InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Kabbala - de Tanya: Wat is een beinoni/tzaddiek?

Kabbala - de Tanya: Wat is een beinoni/tzaddiek?

Kabbala - de Tanya: Wat is een beinoni/tzaddiek? De Tanya opent met een serie citaten uit de Tora en stelt een aantal vragen met betrekking tot de bronteksten. De Alter Rebbe gaat vervolgens zijn thesis opbouwen. Hij structureert zijn werk als een uitleg van de bronnen om zo de geldigheid van zijn werk vast te leggen. In dit artikel behandelen we hoofdstuk 1 van Likutei Amariem: die ziel voor de geboorte, tzaddiek, rasha en beinoni. Centrale vraag is: wat is een beinoni en een tzaddiek?

Chabad website

Bij de volgende links kunt u tekst en uitleg horen van de Rabbijn betreffende het eerste en tweede deel van hoofdstuk 1:

De ziel voor de geboorte

Voor de geboorte wordt de ziel uitgelegd een tzaddiek (rechtvaardige) en geen rasha (slecht persoon) te zijn. Daarnaast wordt de ziel het tegenovergestelde verteld, namelijk zichzelf als een slecht persoon te beschouwen zelfs als de hele wereld zegt dat het een rechtvaardige is. Elke ziel heeft de macht om de kwade neiging te overwinnen en om geen rasha te zijn. Maar deze macht ligt in de transcendente essentie van de ziel, vaak buiten het bereik van het bewuste ego. De eed die de ziel vóór de geboorte aflegt stimuleert deze macht.

Waarom moet de ziel zichzelf als een rasha beschouwen terwijl het een rechtvaardige moet zijn? Zou hij zichzelf alleen als slecht zien dan raakt hij in een depressie die een ernstige handicap vormt voor de interne strijd. Maar als de ziel niet kritisch is dan zou hij de plichten ten aanzien van God en de mensheid verwaarlozen.

Wat zijn een tzaddiek, rasha en beinoni?

De Talmoed onderscheidt vijf types:
  1. de perfecte tzaddiek
  2. de imperfecte tzaddiek
  3. de rasha die het goed heeft
  4. de rasha die het slecht heeft
  5. de beinoni

Er zijn dus twee soorten tzaddiekiem: de perfecte en de imperfecte. De perfecte tzaddiek is een rechtvaardige die het ook goed gaat in materiële zin. De imperfecte tzaddiek is een rechtvaardige persoon die het slecht gaat in materiële zin. De eerste is een complete tzaddiek (er is alleen maar goed in hem) en de tweede een incomplete tzaddiek. De rasha die het goed heeft is niet compleet slecht (er is iets goed in hem). De rasha die het slecht heeft is geheel slecht (er is alleen maar slecht in hem). De tzaddiek kent alleen de goede neiging terwijl de rasha alleen de slechte neiging kent. Bij de beinoni ligt de zaak veel complexer.

Job

Job beargumenteerde met God dat zondaars verplicht zijn om te zondigen; een persoon is geboren als een tzaddiek of als een rasha. De Talmoed stelt echter dat de vraag wie rechtvaardig of slecht is niet opgelegd wordt door de "engel die zich bezighoudt met conceptie" of door de Almachtige wordt bepaald. "Alles is in handen van de Hemel, behalve de vrees van de Hemel". Alles wordt door God bepaalt behalve de keuze tussen goed en kwaad. Wist Job dan niet dat je niet als rechtvaardige of slechterik geboren wordt?

De beinoni

De aandacht van de Tanya richt zich op de beinoni. Het gaat om "de essentiële aard van het niveau van de beinoni". Er is een verschil tussen de "essentiële aard" en zijn "niveau". De hele Tanya gaat over de spanning tussen de essentiële aard en het niveau van de gemiddelde man.

De beinoni is niet het gemiddelde van twee extremen: rechtvaardig of slecht

Het concept van de gemiddelde is geen eenvoudige kwestie. Het is niet "half om half" (soms rechtvaardig en soms slecht). Hoe kon Rabba (een Joodse rechtvaardige) zichzelf beschouwen als een beinoni? Hij deed dit niet uit nederigheid. Een rechtvaardige die zegt te zondigen spreekt niet de waarheid. Een zondaar die zegt rechtvaardig te zijn liegt eveneens. Echte nederigheid is iemands erkenning onvoldoende te zijn voor God of onvoldoende voor zijn vermogen. Deze nederigheid kan alleen gevonden worden onder de echte grote rechtvaardigen die zich bewust zijn van de zwakte van hun eigen ziel, die de ware omvang van hun eigen vermogen kennen, en die begrijpen hoe ver de werkelijkheid is van het vermogen. De Engel des Doods kon Rabba slechts zijn leven ontnemen toen deze erin slaagde om Rabba te doen stoppen van Torastudie.

