InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Sterven IV: procedure bij het sterven - een Joodse visie

Sterven IV: procedure bij het sterven - een Joodse visie

De Joodse wet handelt met alle aspecten van het leven, inclusief sterven. De volgende wetten en tradities hebben betrekking op het in orde brengen van materiële en spirituele zaken. Ook besteed ik aandacht aan de procedure die bij het sterven plaatsvindt. Ik hanteer hierbij de handelwijze zoals die staat beschreven in de Sjiach Jitschak van het Nederlands Israëlietisch Kerkgenootschap en die gebruikt wordt door de orthodoxe Joodse gemeenschap in Nederland.

Materiële aangelegenheden

Het is belangrijk een testament te schrijven onder begeleiding van een rabbijn, zelfs als men nog perfect gezond is. Als men niet in staat is zo'n document te schrijven, kan men anderen verbaal instrueren zijn wensen op te schrijven.

Het gaat om de volgende zaken:
  • Als men iemand geld schuldig is, of als men geld aan hem schuldig is.
  • Als hij iets bewaart dat iemand hem geleend heeft.
  • Hoe zijn bezit en eigendommen te regelen.
  • Dat zijn begrafenis in overeenstemming is met de Joodse wet.
  • Dat zijn nakomelingen de Joodse wet en tradities opvolgen.

Men moet geen eigendommen aan vreemden nalaten en erfgenamen met lege handen achterlaten, zelfs als zij hem niet juist hebben behandeld. Bovendien moet men een gedeelte van het bezit aan liefdadigheid achterlaten.

Spirituele aangelegenheden

Men moet alles doen om de geestelijke toestand te verbeteren. Als zijn hart vol berouw is, zelfs in de laatste seconde, kan hem toegang tot de Hemel worden verschaft. In de Misjna staat: "Iedereen die biecht is verzekerd van een plaats in de Komende Wereld." Er zijn een aantal gebeden die uitgesproken moeten worden voor het sterven (zie hieronder).

Procedure bij het sterven

Wanneer het moment van sterven naderbij komt zeggen de aanwezigen staande en kijkend naar de stervende Jigdal:

Groot en geprezen is de levende God,
Hij bestaat en Zijn bestaan is niet aan tijd gebonden.
Een absolute eenheid; ondoorgrondelijk en onbeperkt in Zijn eenheid.
Geen vorm noch gestalte, onlichamelijk;
Zijn heiligheid is niet onder termen te brengen.
Vóór iets geschapen was, was HIJ er,
de Eerste en aan Zijn begin ging niets vooraf.
Hij is de Heer over de wereld, aan al wat geschapen is
maakt Hij Zijn grootheid en koningschap kenbaar.
De grote gave uit Zijn Naam te profeteren schonk Hij
aan mannen van Zijn bijzondere keus, Hem tot sieraad.
Nooit is er in Jisrael weer een profeet opgestaan, zoals Mosjé.
die iets van Zijn verschijning mocht aanschouwen.
De ware Leer gaf God aan Zijn volk
door Zijn profeet, de vertrouwde in Zijn sfeer.
God verandert Zijn wet niet,
nooit vervangt Hij hem voor een andere.
Scherp let Hij op onze geheime bedoelingen en kent ze,
het eind der dingen voorziet Hij in het begin.
Hij beloont de brave naar zijn daden,
vergeldt de slecht naar zijn slechtheid.
Op het eind der dagen stuurt Hij ons de Masjiach
om hen die de eindtijd van Zijn verlossing afwachten te bevrijden.
Doden brengt God in Zijn grote liefde weer tot leven;
geprezen Zijn roemrijke Naam in alle eeuwigheid.


