God in dialoog. Israël wordt vervolgd door niet-Joden maar zet dit om in stralend lijden.

Job spant proces aan tegen God

Job valt God aan. God is de verdachte. Uiteindelijk antwoordt God Job door vragen te stellen. God zegt niet dat Job gezondigd heeft. Hij geeft wat algemeenheden aan over de Schepping. Maar toch stemt Gods antwoord Job tevreden, hij heeft zelfs berouw dat hij God heeft uitgedaagd. Hij beseft dat hij zelf klein en onbetekenend is. God vergeeft het hem en geeft al zijn bezittingen weer terug. En Job leefde nog lang en gelukkig.

Maar hoe zit het met andere mensen die lijden?

Elie Wiesel schrijft in zijn boek Bijbels eerbetoon dat Job zich te snel gewonnen heeft gegeven. Hoe zit het met andere mensen die lijden, bijvoorbeeld degenen die de Holocaust hebben meegemaakt? Zij waren na afloop nooit meer zo gelukkig als Job.

Alle mensen vragen zich af waarom er lijden is. Dat deden Abraham en Mozes ook al. Toch geeft God geen antwoord. Zou Hij dat wel doen dan houden de mensen op om elkaar te troosten, ze weten dan immers waarom het lijden gebeurt.

Lees verder

© 2016 - 2017 Etsel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Boekrecensie: Bijbels eerbetoon - Elie WieselBoekrecensie: Bijbels eerbetoon - Elie WieselBijbels eerbetoon is een boek van Elie Wiesel waarin Bijbelse verhalen worden verteld conform de Joodse traditie. De vol…
Boekrecensie: De Joden der stilte – Elie WieselBoekrecensie: De Joden der stilte – Elie WieselIn 1985 wordt het boek 'De Joden der stilte' van Elie Wiesel uitgegeven. Het is een vertaling van het boek 'Les juifs du…
Boekrecensie: Hoop, wanhoop en herinnering - Elie WieselDit boek bevat de volledige oorspronkelijke tekst van de twee toespraken die Elie Wiesel gehouden heeft op 10 en 11 dece…
Boekrecensie: De bedelaar van Jeruzalem – Elie WieselBoekrecensie: De bedelaar van Jeruzalem – Elie WieselDe bedelaar van Jeruzalem is een boek uit 1968 (Nederlandse vertaling 1987) van Elie Wiesel. Het handelt over hoofdfiguu…
Boekrecensie: De dageraad - Elie WieselBoekrecensie: De dageraad - Elie WieselDe dageraad van Elie Wiesel maakt deel uit van een trilogie (De nacht, De dageraad en De dag). In tegenstelling tot 'De…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Hurk / Pixabay
  • Bijbelboek Job – Tenach
  • Bijbels eerbetoon – Elie Wiesel
  • http://www.chabad.org/search/keyword_cdo/kid/12872/jewish/Job.htm
  • http://mens-en-samenleving.infonu.nl/filosofie/165369-gods-almacht-kan-god-een-ontilbare-steen-maken.html
  • http://www.chabad.org/parshah/article_cdo/aid/770590/jewish/Why-Did-G-d-Create-Evil.htm
  • http://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/622117/jewish/Why-Do-Bad-Things-Happen-to-Good-People.htm

Reageer op het artikel "Job en het lijden: Joodse commentaren en toelichtingen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Etsel
Laatste update: 17-07-2017
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Bijbelse geschiedenis/personen
Bronnen en referenties: 7
Schrijf mee!