Omdat Rabba zichzelf beschouwde als beinoni weten we dat een beinoni geen halve zondaar is. De beinoni is gelijk aan een tzaddiek. Wanneer een persoon een zonde begaat is hij op dat moment een rasha. Heeft hij berouw dan wordt hij een tzaddiek. Zelfs bij een kleine zonde is een persoon een rasha. Ook wanneer iemand ziet dat een ander zondigt en passief toekijkt is hij een rasha. Het niet juist nakomen van een mitswa maakt van een persoon eveneens een rasha.

Verschil tussen een beinoni en een tzaddiek

Als een beinoni niet zondigt in welk opzicht verschilt hij dan van een tzaddiek? Het verschil is gerelateerd aan de innerlijke uitsparingen van zijn ziel. Deze zijn alleen voor hemzelf en God zichtbaar. De Alter Rebbe geeft een andere definitie dan de Talmoed die stelt dat de beinoni iemand is die een halve rechtvaardige en een halve zondaar is en dat de tzaddiek iemand is bij wie de goede daden de slechte daden overheersen. De Alter rebbe geeft aan dat dit geen definities zijn maar metaforen. De term tzaddiek kan als definitie gebruikt worden of als een geleende term (hij wordt tzaddiek genoemd in de zin dat hij vrijgesproken is van straf. Hetzelfde geldt voor beinoni.

Wat is een tzaddiek?

In het hart zetelt de neiging om te zondigen. In de tzaddiek (rechtvaardige) is deze plek vrij van het kwaad (zo zegt de Psalmist). De tzaddiek handelt niet alleen rechtvaardig zoals de beinoni maar is geheel vrij van kwaad.

Tzaddiek is de fundering van de wereld

Tzaddiekiem vormen de funderingen van de wereld. Dankzij hen blijft de wereld bestaan. Ze zijn zeer zeldzaam en God verspreidt ze in elke generatie zodat geen enkele generatie zonder zit. De tzaddiek is niet alleen perfect in gedrag maar ook in essentie. Dit steunt Jobs stelling (zie hierboven) dat een tzaddiek geen kwestie van een keuze is maar een geschenk van boven. De tzaddiek ligt daarom buiten het bereik van de Tanya die zich richt op de beinoni (gemiddelde persoon) dat iedereen kan bereiken.

Lees verder

© 2014 - 2019 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Kabbala - de Tanya: De Tanya en ChassidismeKabbala - de Tanya: De Tanya en ChassidismeDe Tanya is een klein spiritueel boek gebaseerd op de Kabbala en richt zich op het oplossen van problemen waar de mensel…
Kabbala - de Tanya: Dierlijke ziel van de JoodKabbala - de Tanya: Dierlijke ziel van de JoodIn het artikel 'Wat is een beinoni/tzaddiek?' (hoofdstuk 1 van de Tanya (Likutei Amariem)) wordt besproken dat de defini…
Kabbala: de verbondenheid tussen wijsheid en profetieAan de hand van vijf belangrijke werken van de Kabbala -Sefer Yetzirah, Zohar, Pardes Rimoniem, Eitz Chayim, en Tanya wo…
Kabbala - de Tanya: intellect en emotiesKabbala - de Tanya: intellect en emotiesIn hoofdstuk 2 van de Tanya wordt de goddelijke ziel van de Jood als “deel van God” beschreven. De Jood is heilig vanaf…
Kabbala - de Tanya: gewaden van de goddelijke zielKabbala - de Tanya: gewaden van de goddelijke zielIn hoofdstuk 4 van de Tanya worden de gewaden van de goddelijke ziel besproken. Gedachte, spraak en handeling van de Tor…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Onbekend, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Opening of the Tanya - Rabbi Aldin Steinsaltz
  • Chabad website

Reageer op het artikel "Kabbala - de Tanya: Wat is een beinoni/tzaddiek?"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 08-07-2018
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Kabbala - de Tanja
Bronnen en referenties: 3
Schrijf mee!