Men blijft staan en kijken naar de stervende en zegt het Adon 'olam:

Heer van de wereld die regeerde voor enig wezen geschapen was,
Werd toen het heelal naar Zijn wil gemaakt werd,
reeds Koning genoemd.
En later als alles vergaan mocht zijn
zal Hij alleen de ontzagwekkende Koning zijn.
Hij was, Hij is en steeds zal Hij er zijn, in volle glorie.
Hij is EEN, en geen ander is met Hem gelijk te stellen
of met hem te verbinden.
Zonder begin, zonder einde, bij Hem is de macht en de heerschappij.
Hij is mijn God, mijn levende verlosser,
mijn rotsvaste steun in tijd van nood.
Hij geeft me richting en is mijn toevlucht,
bereid mij te helpen als ik roep.
In Zijn hand geef ik mijn ziel, als ik slaap en als ik waak.
En met mijn ziel ook mijn lichaam. God is met mij, ik ben niet bang.


Vervolgens wordt het sjemot-gebed opgezegd, indien mogelijk door 10 mannelijke Joden die ouder zijn dan 13 jaar:

Hoor, Israël, de Eeuwige onze God, de Eeuwige is Eén!

Dan drie maal:

Geloofd zij de naam van Zijn heerlijke Regering, immer en eeuwig.

Vervolgens zeven maal:

God is de wáre God!

Dan één maal:

God is Koning, God was Koning, God zal immer een eeuwig regeren.

Men tracht de laatste ademtocht te laten samenvallen met het woord 'echad'. Wanneer de stervende nog niet is uitgeademd wordt het Sjema Jisraeel herhaald. Men dient er op te letten dat de laatste ademtocht samenvalt met het woord 'echad'.

Na het overlijden zegt men zachtjes Psalm 91 op:

Die in de schuilplaats van de Allerhoogste zijn zetel heeft, mag in de schaduw van de Almachtige verblijven. Ik zeg van de Eeuwige, mijn beschermer en mijn toevlucht, mijn God, waarop ik vertrouw, dat Hij het is die u redt van de strik van de vogelaar, van verderfelijke ziekte. Hij zal u met Zijn wieken bedekken, onder Zijn vleugels bent u beschut. Zijn trouw is een schild en een pantser. Weest niet bevreesd voor de verschrikking van de nacht, voor een snorrende pijl overdag, voor pest die in het donker voortsluipt, voor dodelijke ziekte die 's middags slachtoffers maakt. Al vallen er duizend aan uw linkerzijde en tienduizend aan uw rechter, u zal het niet raken. Kijk slechts met eigen ogen en u ziet de vergelding aan de slechten. Omdat u de Eeuwige, mijn beschermer, de Allerhoogste, tot uw toevlucht hebt gemaakt, overkomt u geen ongeluk en komt geen ramp uw tent binnen. Want voor u geeft Hij Zijn engelen opdracht over u te waken op al uw wegen. Op handen zullen ze u dragen dat uw voet niet tegen een steen zal stoten. Over jonge leeuw en adder loopt u heen, vertrapt leeuwenwelp en ondier.

Daarna zegt men Ana Bekoach op:

Bevrijd toch door Uw grote kracht het gebonden Jisrael
Aanvaard het gebed van Uw volk, bescherm ons,
laat ons rein zijn, ontzagwekkende God.
O, machtige God, zij die Uw eenheid belijden,
bescherm ze als Uw oogappel.
Zegen hen, laat hen rein zijn, ontferm U over hen,
bewijs hun voortdurend Uw liefde.
Machtige, heilige God, in Uw overvloedige goedheid
leid Uw gemeenschap.
Hoogverheven Enige, wendt U tot Uw volk,
dat steeds Uw heiligheid gedenkt.
U die het verborgene kent, aanvaard het smeken
en verhoor onze noodkreet.
Geprezen de Naam van Zijn koninklijke Majesteit,
immer en eeuwig.


De overledene laat men een kwartier onaangeroerd liggen. Een veer onder de neus en op de mond moet bewijzen dat de dode niet meer ademt. Vervolgens wordt het gezicht van de dode met een doek bedekt waarbij de aanwezigen zeggen:

Geloofd zijt Gij, Eeuwige, onze God, Koning der wereld, de Rechtvaardige Rechter.

Alle aanwezigen maken een scheur in een kledingstuk (krie'a), dat weer direct mag worden dichtgenaaid.

De ogen en mond van de dode worden vervolgens gesloten. Dit is verboden op Sjabbat en feestdagen waarbij het lichaam niet mag worden aangeraakt. Wel mag men de mond vastbinden zodat deze gesloten blijft. Vervolgens zegt men:

God heeft gegeven, God heeft genomen,
Gods naam zij geprezen.
De Rots, volmaakt is Zijn werk, want al Zijn wegen zijn rechtvaardigheid.
God der trouw, zonder onrecht, rechtvaardig en billijk is Hij.
Uw rechtvaardigheid zal voor u uitgaan, Gods heerlijkheid zal u opnemen.
Rust in vrede en slaap in vrede, totdat de Vertrooster komt, die slechts vrede vernemen laat.


Het lijk wordt op stro gelegd en aan het hoofd plaatst men licht. Op Sjabbat wordt, als het lijk niet in bijvoorbeeld in ziekenhuis kan blijven liggen, op een stuk brood gelegd. Beiden worden tegelijk van het bed getild en op de grond neergelegd. Er mag op Sjabbat ook geen licht worden ontstoken.

Bij het afleggen zegt men:

Huis van Jakob; komt laat ons in Gods licht gaan.
God, de Machtige, de Eeuwige, sprak en Hij riep de wereld te voorschijn, van waar de zon opkomt tot waar zij ondergaat.
Laat er vrede komen voor hen die rusten op hun legersteden.
Want stof zijt gij en tot stof zult gij terugkeren.

Lees verder

© 2008 - 2019 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Joodse (Hebreeuwse) termen: het gebed en de spijswettenHet Jodendom kent zijn eigen Hebreeuwse termen voor verschillende religieuze handelingen. In dit deel behandel ik het ge…
De synagoge: de gebedsdienst en het voorlezen uit de ToraDe synagoge: de gebedsdienst en het voorlezen uit de ToraHet gebed is de dienst van het hart. Vaak doen we het privé maar in een gemeenschap is het beter. Vaak wordt tijdens het…
Gebruiken rond sterven en dood: protestants christendomGebruiken rond sterven en dood: protestants christendomGebruiken verschillen per cultuur en per religie, gebruiken rond sterven en dood verschillen dus ook. Hier wil ik de geb…
Gebruiken rond sterven en dood: rooms-katholicismeGebruiken rond sterven en dood: rooms-katholicismeGebruiken verschillen per cultuur en per religie. Gebruiken rond sterven en dood verschillen dus ook. Hier wil ik de geb…
Torastudie 168: Nadav en Avihoe  Leviticus 16:1Torastudie 168: Nadav en Avihoe Leviticus 16:1Nadav en Avihoe, de zonen van Aharon, sterven omdat ze een vreemd offer aan God brengen dat Hij niet heeft bevolen. Een…
Bronnen en referenties
  • Siach Jitschak - NIK
  • Chabad

Reageer op het artikel "Sterven IV: procedure bij het sterven - een Joodse visie"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Judithm (infoteur), 26-02-2008 16:35 #1
Hoi Etsel,

Boeiend artikel.
Vraag: je schrijft dat de aanwezigen een scheur in een kledingstuk maken dat direct weer mag worden dichtgenaaid. Waarom is dat?

Groet Judith Reactie infoteur, 26-02-2008
Hallo Judith,

Dit is een symbolische handeling om het verdriet te tonen. Maar ook om daarna weer door te gaan met het leven en goede daden te verrichten namens de overledene.

Groet,

Etsel

Infoteur: Etsel
Laatste update: 09-07-2018
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Sterven
Bronnen en referenties: 2
Reacties: 1
Schrijf mee!